Σεξουαλική αγωγή και διαπαιδαγώγηση των παιδιών (μέρος 2ο)

Η σεξουαλική αγωγή των παιδιών
Είναι σημαντικό και πολύ βοηθητικό για τα παιδιά μας να αισθάνονται ότι καταλαβαίνουμε τις απορίες τους για τις σχέσεις των δυο φύλων και κατανοούμε τις δυσκολίες που συναντούν στην προσπάθειά τους να τις αντιμετωπίσουν σωστά. Κερδίζουμε την εμπιστοσύνη τους, όταν βλέπουν πως δεν απορούμε και δεν αντιδρούμε, αλλά στεκόμαστε με σεβασμό και φόβο Θεού μπροστά σ' αυτό το καινούργιο, σ' αυτή την έλξη που δημιουργείται στη νεανική τους ψυχή.

Καταλαβαίνουμε ότι η περιέργεια τούς κεντρίζει, η φαντασία δουλεύει ασταμάτητα, το συναίσθημα ενεργεί ανεξέλεγκτα, χάνουν εύκολα τον έλεγχο του εαυτού τους. Καταλαβαίνουμε και θέλουμε να βοηθήσουμε, χωρίς να παρεξηγούμε. 

Γι' αυτό με ήρεμη διάθεση και ψυχραιμία πρέπει να εξηγήσουμε ότι όλο αυτό που αυθόρμητα ξεπηδά από την ψυχή τους, πρέπει να το δαμάσουν και να το κυβερνήσουν σωστά, ώστε να μην τους εκτρέψει σε λάθη σοβαρά που θα τους πληγώσουν, αλλά να τους προετοιμάσει για το μεγάλο, για το οποίο είναι προορισμένοι: για τη δική τους οικογένεια. 

Αν θέλουν να τη σκέπτονται επιτυχημένη και ευτυχισμένη, πρέπει να παλέψουν στα χρόνια της προετοιμασίας τους. Για να διατηρήσουν άθικτο αυτό που θα ζήσουν αργότερα και να το σεβαστούν, αφού γίνει, πρέπει να το σέβονται από πριν. Γιατί είναι γνωστό ότι συχνά οι πριν από τον γάμο απροσεξίες διευκολύνουν τις μετά τον γάμο συμφορές. 

Να εξηγήσουμε ακόμη στα παιδιά, ότι η αγάπη, όπως την προβάλλει ο κόσμος με διάφορους τρόπους, είναι συνήθως εφήμερη, αμφίβολη, ρηχή και επιπόλαιη συναισθηματική εκδήλωση. Γι' αυτό και οι σύντροφοι αλλάζουν πολύ εύκολα. 

Η αγάπη αυτή σύντομα μπορεί να σβήσει και εύκολα να μετατραπεί σε ζήλια, αδιαφορία, αντιπάθεια, κακία, μίσος, εκδικητικότητα. Και στο τέλος να αφήσει στην ψυχή μια απέραντη πίκρα, μια βαθιά απογοήτευση και την αίσθηση της οριστικής αποτυχίας. Μπορεί δε να προκαλέσει και ψυχολογικά προβλήματα,να οδηγήσει σε ασθένειες, κάποτε σε ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες, που αντιμετωπίζονται συνήθως με επιπολαιότητα και βαρύτερα λάθη. 

Η αληθινή αγάπη εμπνέει τον βαθύ σεβασμό στο πρόσωπο του άλλου, που είναι εικόνα του Θεού, που η ψυχή του έχει απέραντη αξία, που το σώμα του είναι έμψυχος ναός του Θεού. Ο σεβασμός όμως προϋποθέτει την εγκράτεια, η εγκράτεια απαιτεί αγώνα, ο αγώνας δεν επιτυγχάνει χωρίς την ενίσχυση της χάριτος του Θεού, η δε χάρις δίνεται άφθονη σ' όσους καταφεύγουν με πίστη στον Θεό. Δεν υπάρχει επομένως αγάπη χωρίς την πίστη, χωρίς τον Θεό. 

