Θαυμαστές διηγήσεις μέρος 154ο

Όσοι πατέρες γνώρισαν τον πατέρα Γεράσιμο, έχουν να διηγούνται για την πραότητα, την αμνησικακία, τη χρηστότητα και το ακατάκριτο, που στόλιζαν την προσωπικότητά του. Κανέναν δεν κατέκρινε, αλλά και όσους τον κατηγορούσαν τους αντιμετώπιζε με υπομονή και ταπείνωση. Ο παπα-Βαρθολομαίος συχνά-πυκνά του φώναζε άδικα: "Δαιμόνιον έχεις, Γεράσιμε".

Εκείνος όμως χωρίς να ταράσσεται έσκυβε ταπεινά και του έβαζε μετάνοια. Εξαιτίας της μεγάλης του απλότητος και αθωότητος, δέχθηκε τον Άγγλο κατάσκοπο Μπάλφορ, κατά τη διάρκεια της Γερμανικής κατοχής. Έβλεπε τον κατάσκοπο να προσεύχεται, να κάνει μετάνοιες και ήταν ενθουσιασμένος. Είχε ξεγελασθεί να νομίζει πως ήρθε να ζήσει ως ορθόδοξος μοναχός. "Έχει και ιεροσύνη", έλεγε. "Πού την έχει ; Στο κουκούλι;", του έλεγαν οι πατέρες. Ο μπάλφορ ωστόσο έκανε το έργο του....

Πάντοτε φιλάσθενος ο πατέρας Γεράσιμος παρακαλούσε τον Θεό να έρθει κοντά του κάποιο αγαπητό πρόσωπο για παρηγοριά και για συντροφιά. Πράγματι η Παναγία μας "οικονόμησε" και του στέλνει τον παπα-Ανδρέα, μετέπειτα ηγούμενο της Μονής του Αγίου Παύλου. Φύσις ησυχαστική ο πατέρας Ανδρέας ζητούσε κι εκείνος την έρημο. Έρχεται λοιπόν και μένει μαζί του υποτασσόμενος σ' αυτόν για αρκετό διάστημα. 

Παρηγορήθηκε ο πατέρας Γεράσιμος. Δόξασε τον Θεό. "Αδελφός υπό αδελφού βοηθούμενος ως πόλις οχυρά". Έτσι συνέβαινε και με τους δυο αυτούς πατέρες. Ο ένας βοηθούσε τον άλλο. Στα πρακτικά και στα πνευματικά. "Μια ημέρα, μετά την καθημερινή ακολουθία, διηγείται ο πατέρας Ανδρέας, πήγα να κάνω τον κανόνα μου και να ησυχάσω. Ξαφνικά ακούω κτύπους στην πόρτα μου. 

Νόμιζα ότι με φωνάζει ο γέρων Γεράσιμος. Βγαίνω έξω, κοιτάζω τριγύρω, αλλά πουθενά άνθρωπος. Πηγαίνω στο κελί του, τον βλέπω και καθόταν εκεί δα που τον άφησα. - Γέροντα, του είπα δυνατά (ήταν και λίγο βαρήκοος  ο ευλογημένος), τι κτύποι ήταν αυτοί στην πόρτα μου; - Μην ταράζεσαι, μου είπε. Άλλη φορά, όταν σου κτυπούν, μην ανοίγεις. Είναι ο "μάστορας" (ο διάβολος) που κτυπάει. Όταν σου κτυπώ εγώ την πόρτα, θα σου φωνάζω "δι' εὐχῶν τῶν ἁγίων πατέρων ἡμῶν"... είμαι ο γέροντας, άνοιξε". 

"Κάποια άλλη μέρα με έστειλε ο αείμνηστος στη Λαύρα. Πλησιάζοντας στα Κρύα Νερά είδα τα κάστανα απ' το δάσος στρώμα καταγής. Μου ήρθε ο λογισμός να γεμίσω τον ντορβά μου- είχα ένα ντορβά θηρίο, 50 οκάδες χωρούσε- να τα πάω στο καλύβι μας στον Άγιο Βασίλειο και μετά να φύγω πάλι για τη Λαύρα. Έτσι έκανα. Όταν επέστρεψα από τη Λαύρα και αφού έβρασα τα κάστανα, με φωνάζει ο γέρων Γεράσιμος και μου λέει: - Ωραία κάστανα, παπά μου. Πάρε ένα πιάτο και πήγαινέ το ευλογία στον γείτονα.... άλλο ένα στον άλλον... στον άλλον... σ' όλους τους πατέρες....". 