Η αληθινή αγάπη δεν είναι κάτι ανθρώπινο,  είναι κάτι θεϊκό. Και μόνο "κατά Θεόν" και "διά τόν Θεόν" μπορεί κανείς αληθινά να αγαπά. Οι άνθρωποι πλησιάζουν μεταξύ τους, μόνο όταν πλησιάζουν τον Θεό. Μέσα στην Εκκλησία βρίσκουμε τον Θεό της αγάπης, ζούμε μεταξύ μας την τέλεια κοινωνία της αγάπης, απολαμβάνουμε την αληθινή ευτυχία και χαρά. Εκεί πρέπει να οδηγούμε τα παιδιά μας, διότι εκεί θα έχουν ουσιαστική βοήθεια για τη ζωή τους στο παρόν και στο μέλλον τους. 

Τα παιδιά δεν τα βοηθεί η ατμόσφαιρα του σχολείου, η σύγχρονη αγωγή, που δεν κάνει κανέναν λόγο για την αθάνατη ψυχή, που επιτρέπει κάθε είδους ελεύθερες σχέσεις, και το μόνο που δείχνει να την ενδιαφέρει είναι το να γίνονται όλα έτσι, ώστε να μη βλάπτεται η υγεία του σώματος. Δεν βοηθεί η σημερινή κοινωνία, που τη διακρίνει η ελευθεριότητα και η ασυδοσία. 

Δεν βοηθούν τα σύγχρονα ηλεκτρονικά μέσα, που ακόμη και με τις παιδικές τους εκπομπές - πολλές φορές δεν είναι καθαρές- ξυπνούν πολύ πρόωρα το σχετικό ενδιαφέρον των παιδιών, αφαιρούν την αθωότητά τους και τούς στερούν το δικαίωμα να ζήσουν αγνά και χαρούμενα τα παιδικά τους χρόνια. 

Δυστυχώς τα μέσα αυτά, που σημείωσαν εκπληκτική ανάπτυξη στην εποχή μας, έχουν κάνει πολύ εύκολη την πρόσβαση στο κακό και παρουσιάζουν με δελεαστικούς τρόπους ελκυστική και σχεδόν υποχρεωτική την αμαρτία. Ο μοντέρνος τρόπος ζωής προβάλλεται έτσι, που να φαίνεται αδύνατο το να πορευθεί κάποιος αντίθετα στο ρεύμα του κακού, το οποίο παρασέρνει τα πάντα στο διάβα του και θέλει να επιβάλει ολοκληρωτική την κυριαρχία του παντού. 

Θεωρείται εξωπραγματικός σήμερα όποιος μιλά για την εγκράτεια και την αγνότητα. Είναι λέξεις "άγνωστες" αυτές, που όταν κάποτε ακουσθούν, αντιμετωπίζονται από τους περισσότερους με περιφρόνηση και χλεύη. 

Εδώ είναι το χρέος μας: με νηφαλιότητα και πειστικότητα να δείξουμε στα παιδιά τη χρησιμότητα της εγκράτειας και τη ζηλευτή ομορφιά της αγνότητας· να τους κάνουμε αγαπητή και ελκυστική τη μεγάλη αυτή αρετή. Είναι χρέος μας να μιλήσουμε για το μεγαλείο του χριστιανικού γάμου, για την ιερότητα της σχέσεως που εκφράζει την αγάπη δυο ανθρώπων και υπηρετεί τη ζωή ενός τρίτου, όταν ο Θεός το θελήσει. 

Είναι πολύ σημαντικό να δείξουμε στα παιδιά πως μέσα από αυτή τη σχέση μπορεί ο άνθρωπος να καταξιώνει τη θεοειδή ύπαρξή του, να καλλιεργεί την πνευματικότητά του και όχι να οδηγείται στην αποκτήνωση, στην καταρράκωση και στη διαστροφή. 

Να σταθούμε κοντά στα παιδιά μας στα δύσκολα νεανικά τους χρόνια. Να τους πούμε ότι όλα είναι ευλογημένα, όταν γίνονται στην ώρα τους, όταν ο Θεός τα ευλογήσει και ο Θεός τα θελήσει. "καιρός τῷ παντί πράγματι" διδάσκει ο αιώνιος λόγος του Θεού (Εκκλ. γ, 1, 17). 

Για το καθετί υπάρχει ο κατάλληλος καιρός. Τώρα πρέπει να φροντίζουν για τη σωστή προετοιμασία τους, να προσπαθούν για τη μόρφωση και την αρετή, τα εφόδια εκείνα που θα συντελέσουν στην αυριανή επιτυχία τους στη ζωή. Τώρα να αγωνίζονται για την αγνότητα, που δεν πρέπει να τη ζουν ως παθητική, αλλά ως δυναμική κατάσταση· όχι ως στέρηση, αλλά ως απολαβή. 

Πολύτιμος σύμμαχος στην αγωγή των παιδιών μας και στο θέμα αυτό είναι ο πεπειραμένος Πνευματικός. Στον ιερέα του Θεού τα παιδιά μπορούν να ανοίξουν πιο εύκολα την ψυχή τους, να διατυπώσουν απορίες, να ζητήσουν βοήθεια στον αγώνα τους και να πουν τα σφάλματά τους. Εκεί θα βρουν αγάπη, στοργή, άφεση αμαρτιών, σωστή καθοδήγηση σ' αυτό το πολύ δύσκολο και καίριο ζήτημα της ζωής τους. Εκεί θα πάρουν πλούσια τη χάρη του Θεού, που θα τα ενισχύει στον αγώνα τους. 

Αυτή τη χάρη θα επικαλούνται, και στον παντοδύναμο Θεό θα καταφεύγουν οι γονείς με τη θερμή προσευχή τους. Για να στηρίζει Εκείνος τα παιδιά τους και να τα αναδεικνύει λευκά και ευωδιαστά κρίνα μέσα στον βούρκο της σύγχρονης αμαρτωλής κοινωνίας· τέκνα δικά Του, ''αμώμητα", αστέρια φωτεινά που θα λάμπουν στο σκοτάδι της πονηρής και διεστραμμένης γενιάς μας (Φιλ. β, 15).

(Αρχιμανδρίτου Αστερίου Χατζηνικολάου, Προβλήματα στη σύγχρονη οικογένεια, Η σεξουαλική αγωγή των παιδιών, Αθήνα, 2016)

συνεχίζεται....

  Καλημέρα σας! Καλή και ευλογημένη εβδομάδα! 

Σεξουαλική αγωγή και διαπαιδαγώγηση των παιδιών (μέρος 1ο)

Η σεξουαλική αγωγή των παιδιών
Όσο τα παιδιά είναι μικρά, η διαφορά του φύλου δεν προκαλεί αίσθηση. Αναπτύσσονται παράλληλα, συναναστρέφονται, ελεύθερα, παίζουν μαζί, χωρίς να δημιουργεί κάτι ιδιαίτερο η διαφορά τους.

Καθώς όμως μεγαλώνουν, όταν προχωρήσουν στην προεφηβική και μάλιστα στην εφηβική ηλικία, τότε τα πράγματα αλλάζουν ριζικά. Αναπτύσσεται απότομα το σώμα, εμπλουτίζεται ο ψυχικός κόσμος, φανερώνονται έντονα τα χαρακτηριστικά του φύλου, το αγόρι γίνεται άντρας, το κορίτσι γίνεται γυναίκα, ανακαλύπτουν κάτι διαφορετικό στον εαυτό τους και στον άλλον. 

Η διαφορά αυτή επηρεάζει όλο τον ψυχοσωματικό οργανισμό, φανερώνει νέες, άγνωστες μέχρι τότε δυνάμεις στο σώμα και στην ψυχή, συγκινεί και αναστατώνει τον όλο άνθρωπο, που ανοίγει τα μάτια του με έκπληξη, με αγωνία και χαρά σε μια νέα πραγματικότητα, που την αισθάνεται ιδιαίτερα ελκυστική: το πρόσωπο του άλλου φύλου. 

Και επειδή η κατάσταση αυτή του είναι καινούργια και άγνωστη, δεν γνωρίζει πώς να τη διαχειρισθεί. Εδώ προκύπτει η ανάγκη της σχετικής αγωγής, που αφενός θα προφυλάξει τα παιδιά μας από λάθη, τα οποία μπορεί να τα πληρώνουν σε όλη τους τη ζωή, αφετέρου θα τα βοηθήσει να κτίσουν σωστά το οικοδόμημα της μελλοντικής τους ευτυχίας.