"Και κρατήσαμε κι εμείς λίγα κάστανα. Είχε ελεήμονα καρδιά ο μακαριστός. Αγαπούσε τα γεροντάκια, τους ασκητές με πηγαία αγάπη. Το ίδιο έκανε όταν είχαμε πάρει δυο τσουβάλια αλεύρι κι εζύμωσα ωραίο ψωμί στο φουρνάκι μας. Μ' έστειλε να δώσω από ένα ζεστό καρβέλι στο κάθε καλυβάκι της Σκήτης". "Ἐσκόρπισεν, ἔδωκε τοῖς πένησιν" ο ευλογημένος, ενώ ο ίδιος ζούσε σε μεγάλη θεληματική πτωχεία και στέρηση, ώστε συχνά στις επιστολές του προς τον αγιοπαυλίτη γέροντα Θεοδόσιο να ζητά ελεημοσύνη, ρούχα ή υποδήματα. 

Η τελεία ακτημοσύνη ελευθερώνει τον μοναχό από την ύλη και τη μέριμνά της και τον κάνει "φοίνικα ὑψηλόν καί καρποφόρον". Με την κήρυξη του πολέμου του 1940 και την είσοδο των Γερμανών στην πατρίδα μας, ο πατέρας Γεράσιμος βρίσκεται διερμηνέας στις Καρυές και στο Φυλάκιο που είχαν στήσει οι κατακτητές στην άκρη της αθωνικής χερσονήσου, πλησίον της Ρουμανικής Σκήτης του Τιμίου Προδρόμου. Η άπταιστος γνώση της γερμανικής γλώσσης και η ταλαντούχος, ενάρετος προσωπικότητά του προσέφεραν μεγάλες υπηρεσίες στο Άγιον Όρος τις κρίσιμες εκείνες ώρες και καθ' όλο το διάστημα της γερμανικής Κατοχής. 

Μάλιστα, με την ευλογία της Ιερής Κοινότητας, μεταφράζει επιστολή προς τον ίδιο τον Χίτλερ, στην οποία οι πατέρες παρακαλούν να θέσει σε θέσει το Άγιον Όρος υπό την προστασία του, αφού πρώτα υπογραμμίζουν τη μοναδικότητα της αιωνόβιας μοναστικής πολιτείας του Άθω και το "φιλήσυχον ἐν προσευχαῖς καί νηστείαις" των ασκουμένων. Ήταν ίσως η μόνη περίπτωση που ο σκληρός κι απάνθρωπος Χίτλερ ημέρεψε. 

συνεχίζεται...

(Σύγχρονες αγιορείτικες μορφές, Γεράσιμος Μενάγιας)

Καλημέρα σας! Καλή και ευλογημένη εβδομάδα!

Θαυμαστές διηγήσεις μέρος 153ο

 

Πολλές χειμωνιάτικες νύχτες, όταν μέσα στο κελί του αγρυπνούσε με το κομποσκοίνι, ο γείτονάς του άκουγε μέχρι έξω τους γοερούς του αναστεναγμούς. Τις καλοκαιριάτικες νύχτες προσευχόταν πάνω σ' έναν βράχο από τους πολλούς που διαθέτει  η έρημος, κάτω από την αστροφεγγιά του ουρανού ή  μέσα στο σεληνόφως. 

Όλος όμως ο θείος έρως του πατρός  Γερασίμου προς το κοσμοπόθητο και πάνσεπτο πρόσωπο του Κυρίου Ιησού εύρισκε την κορύφωσή του από το μυστήριο της αδιάλειπτης προσευχής στο μέγα μυστήριο, με το οποίο γινόμαστε "θείας κοινωνοί φύσεως". Σ' έναν λόγο του που έγραψε περί της Θείας Ευχαριστίας, ονομάζει το μυστήριο "μυστήριο της αγάπης του Χριστού και ταμείο όλων των θείων θησαυρών". 

Όσο εν τω μεταξύ ο αγωνιστής ερημίτης αγωνιζόταν κατά των "αντικειμένων παρατάξεων" του διαβόλου με την προσευχή, τη θεία Μετάληψη, τη μελέτη, τόσο ο σατανάς λυσσούσε εναντίον του. προσπαθούσε λοιπόν να τηρεί το "όμμα της καρδίας του" άγρυπνο. Επιστρέφοντας κάποτε από την Αθήνα στο Άγιον Όρος έλεγε: "Πηγαίνω για να υποτάξω τον αντάρτη νου". 

Και μέσα σ' αυτά τα λίγα αποφθεγματικά λόγια εννοούσε όλο τον ευγενικό αγώνα της τελειότητος, τον πόλεμο κατά των παθών και των δαιμόνων, την αγία ζωή των μοναχών. Να υποταχθεί ο νους, να γίνει "νους Χριστού", να φθάσει στην κάθαρση, στον φωτισμό, τη θέωση. Διηγούνταν συχνά στον αγιοπαυλίτη γέροντα Θεοδόσιο τις πολυποίκιλες ενοχλήσεις των πονηρών πνευμάτων, που δεν ησύχαζαν ημέρα και νύχτα να τον ταράζουν. Τέχνασμα ακόμα δικό τους ήταν να τον κάνουν να μελετήσει τα συγγράμματα του Ωριγένους, τα οποία, ως γνωστόν, περιέχουν αιρετικές δοξασίες και παρ' ολίγον να τον ρίξουν στην πλάνη. 