Δυστυχώς οι δημόσιοι φορείς της αγωγής δεν έχουν κερδίσει την εμπιστοσύνη μας στο θέμα αυτό. Η επιπολαιότητα, η προχειρότητα και το κοσμικό φρόνημα με το οποίο το αντιμετωπίζουν, δεν βοηθούν τα παιδιά. Μάλλον τα εξωθούν στο αμαρτωλό και ανήθικο, που χωρίς αμφιβολία τα οδηγεί στη δυστυχία, στην απογοήτευση, στον ψυχικό όλεθρο και την καταστροφή.

Στο σύγχρονο σχολείο διδάσκονται από πολύ νωρίς, ακόμη από τις τάξεις του Δημοτικού, σχετικά μαθήματα. Ποιο είναι όμως το περιεχόμενό τους; Ποιος το έχει καταρτίσει και με ποια κριτήρια; Ποιος διδάσκει το μάθημα; Ποια τα προσόντα και το ήθος του και σε ποια ατμόσφαιρα παρουσιάζει το θέμα του;

Δε θα επιμείνουμε στο τι γίνεται σήμερα στα σχολεία μας ή ποια αγωγή σχετικά με το θέμα δίνει ο άλλος μεγάλος δάσκαλος, η τηλεόραση, και ο ακόμη μεγαλύτερος και πολύ πιο επικίνδυνος, το διαδίκτυο. Όλοι λίγο ή πολύ τα γνωρίζουμε αυτά.

Αυτά που κυρίως θα προσπαθήσουμε είναι να πούμε επιγραμματικά το τι πρέπει να κάνουμε εμείς, το οποίο μάλιστα είναι επιτακτική ανάγκη να το κάνουμε πριν οι άλλοι παράγοντες αναλάβουν ενεργό ρόλο να ενημερώσουν και πολύ πιθανόν να καταστρέψουν τα παιδιά μας.

Το πρώτο ασφαλώς που πρέπει να τονίσουμε είναι να μην εφησυχάζουμε κι επομένως να μην αμελούμε. Τα παιδιά μπορούν με πολλούς τρόπους  να ασχοληθούν με το θέμα και να έχουν κάποια ενημέρωση από φίλους, συμμαθητές και μεγαλύτερους ακόμα, που όμως δεν αξίζουν την εμπιστοσύνη τους.

Μην αφήσουμε συνεπώς τη σχετική αγωγή σε άλλα χέρια. Μην καθυστερήσουμε. Γιατί μπορεί να μας πουν κάποτε τα παιδιά μας με δίκαιο παράπονο: "Αργήσατε. Σας πρόλαβαν άλλοι, που ούτε την αγάπη τη δική σας είχαν ούτε την απαραίτητη γνώση. Και εγώ τώρα σας κατηγορώ, γιατί κλαίω για λάθη τα οποία, αν μου είχατε μιλήσει νωρίτερα, δεν θα είχαν γίνει".Ας μη μας νικήσουν κάποιοι δισταγμοί, που μπορεί να είναι δικαιολογημένοι σε έναν βαθμό: Πώς θα μιλήσουμε στα παιδιά; Τι άραγε γνωρίζουν; Πόσο θα καταλάβουν;

Οπωσδήποτε χρειάζεται γνώση και απαιτείται ο κατάλληλος τρόπος. Δεν είναι εύκολο.Δεν ωριμάζουν όλα τα παιδιά μαζί. Δεν ευαισθητοποιούνται με τον ίδιο τρόπο. Δεν απασχολούνται με τους ίδιους προβληματισμούς. Το καθένα έχει έναν ιδιαίτερο κόσμο και γι' αυτό με ιδιαίτερο τρόπο θα ανακαλύψει σωστά το άλλο φύλο και τον ρόλο του στη ζωή του.