- Χάνομαι, πατέρα Δαμασκηνέ, χάνομαι, εκμυστηρεύθηκε κάποια ημέρα στον αγαπητό συνασκητή του. Ο Ωριγένης λέει ότι η Κόλαση θα έχει τέλος, δεν θα είναι αιώνια! - Μα δεν σου έλεγα να μην τον διαβάσεις καθόλου, τον μάλωνε τότε με τη σειρά του εκείνος. "Είχε διηνεκή αγωνία - μας διηγείται ο ίδιος ο πατέρας Δαμασκηνός-  διότι δεν μπορούσε να αφήσει τον βραχνά της γνώσεως και της κενοδοξίας που φέρνει η γνώση, ν' αρνηθεί τον εαυτό του. 

Έβρισκε απλούς, αγράμματους ασκητάς και τους εθαύμαζε, πώς μιλούσαν για σοφία και απλότητα για πράγματα που εκείνος δεν μπορούσε να τα καταλάβει με την επιστήμη". Κάποτε συζητούσαν μερικοί πατέρες αν υπάρχει ζωή και σε άλλα αστέρια. Ήταν παρών και ο πατέρας Γεράσιμος. Ένας αγράμματος ασκητής παίρνει τότε τον λόγο και λέει: 

- Ξέρετε, πατέρες, εμείς οι άνθρωποι τι πάθαμε; Ένα αφεντικό έστειλε τους εργάτες του να σκάψουν το αμπέλι του. Κι αυτοί, όταν άρχισαν τη δουλειά, άρχισαν να συζητούν αν έχει άλλα αμπέλια το αφεντικό τους, πού και πόσα. Και πέρασε η ημέρα χωρίς να σκάψουν το αμπέλι. Έτσι κι εμείς. Τι μας νοιάζει εμάς αν το Αφεντικό έχει κι άλλους κόσμους σε άλλα αστέρια; Εμείς το αμπέλι μας να τηράξουμε εδώ στη γη....

Πόσο εντύπωση είχε κάνει στον πατέρα Γεράσιμο αυτή η απλότης των ασκητών! Ωστόσο εκείνος θεωρούσε τα μεγαλεία του Θεού από κάποια άλλη οπτική γωνία. Συχνά μου έλεγε: - Αδερφέ μου, αυτοί οι αστρονόμοι και οι μεγάλοι φυσικοί που παρακολουθούν τη σοφία του Θεού μέσα στη Φύση δοξάζουν τον Κύριο για τα μεγαλεία Του και πιο πολύ Τον πιστεύουν. Υπάρχει όμως θεϊκή σοφία όχι μόνο στο απέραντο Σύμπαν, στον μακρόκοσμο, αλλά και  μέσα στον αόρατο μικρόκοσμο, με την αέναη κίνηση μικροβίων και ζωντανών οργανισμών, που μόνο το μικροσκόπιο συλλαμβάνει. " Ὡς ἐμεγαλύνθη τά έργα σου, Κύριε...."

Όταν έπεφτε κανένα αστροπελέκι σε βροχερό καιρό, μου έλεγε: - Να' ξερες αυτή η τεθλασμένη γραμμή στον ουρανό, αδερφέ μου, τι μαθηματικά κρύβει. "Οἱ οὐρανοί διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ, ποίησιν δέ χειρῶν αὐτοῦ ἀναγγέλλει  τό στερέωμα". Τις δυσκολίες και τα προβλήματα της καθημερινής ζωής τα αντιμετώπιζε με πολλή απλότητα και βαθιά πίστη. Μια φορά δεν είχαν προζύμι, για να ζυμώσουν ψωμί. Τότε ο πατέρας Γεράσιμος πήρε το κομποσκοίνι του Αγίου Νεκταρίου, που το κρατούσε σαν πολύτιμο κειμήλιο, σταύρωσε με τον παπα-Βαρθολομαίο το ζυμάρι κι έφτιαξαν πρόσφορα για τη θεία Λειτουργία. 

Η ευλάβειά του προς τον άγιο Νεκτάριο, τον νεοφανή άγιό μας, ήταν χαρακτηριστική. Σε επιστολή του προς τον φίλο και πνευματικό του αδελφό Φ. Σ. έγραφε: " ἔλαβον καί τό δέμα μετά τοῦ ἁγίου ἐλαίου καί μερικά τεμάχια ἐκ τοῦ ένδύματος (ἀρχιερατικοῦ Σάκκου) του ἁγίου Νεκταρίου, τά ὁποῖα ἐνεχείρισα, ἀφ' οὗ ἐκράτησα καί διά τόν ἐαυτόν μου, εἰς τούς πάσχοντας ἀδελφούς, διά τά ὀποῖα ἀπείρως σέ εὐχαριστῶ. Ἐπειδή δ' ἀνέμενον νά λάβω καί τήν φωτογραφίαν πού μοῦ ἔγραφες, διά τοῦτο ἀνέβαλλον ἀπό ἡμέρας εἰς ἡμέραν νά σοῦ γράψω... Πολύ δέ ἐπεθύμουν νά γνωρίζω πότε ἔχει ἀποφασισθῆ  νά γίνει ἡ ἀνακομιδή τοῦ ἁγίου λειψάνου του, ὥστε παρακαλῶ θερμῶς νἀ τό ἔχῃς ὑπ' ὄψιν καί ἐγκαίρως νά μέ είδοποιήσῃς...."

συνεχίζεται...

(Σύγχρονες αγιορείτικες μορφές, Γεράσιμος Μενάγιας)

Καλημέρα σας! Καλή και ευλογημένη εβδομάδα!

Φράσεις για προβληματισμό 125ο μέρος

Λέγεται ότι ο Διογένης όταν ρωτήθηκε πώς μπορούμε να εκδικηθούμε τους εχθρούς μας, απάντησε: Αν εμείς γίνουμε σ' αυτούς καλοί και αγαθοί με τις ευεργεσίες μας (Αρχαία Ελλάδα). 

Ο Απόστολος Πέτρος (Α Πετρ. γ,9) έλεγε να μην ανταποδίδουμε το κακό με το κακό, αλλά να σκορπίζουμε ευλογίες σε εκείνους που μας αδικούν (Σπουδαία σκέψη). 

Μη νομίζεις ότι μάρτυρες είναι μόνο εκείνοι που τους έκοψαν το κεφάλι μια φορά, επειδή δεν αρνήθηκαν τον Χριστό. Είναι και άλλοι πολλοί που δεν αρνούνται την αρετή, την υπομονή. Οι πρώτοι μάρτυρες μαρτύρησαν μια φορά, ενώ οι δεύτεροι μαρτυρούν κάθε λίγο, μια ζωή (Άγιος Εφραίμ Κατουνακιώτης). 

Οὐδείς ἐφ' ἑαυτοῦ τά κακά συνορᾷ σαφῶς ἑτέρου ἀσχημονοῦντος ὄψεται: κανείς δεν αντιλαμβάνεται σαφώς τα ελαττώματά του. Όταν όμως ένας άλλος ενεργεί κατά τρόπο αισχρό, θα το δει και θα το προσέξει (Μένανδρος). 

Αν έχεις θάρρος, θα λες την αλήθεια, θα διατηρείς τις αρχές και τις αξίες σου. Κι ακόμα, θα νικάς τα πάθη σου και θα ομολογείς την πίστη σου (Σπουδαία σκέψη). 

Αν πηγαίνεις στην εργασία από φόβο ή αν κάνεις υπομονή από ντροπή ή αν σιωπάς από θυμό και υπερηφάνεια ή αν πηγαίνεις στην υπηρεσία με γογγυσμό και όχι με ευχαρίστηση ή αν πηγαίνεις στην ακολουθία με αμέλεια και ανορεξία, αυτές τις αρετές που γίνονται χωρίς ευχαρίστηση και καλή διάθεση τις πετάς μέσα σ' ένα παλιοκάλαθο (Όσιος ο Άνθιμος ο εν Χίω). 

Τρεῖς εἰσίν ἀρετάς τάς χρεών σ' ἀσκεῖν, τέκνον῾ θεούς τιμᾶν, τούς τε θρέψαντας γονεῖς, νόμους τε κοινούς Ἑλλάδος῾ καί ταῦτα δρῶν, κάλλιστον ἕξεις στέφανον εὐκλείας ἀεί: τρεις είναι οι αρετές τις οποίες έχεις χρέος να ασκείς, παιδί μου: να τιμάς τους θεούς και τους γονείς που σε ανέθρεψαν, αλλά και τους κοινούς νόμους της Ελλάδας. Κι αυτά αν πράξεις, θα αποκτήσεις στέφανο μακροχρόνιας φήμης (Ευριπίδης). 

Βίαιον μέν μάθημα οὐ πέφυκε παραμένειν, τό δέ μετά τέρψεως καί χάριτος εἰσδυόμενον μονιμώτερον πως ταῖς ψυχαῖς ἐνιζάνει: το μάθημα που επιβάλλεται με τη βία από τη φύση του δεν παραμένει και δεν διαρκεί, ενώ αυτό που γίνεται με ευχάριστο και χαριτωμένο τρόπο γίνεται μονιμότερο και παραμένει στις ψυχές (Μέγας Βασίλειος). 

Καλή δύναμη, μανούλες στον αγώνα που κριθήκατε άξιες να αναλάβετε και μην αποκάμετε. Τα δάκρυα της αγίας Μόνικας (4 Μαΐου) έσωσαν και ανέδειξαν άγιο τον υιό της Αυγουστίνο (15 Ιουνίου). Οι προσευχές της άνοιξαν τη θύρα του θείου ελέους, για να εισέλθει στη χαρά του Κυρίου ο καταπικραμένος από τις χαρές του κόσμου υιός της (Σπουδαία ευχή). 