Θα βοηθήσουμε πολύ τα παιδιά να δεχθούν την ορθή αγωγή επί του θέματος, αν θεμελιώνουμε την προσπάθειά μας στον αιώνιο λόγο του Θεού.Να μιλήσουμε για τη δημιουργία του ανθρώπου, όπως περιγράφεται στους πρώτους στίχους της Γενέσεως. Να πούμε ότι ο Θεός, όταν έπλασε τον άνθρωπο, "ἄρσεν καί θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς (α, 27)". Να εξηγήσουμε τους λόγους για τους οποίους έγινε αυτό. Ποιος ο σκοπός τῆς δημιουργίας των δυο φύλων; Ποιος ο ρόλος του καθενός; Πώς το όρισε ο αγαθός και φιλάνθρωπος Θεός;

Μέσα στις σελίδες της Αγίας Γραφής αντιμετωπίζονται όλα τα μεγάλα θέματα που απασχολούν τον άνθρωπο και δίνονται λύσεις θεόπνευστες, που ικανοποιούν βαθιά την ψυχή του και την ασφαλίζουν από κάθε κίνδυνο μικρών ή μεγάλων εκτροπών.

Η Αγία Γραφή μας παρουσιάζει τη ζωή των πρωτοπλάστων ανθρώπων, του πρώτου άνδρα και της πρώτης γυναίκας που έζησαν πάνω στη γη. Μας μιλάει και για το πώς οι σχέσεις τους διαταράχθηκαν, όταν έπεσαν στην αμαρτία. Μας εξηγεί επίσης και πώς ο άνθρωπος μπορεί, με τη βοήθεια της χάριτος του Χριστού, να αναμορφωθεί στο αρχαίο του κάλλος, να ανέβει σε ύψος πνευματικό, ώστε να μπορεί να βλέπει με μάτια καθαρά τον οποιονδήποτε συνάνθρωπό του, να τον σέβεται και να τον αγαπά αληθινά, να συνεργάζεται μαζί του και να συμβιώνει αρμονικά. 

Διότι ο λόγος του Θεού αποκαλύπτει το μεγαλείο του κάθε ανθρώπου και μας βοηθεί να τον αντιμετωπίζουμε με απόλυτο σεβασμό ως εικόνα του Θεού, ως ύπαρξη που φέρει μέσα της αθάνατη ψυχή και έχει ύψιστο και αιώνιο προορισμό· επομένως ως σύντροφο πολύτιμο,ως συναθλητή και συνοδοιπόρο στον δρόμο της ζωής και όχι ως αντίπαλο, ως αντικείμενο εκμεταλλεύσεως ή μέσο ηδονής. 

Αν σε τέτοια βάση τοποθετήσουμε το θέμα της σχέσεως των δυο φύλων, η επικοινωνία μας με τα παιδιά για το θέμα αυτό θα γίνει με κάθε σοβαρότητα και ιεροπρέπεια. Δεν θα παρασυρθούμε από το πνεύμα του κόσμου, που κατεβάζει τις σχετικές συζητήσεις σε κατώτατο επίπεδο και αντιμετωπίζει τα προβλήματα που ανακύπτουν με επιπόλαιο τρόπο, συχνά με ελαφρά διάθεση ή και ανεπίτρεπτη χυδαιότητα. 
(Αρχιμανδρίτου Αστερίου Χατζηνικολάου, Προβλήματα στη σύγχρονη οικογένεια, Η σεξουαλική αγωγή των παιδιών, Αθήνα, 2016)

συνεχίζεται....

Καλημέρα σας! Καλή και ευλογημένη εβδομάδα!   

Ας είναι δημιουργικός και ευφρόσυνος ο μήνας Σεπτέμβριος!

Φράσεις για προβληματισμό 33ο μέρος

Ο Αύγουστος είναι ο μήνας της Παναγίας. Με κέντρο τη γιορτή της Πανσέπτου Κοιμήσεως της Θεοτόκου, με τις παρακλήσεις που ψάλλουμε, ανυμνούμε το μεγαλείο της και εκζητούμε τις θεοπειθείς πρεσβείες της. ""Διάσωσον ἀπό κινδύνων τούς δούλους σου, Θεοτόκε, ὅτι πάντες μετά Θεόν εἰς σέ καταφεύγομεν ὥς ἄρρηκτον τεῖχος και προστασίαν" (Προς τη Νίκη).

Θεωρώ βέβαιο πως αν όλοι οι άνθρωποι γνώριζαν αυτά που λένε οι μεν για τους δε, δεν θα υπήρχαν 4 φίλοι μέσα σ' όλον τον κόσμο. Αυτό γίνεται φανερό από τις φιλονικίες που προκαλούν τα αδιάκριτα σχόλια που κάνουμε κάποια φορά (Φανουρίου Γ. Παπαδημητράκη, Μεθοδικό απάνθισμα από τις "Σκέψεις" του Blaise Pascal, Αθήνα 2015).