Μια μάνα που' χε οκτώ παιδιά ερώτησε ο χάρος: να πάρω ένα σου παιδί ή να σε πάρω εσένα; - Άμε να βρεις τον κύρη τους κι ό, τι σου πει να κάνεις, αφού είν' αφέντης του σπιτιού κι έχει τον πρώτο λόγο. Τρέχει ο χάρος στα βουνά να πάει να βρει τον κύρη να πάρει την απάντηση απ' τα δικά του χείλη. - Άστα, να μεγαλώσουνε πέντε έξι χρόνια ακόμα, να γίνει ο πρώτος είκοσι και ο τελευταίος δέκα κι ύστερα πάρε μας μαζί εμένα και τη μάνα, να μην τα λένε ορφανά, που' ναι κακή η ορφάνια (Κρητικό τραγούδι). 

Τα νέφη αστράφτουν στα βουνά, βροντούν και μπουμπουνίζουν, εσκέπασαν τον ουρανό, το κύμα φοβερίζουν. Ο νέος ναύτης τραγουδεί και το πανί του σιάζει. - Εγώ είμαι ελληνικό παιδί, το νέφος δεν με σκιάζει. Αγέρας πέφτει στα πανιά, τα σχίζει και τ' αρπάζει και συνταράζει τα σχοινιά και το κατάρτι σπάζει. Ο νέος ναύτης τραγουδεί, παρών όπου προστάζουν. - Εγώ είμαι ελληνικό παιδί, άνεμοι δεν με σκιάζουν. 

Η θάλασσα λυσσομανά και κυματεί κι αφρίζει, το πλοίο του καταπονά, το σπα και το σκορπίζει. Ο νέος ναύτης τραγουδεί και μια σανίδα αρπάζει. - Εγώ είμαι ελληνικό παιδί, φουρτούνα δεν με σκιάζει. Το ένα κύμα τον πετά και το άλλο τόνε χάφτει κι η μαύρη θάλασσα ζητά να καταπιεί τον ναύτη. Μ' αυτός ακόμα τραγουδεί και κολυμπά και πάει. - Εγώ είμαι ελληνικό παιδί κι ο Πλάστης με φυλάει (Γ. Βιζυηνού, Αναγνωστικό Δ Δημοτικού 1963). 

Του καλού του οικονόμου κι απ' τα λίγα περισσεύουν. Μάζευε όταν μπορείς, για να έχεις όταν πρέπει. Πολλά "λίγα" κάνουν ένα "πολύ". Όσο είναι το πάπλωμα να είναι και το άπλωμα, δηλαδή να μην ξεπερνάς τις οικονομικές σου δυνατότητες (Σπουδαίες σκέψεις). 

Χριστός Ανέστη! Ανοίγουν και υμνολογούν τα χείλη, εχθροί και φίλοι σμίγουν και γίνοντ' όλοι φίλοι, Χριστός στο θρόνο ανέβη και αγάπη βασιλεύει! Ο θάνατος εχάθη, ο Άδης ενικήθη, αφάνισε τα πάθη κι ενδόξως ανεστήθη ο Λυτρωτής του κόσμου, ο Πλάστης και Θεός μου. Ημέρα δοξασμένη,χαρμόσυνη, μεγάλη! Η φύσις ανθισμένη "Χριστός Ανέστη!" ψάλλει. Κώδων χαράς σημαίνει. Χαρείτε, λυπημένοι! Το μέγα Πάσχα σπέρνει παντού χαρές και ελπίδες, κόκκιν' αυγά μας φέρνει κι ολόχρυσες λαμπάδες και ύμνους και τραγούδια(Αριστομένης Προβελέγγιος, Αναγνωστικό Ε Δημοτικού, 1964). 

Καλημέρα σας! Καλή και ευλογημένη εβδομάδα!

Ας είναι ευφρόσυνος και δημιουργικός ο μήνας Μάϊος! 

Θαυμαστές διηγήσεις μέρος 152ο

 

Στην ευλογημένη αυτή Σκήτη έμεινε για πολλά χρόνια και ο γέρων Ιωσήφ ο Σπηλαιώτης, ο ησυχαστής. Για ένα διάστημα είχε δημιουργήσει μια συνοδεία εκ των ενόντων, θα λέγαμε πειραματική, που την αποτελούσαν ο πατέρας Γεράσιμος Μενάγιας, ο λαυριώτης γιατρός Σπυρίδων-Αθανάσιος Καμπανάος, ο φαρμακοποιός Αθανάσιος Βαλσαμάκης. Έκαναν όλοι αυστηρότατη άσκηση. Τους έδινε συνήθως ένα κονσερβοκούτι βρεγμένο παξιμάδι για όλη την ημέρα και ακολουθούσαν το πρόγραμμα της προσευχής που είχε ρυθμίσει εκείνος: όλες τις ακολουθίες με κομποσκοίνι και καλλιέργεια της "εν γνώσει σιωπής". 

Στην έρημο του Αγίου Βασιλείου ο πατέρας Γεράσιμος έζησε περίπου μια δεκαπενταετία. Στα ασκηταριά και τις γύρω σπηλιές της Σκήτης υπήρχαν σπουδαίοι σύγχρονοί του ερημίτες, στολισμένοι με ποικίλα χαρίσματα όπως ο γέρων Χερουβείμ, ο παπα-Εφραίμ, ο παπα-Γεράσιμος. Ο γέρων Χερουβείμ είχε φθάσει στα μέτρα της τελείας ακτημοσύνης. Αποκλεισμένος μια χρονιά από το χιόνι, άσιτος επί μια εβδομάδα, δέχθηκε άγγελο Κυρίου με σχήμα μοναχού που του έφερε τρόφιμα. Ο παπα-Εφραίμ ήταν σπηλαιοδίαιτος. Ο παπα-Γεράσιμος συνδύαζε θαυμάσια φιλοκαλική θεωρητική κατάρτιση και φιλοκαλική εσωτερική ζωή. 

Αν την εποχή εκείνη έκανες μια επίσκεψη στη Σκήτη του Αγίου Βασιλείου, θα δικαίωνες τη μακαρία ζωή των ερημιτών πατέρων. Θα έβλεπες οσιακά πρόσωπα, κάτωχρα από τη νηστεία και την αγρυπνία, φωτεινά από την πολυχρόνια και πολύμοχθη προσευχή. Θ' άκουγες, περπατώντας στα δρομάκια της Σκήτης ν' αντηχεί το γλυκύτατο όνομα του Κυρίου μας με πόθο και προσδοκία: "Κύριε, Ιησού Χριστέ, Υιέ του Θεού, ελέησόν με". Σ' αυτόν τον πνευματικό λειμώνα διέτριβε ο πατέρας Γεράσιμος. Η ''ευχή" ήταν η καθιερωμένη του τροφή. Ζούσε την "περιεκτική αρετή" της προσευχής σαν την αρετή που αγιάζει κάθε έργο σωματικό και πνευματικό. Μα ο αγώνας της προσευχής ήταν σκληρός.

Είχε να παλέψει με τον "κοσμοκράτορα του αιώνος τούτου" στήθος με στήθος. "Ας μη σταματά ποτέ", γράφει ο άγιος Ησύχιος ο πρεσβύτερος (Φιλοκ. τ. Α), "ούτε στιγμή η προσευχή και η νήψη και ο αντίλογος στους κακούς λογισμούς και η "ευχή" προς τον Ιησού Χριστό, τον Θεό μας. Διότι καλύτερη βοήθεια από τον Ιησού δεν θα βρεις σε όλη σου τη ζωή. Αυτός μόνος, ως Κύριος γνωρίζει ως Θεός τις πανουργίες, τα τεχνάσματα και τις δολοπλοκίες του διαβόλου. 

Η ψυχή λοιπόν ας έχει όλη την αυτοπεποίθησή της στον Χριστό. Ας τον παρακαλεί κι ας μη δειλιάζει καθόλου. Διότι δεν πολεμά μόνη της, αλλά μαζί με τον φοβερό Βασιλέα Ιησού Χριστό, τον Κτίστη όλων των όντων, ασωμάτων και ενσωμάτων". Απαραίτητη προϋπόθεση για την άσκηση της προσευχής είναι η νηστεία. Γι' αυτό οι ερημίτες διαιτώνται με απλές φυσικές τροφές, με παξιμάδι, με χόρτα, με λάχανα και με λίγα όσπρια. 

Εκεί στο ερημικό και φτωχό αγιοβασιλιάτικο καλύβι του, το χωματένιο και πλίθινο, ο πατέρας Γεράσιμος, το αρχοντόπουλο των Αθηνών, ο αριστοκράτης, το μεγάλο όνομα Μενάγιας, έμοιαζε με το φιλέρημο τρυγόνι του ψαλμωδού που βρήκε "νοσσιά", για να εναποθέσει τα "νοσσία" του. Μέσα σε εκείνη τη φωλιά τεκνοποίησε η ψυχή του και ανέθρεψε τις αρετές της μοναχικής ζωής. Μέσα σε εκείνη τη φωλιά στήριζε το ετοιμόρροπο από τις πολυπληθείς ασθένειες σώμα του κι έδινε πτέρυγες "ωσεί περιστεράς" στο πνεύμα του. 

Ήταν ασυμβίβαστος με την "εχθρά φίλη" σάρκα. Άλλωστε και το περιβάλλον δεν του έδινε πολλά περιθώρια συμβιβασμών. Όσο ζούσε στα Κατουνάκια, ο γέρων Καλλίνικος τον οικονομούσε κάπως στο θέμα του φαγητού. Από τη στιγμή όμως που ήρθε σ' αυτή την έρημο, τα πράγματα δυσκόλεψαν. Ο γέρων Ιωσήφ ως γέροντας της μικρής του συνοδείας, τον έβαζε να τρώει για πολλές μέρες φασόλια. --Γέροντα, θα πεθάνω, δεν μπορώ συνέχεια φασόλια, παραπονούνταν ο πατέρας Γεράσιμος. - Να πεθάνουμε ήρθαμε εδώ. Μη δειλιάζεις, του απαντούσε εκείνος.