Τα λόγια μας, το νερό, η φωτιά και το μαχαίρι μοιάζουν κατά το εξής: Και τα 4 μπορούν να οδηγήσουν, ανάλογα με τη χρήση, σε κάτι πολύ καλό ή πολύ άσχημο. Έτσι, τα λόγια μας μπορούν να παρηγορήσουν, αλλά και να θίξουν. Το νερό να μας ξεδιψάσει, αλλά και να μας πνίξει. Η φωτιά να μας ζεστάνει ή να μας κάψει. Με το μαχαίρι να κόψουμε τι ψωμί, αλλά και να κοπούμε (Προς τη Νίκη).

Εκείνος που προσέρχεται στον Θεό πρέπει να πιστεύει ότι υπάρχει Θεός και ότι αμείβει εκείνους που Τον αναζητούν (Εβρ. ια, 6).  

Οὐδέποτε Ἔθνος ηὐδημόνησε καί ἐμεγαλούργησε ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ ἄνευ ἰσχυρῶν ἠθικῶν ἐλατηρίων, ἕν δέ τῶν ἐλατηρίων τούτων, καί τό ἰσχυρότατον πάντων, εἶναι ἡ θρησκεία (Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος).

Όταν στις ενέργειές μου δεν βάζω ποτέ το εγώ και το συμφέρον μου, εκβιάζω, μπορώ να πω, τον Θεό να μου στείλει τη θεία Χάρη (Αγίου Παϊσίου, Λόγοι, Γ, σελ. 106). 
 "Κατά τήν πίστιν ὑμῶν γενηθήτω ὑμῖν": ανάλογα με την πίστη που έχουμε, μας παρέχει τις δωρεές του ο Θεός. Μας το υποσχέθηκε ο Κύριος σαφώς: "Πάντα, όλα όσα θα ζητήσετε δια της προσευχής από τον Θεό με πίστη στη θεία Παντοδυναμία, θα το λάβετε και τίποτε δεν θα σας είναι αδύνατο". "Οὐδέν ἀδυνατήσει ὑμῖν (Ματθ. κα, 22 και ιζ, 20)". Το επιβεβαιώνουν οι δυο τυφλοί της ομώνυμης ευαγγελικής περικοπής, όταν με πίστη έκραξαν: "Ἐλέησον ἡμᾶς, υἱέ Δαβίδ" (Κυριακοδρόμιο,εκδόσεις Σωτήρ, τόμος 2ος). 

Με αυτόν τον τρόπο, με την ευλάβεια και την υπακοή σου προς τον Θεόν, θα ζήσεις πολύ χρόνο και θα προστεθούν σε σένα, εκ μέρους του Θεού, πολλά χρόνια ζωής (Παροιμίες, 8, 11).

Όσο υπάρχει σε μας δύναμη, ας υπηρετήσουμε τον Κύριο με ειλικρινή καρδιά, ώστε σε καιρό θλίψης να Τον έχουμε βοηθό και να μας σώζει από μεγάλους κινδύνους (Οσίου Εφραίμ του Σύρου, Έργα, Γ, σελ. 31).

Το ίδιο Άγιο Πνεύμα είναι και στους ουρανούς και στη γη και στην Αγία Γραφή και στις ψυχές όσων αγαπούν τον Θεό (Σωφρονίου, Όσιος Σιλουανός, σ. 322). 

Ἔνθα δή μυστήρια, πολλή σιγή: Όπου τελούνται μυστήρια, εκεί πρέπει να γίνεται μεγάλη ησυχία (Αγίου Ιωάννου Χρυσοστόμου, Ὀμιλία εἰς τήν βάπτισιν τοῦ Χριστοῦ). 

Εξέτασε τον εαυτό σου, ποιος είσαι· γνώρισε τη φύση σου, ότι το μεν σώμα σου είναι θνητό, η δε ψυχή σου αθάνατη και ότι η ζωή μας είναι διπλή· η μια ταιριάζει στη σάρκα και περνά γρήγορα, ενώ η άλλη συγγενεύει με την ψυχή και δεν επιδέχεται περιγραφή. Πρόσεχε λοιπόν τον εαυτό σου και μην προσκολληθείς στα θνητά σαν να είναι αιώνια, ούτε να περιφρονήσεις τα αιώνια σαν να είναι περαστικά. 