"Και ιδού! Όχι μόνο δεν έπαθα τίποτε, αλλά έγινα και καλά. Είναι μια άλλη δύναμη που ενεργεί στις περιπτώσεις αυτές. Είναι η δύναμη της υπακοής. Ανωτέρα από τη δύναμη της λογικής", έλεγε διηγούμενος τα θαυμαστά αποτελέσματα που έχει και η ευλογία των γερόντων. Αλλά και αργότερα, καθώς διηγείται ο παπα-Βαρθολομαίος, που έζησε ένα διάστημα μαζί του, ήταν ανυποχώρητος στη νηστεία. Μ' ένα λιτό φαγητό περνούσαν μια ολόκληρη εβδομάδα. Η νηστεία και η έντονη προσευχή πολύ σύντομα τον οδήγησαν στους "λειμώνας" της κατανύξεως. Τα δάκρυά του έγιναν η καθημερινή του τροφή. 

"Ἐγεννήθη τἀ δάκρυά μου ἐμοί ἄρτος ἡμέρας καί νυκτός", έψαλλε μαζί με τον μέγα προφήτη της μετανοίας και της χαρμολύπης, τον Δαβίδ. Με πόσα δάκρυα δεν πότισε εκείνο το ασκητικό και οργωμένο από τις μετάνοιες χώμα για την περίοδο της αρνήσεως, για τα χαμένα χρόνια.... "Ὅλον τόν βίον ἠνάλωσα αἰσχρῶς καί ἀσώτως, φιλάνθρωπε.... ἀλλά νῦν ἐπιστρέφοντα δέξαι Σωτήρ μου, ὥσπερ τόν ἄσωτον..." "Ὄμματι εὐσπλάχνῳ, Κύριε, ἴδε τήν ἐμήν ταπείνωσιν καί σῶσον με", αντηχούσαν οι κατανυκτικοί ύμνοι του χαροποιού πένθους από το πετροκάλυβο του πατρός Γερασίμου. 

συνεχίζεται...

(Σύγχρονες αγιορείτικες μορφές, Γεράσιμος Μενάγιας)

Καλημέρα σας! Καλή και ευλογημένη εβδομάδα!

Φράσεις για προβληματισμό 124ο μέρος

Ένας λαός γράφει την ιστορία του όχι για να αφηγηθεί όσα του συνέβησαν στο παρελθόν, αλλά πρωτίστως για να σφυρηλατήσει την αυτογνωσία και την ηθική ταυτότητα που του χρειάζονται, για να κτίσει το μέλλον του (Αμερικανός φιλόσοφος Ρίτσαρντ Ρόρτι). 

Η ελληνική γλώσσα είναι η καλύτερη κληρονομιά που έχει στη διάθεσή του ο άνθρωπος για την ανέλιξη του εγκεφάλου του. Απέναντι στην ελληνική όλες -και επιμένω όλες- οι γλώσσες είναι ανεπαρκείς. Η αρχαία ελληνική γλώσσα πρέπει να γίνει η δεύτερη γλώσσα όλων των Ευρωπαίων, ειδικά των καλλιεργημένων ατόμων. Η ελληνική γλώσσα είναι από ουσία θεϊκή (Φρειδερίκος Σαγκρέδο, Βάσκος καθηγητής γλωσσολογίας, Πρόεδρος της Ελληνικής Ακαδημίας Βασκωνίας). 

Η θητεία μου στην ελληνική γλώσσα υπήρξε η σπουδαιότερη πνευματική μου άσκηση. Στη γλώσσα αυτή υπάρχει η πληρέστερη αντιστοιχία μεταξύ της λέξεως και του εννοιολογικού της περιεχομένου (Werne Heisenberg, Γερμανός Φυσικός και φιλόσοφος). 

Οφείλω χάριτες στη Θεία Πρόνοια, γιατί ευδόκησε να διδαχθώ τα αρχαία ελληνικά, που με βοήθησαν να διεισδύσω βαθύτερα στο νόημα των φυσικών επιστημών (Max von Laye, Γερμανός Φυσικός, που πήρε το Νόμπελ το 1914). 

Τό νικᾱν αὐτόν πασῶν νικῶν πρώτη τε καί ἀρίστη, τό δέ ἡττᾶσθαι αὐτόν ὑφ' ἑαυτοῦ, πάντων καί αἴσχιστον τε καί ἅμα κάκιστον: η νίκη επί του εαυτού μας είναι η κορυφαία και η άριστη από όλες τις νίκες, το να ηττάται όμως από τον ίδιο τον εαυτό του είναι μέγιστη ντροπή και συγχρόνως μέγιστη βλάβη (Πλάτων).

Ό,τι έχεις μέσα σου παιδιάτικο σαν θησαυρό να το φυλάξεις τους λογισμούς, τους πόθους σου άλλαξε, μα αυτό ποτέ να μην αλλάξεις. Όποτε της ζωής τα ψεύτικα κι άσχημα σφίγγουν την καρδιά σου, μες σ’ ό,τι φύλαξες παιδιάτικο θα βρίσκεις την παρηγοριά σου. Κι όταν χλομοφυλλιάσει η όψη σου και στα μαλλιά σου πέσουν χιόνια, μόνο ό,τι φύλαξες παιδιάτικο θα μείνει απείραχτο απ’ τα χρόνια (Γ. Δροσίνη, Ό, τι έχεις παιδιάτικο, από την Ποιητική συλλογή Φευγάτα χελιδόνια).

Όταν πλησιάζεις τον/τη σύζυγο, το παιδί σου ή έναν αδελφό, μην ξεχάσεις πρώτα να του πεις δυο κουβέντες που θα του δώσουν παρηγοριά, μια ανάσα. Να τον κάνεις να πει "ανακουφίστηκα, χάρηκα". Να κάνεις τους άλλους να χαίρονται, όταν σε συναντούν. Διότι όλοι οι άνθρωποι στη ζωή έχουν πόνο, δυσκολίες, βάσανα. Ο καθένας κρύβει τον πόνο του μέσα στην καρδιά του. Γι' αυτό δώστε στον άλλον πρώτα ένα χαμόγελο (πατέρας Αιμιλιανός Σιμωνοπετρίτης).

Να μη ζητάς να ακούς τα ευχάριστα από τους φίλους, αλλά μάλλον τα αληθινά. Όσα από τα μυστικά αυξάνουν την αρετή σου να τα γνωστοποιείς στους φίλους. Όσα όμως εκφαυλίζουν τη γνώμη, αυτά ούτε ο ίδιος να τα εκτελείς ούτε στους φίλους να τα διαβιβάζεις (Μεγάλου Φωτίου, Επιστολή προς ηγεμόνα).

Τόν φιλοῦντα με, οὐχ ὅταν ἐπαινῇ με μόνον, ἀλλά καί ὅταν ἐγκαλῇ καί διορθῶται, τότε φαίην ἔγωγε φιλεῖν: Πραγματικά με αγαπά και είναι φίλος μου, όχι αυτός που μόνο με επαινεί, αλλά κυρίως αυτός που με ελέγχει και με διορθώνει (Ιωάννης Χρυσόστομος). 

Ο Θεός γνωρίζει επακριβώς ό, τι πιο απόκρυφο και μυστικό υπάρχει μέσα μας. Σκέψεις, επιθυμίες, συναισθήματα, λογισμοί, ελατήρια, συνειδητό και υποσυνείδητο του ανθρώπου, όλα είναι ανοικτά μπροστά Του. Ο Θεός μπορεί να περπατά μέσα στον νου και την καρδιά μας. Μόνος Αυτός. Ούτε οι άγγελοι, ούτε ακόμα περισσότερο ο διάβολος. Γι' αυτό ας μη δίνουμε σημασία σε αστρολόγους και μέντιουμ που λένε ότι τάχα γνωρίζουν τις σκέψεις σου. Μόνο τον Θεό να υπολογίζεις (Αρχιμ. Αποστ. Χ. Τσολάκη, Μίλησέ μου, Χριστέ).

Κάποτε ο άγιος Επιφάνιος, επίσκοπος Κύπρου, ξεκίνησε να εκφωνεί ομιλία για την ανάσταση του Λαζάρου με το εξής ωραίο απόσπασμα: "Πρό ἕξ ἡμερῶν τοῦ Πάσχα, διά τῶν πέντε αἰσθήσεων, τόν τετραήμερον ὁ τριήμερος, ταῖς δυσίν (ἀδελφοῖς) τόν ἕνα χαρίζεται" (Σπουδαία σκέψη)

Τρεις άνθρωποι βαδίζουν στον δρόμο. Ο πρώτος που προηγείται είναι ο εαυτός μας όπως τον Θέλει ο Θεός. Ο δεύτερος που τον ακολουθεί είναι ο εαυτός μας όπως τον βλέπουν οι άλλοι. Ο τρίτος που είναι πιο πίσω είναι ο εαυτός μας όπως είναι στην πραγματικότητα. Πρέπει οι δυο τελευταίοι "εαυτοί" μας να σπεύσουν να προλάβουν τον εαυτό μας όπως τον θέλει ο Θεός. Αυτό προϋποθέτει αγώνα ζωής. Σ' αυτόν ας μας εμπνέει η Παναγία, στην οποία έχουμε ταύτιση των τριών (Μητροπολίτης Κορωνείας Παντελεήμων). 

Καλημέρα σας! Καλή και ευλογημένη εβδομάδα!