Να περιφρονείς τη σάρκα διότι παρέρχεται. Να φροντίζεις την ψυχή διότι είναι πράγμα αθάνατο. Να επιβλέπεις με κάθε προσοχή τον εαυτό σου, για να γνωρίζεις να απονέμεις στον καθένα ό, τι προσφέρεται γι' αυτό· στη σάρκα τροφές και σκεπάσματα, ενώ στην ψυχή τα δόγματα της ευσέβειας (Μέγας Βασίλειος). 

Εγώ αναβάλλω να θυμώσω. Αν όμως τύχει καμιά φορά να θυμώσω, αναβάλλω να μιλήσω (Αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος Παπαδόπουλος). 
Πρέπει να περάσουμε πολλές θλίψεις, για να μπούμε στη βασιλεία του Θεού (Πράξεις, ιδ, 22)

Ὅ, τι ἀγαθόν πράττεις, εἰς Θεόν ἀνάπεμπε: ό, τι καλό κάνεις να το αποδίδεις στον Θεό (Βίας ο Πριηνεύς).
Ἄσκει καλοκαγαθίαν: να είσαι καλοκάγαθος (Βίας ο Πριηνεύς). 
Κανένας δεν θεραπεύει το κακό με το κακό, αλλά με το καλό (Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος).

Εάν θέλετε να δείτε το 1ο μέρος δείτε εδώ

Εάν θέλετε να δείτε το 2ο μέρος δείτε εδώ 

Εάν θέλετε να δείτε το 3ο μέρος δείτε εδώ 

Εάν θέλετε να δείτε το 4ο μέρος δείτε εδώ

Εάν θέλετε να δείτε το 5ο μέρος δείτε εδώ  

Εάν θέλετε να δείτε το 6ο μέρος δείτε εδώ 

Εάν θέλετε να δείτε το 7ο μέρος δείτε εδώ

Εάν θέλετε να δείτε το 8ο μέρος δείτε εδώ

Εάν θέλετε να δείτε το 9ο μέρος δείτε εδώ 

Εάν θέλετε να δείτε το 10ο μέρος δείτε εδώ  

Εάν θέλετε να δείτε το 11ο μέρος δείτε εδώ

Εάν θέλετε να δείτε το 12ο μέρος δείτε εδώ     

Εάν θέλετε να δείτε το 13ο μέρος δείτε εδώ   

Εάν θέλετε να δείτε το 14ο μέρος δείτε εδώ

Εάν θέλετε να δείτε το 15ο μέρος δείτε εδώ 

Εάν θέλετε να δείτε το 16ο μέρος δείτε εδώ

Εάν θέλετε να δείτε το 17ο μέρος δείτε εδώ

Εάν θέλετε να δείτε το 18ο μέρος δείτε εδώ 

Εάν θέλετε να δείτε το 19ο μέρος δείτε εδώ 

Εάν θέλετε να δείτε το 20ο μέρος δείτε εδώ 

Εάν θέλετε να δείτε το 21ο μέρος δείτε εδώ 

Εάν θέλετε να δείτε το 22ο μέρος δείτε εδώ 

Εάν θέλετε να δείτε το 23ο μέρος δείτε εδώ

Εάν θέλετε να δείτε το 24ο μέρος δείτε εδώ

Εάν θέλετε να δείτε το 25ο μέρος δείτε εδώ

Εάν θέλετε να δείτε το 26ο μέρος δείτε εδώ 

Εάν θέλετε να δείτε το 27ο μέρος δείτε εδώ

Εάν θέλετε να δείτε το 28ο μέρος δείτε εδώ 

Εάν θέλετε να δείτε το 29ο μέρος δείτε εδώ

Εάν θέλετε να δείτε το 30ο μέρος δείτε εδώ

Εάν θέλετε να δείτε το 31ο μέρος δείτε εδώ

Εάν θέλετε να δείτε το 32ο μέρος δείτε εδώ

Καλημέρα σας! Καλή και ευλογημένη εβδομάδα!