Θαυμαστές διηγήσεις μέρος 173ο

 

Το πάθος του θυμού ως αμαρτία και ως προσβολή κατά του Θεού είναι απροσμέτρητο και καθιστά τον άνθρωπο ένοχο στο ίδιο μέγεθος απέναντι του Θεού, ίσως επειδή εύκολα και συχνά θυμώνουμε, το ηθικό αισθητήριο πολλών από εμάς έχει κάπως αμβλυνθεί, με αποτέλεσμα να θεωρούμε τον θυμό ασήμαντη λεπτομέρεια της ζωής μας, παράπτωμα ελαφρό και συνηθισμένο, που δεν χρειάζεται κανείς ούτε και να το εξομολογηθεί. 

Η αλήθεια όμως, όπως μας την παρουσιάζει η Αγία Γραφή και οι Πατέρες που τη βίωσαν, είναι εντελώς διαφορετική. Ο θυμός αποτελεί σοβαρή αμαρτία, την οποία αποστρέφεται και τιμωρεί ο Θεός παραδειγματικά. 'Ένα σχετικό παράδειγμα της Παλαιάς Διαθήκης παρουσιάζει τη σοβαρότητα της παρεκτροπής αυτής. 

Ο εκλεκτός Προφήτης του Θεού, ο ταπεινός και πράος και "μέγας γενόμενος" Μωυσής, μόνο μια φορά στη ζωή του θύμωσε κι οργίστηκε εναντίον του σκληροτράχηλου λαού του και το αποτέλεσμα του θυμού του ήταν να τιμωρηθεί αυστηρά από τον Θεό. Ενώ ήταν καθορισμένο να οδηγήσει ο ίδιος τον περιούσιο λαό στη γη της επαγγελίας, τώρα ο Θεός του λέγει ότι μόνο από μακριά, από την κορυφή ενός βουνού θα αντικρίσει εκείνο που επόθησε τόσο πολύ η ψυχή του. Σχολιάζει το γεγονός αυτό ο Δαβίδ και λέγει:

"Καί παρώργισαν αὐτόν ἐπί ὕδατος ἀντιλογίας καί ἐκακώθη Μωυσῆς δι' αὐτούς, ὅτι παρεπίκραναν τό πνεῦμα αὐτοῦ, καί διέστειλεν ἐν τοῖς χείλεσιν αὐτοῦ (Ψαλμ.105, 32)". Για τον πιστό οπαδό του Ιησού, που ήταν "πρᾷος καί ταπεινός τῇ καρδίᾳ", το πάθος του θυμού είναι απαράδεκτο και ασυμβίβαστο με την ιδιότητά του, διότι "ὀργή ἀνδρός δικαιοσύνην Θεοῦ οὐ κατεργάζεται (Ιακ. α, 20)". Προκαλεί εντύπωση και προβληματίζει εκείνους που θέλουν και εργάζονται για τη σωτηρία τους, το γεγονός ότι ο Απόστολος Παύλος, ανάμεσα στις λεγόμενες θανάσιμες αμαρτίες κατατάσσει και τον θυμό. 

Λέγει: "Φανερά ἐστι τά ἔργα τῆς σαρκός, ἅτινα ἐστι μοιχεία, πορνεία, ἀκαθαρσία, ἀσέλγεια....ἔχθρα, ἔρεις, ζῆλοι, θυμοί, ἐριθεῖαι, .... φθόνοι, φόνοι, κῶμοι καί τά ὅμοια τούτοις, ἅ προλέγω ὑμῖν καθώς καί προεῖπον, ὅτι οἰ ταῦτα πράσσοντες βασιλείαν Θεοῦ οὐ κληρονομήσουσιν (Γαλ. ε, 19-21)". Είναι φοβερό και αδιανόητο να χάσει κανείς τη βασιλεία των ουρανών εξαιτίας του θυμού του. 

Άλλωστε γίνεται αντιληπτό ότι μέσα στην καρδιά του θυμωμένου ανθρώπου δεν αναπαύεται ούτε κατοικεί εντός του το Πνεύμα το Άγιον, κι ας είναι κατά την έκφραση του Αποστόλου Παύλου το σώμα μας "ναός τοῦ ἐν ὑμῖν Ἁγίου Πνεύματος (Α Κορ., στ. 19)". Λέγει ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος: "Εάν το Άγιον Πνεύμα ονομάζεται και είναι ειρήνη ψυχής, ενώ η οργή ταραχή καρδίας, τότε οπωσδήποτε τίποτε άλλο δεν εμποδίζει την παρουσία Του μέσα μας όσο ο θυμός". Το ίδιο μαρτυρεί και ο ιερός Χρυσόστομος: "Ας είμαστε απαλλαγμένοι από θυμό. Δεν κατοικεί το Άγιον Πνεύμα στον άνθρωπο που είναι θυμωμένος. Ο θυμώδης επισύρει την οργή του Θεού και είναι καταραμένος". 

Και συμπερασματικά προσθέτει: "Με το να οργίζεται και να μνησικακεί κανείς, οδηγείται έξω από τη βασιλεία των ουρανών". Ούτως εχόντων των πραγμάτων, τίθεται η εύλογη απορία: Θεραπεύεται αυτό το ολέθριο πάθος του θυμού; Υπάρχει σωτήρια έξοδος από τα φρικτά δεσμά της δαιμονικής αυτής δυνάμεως και καταστάσεως; Η ερώτηση είναι και σοβαρή και ενδιαφέρουσα και πρέπει η απάντηση που θα δώσουμε να είναι πειστική, χωρίς να αφήνει περιθώρια αμφιβολίας, διότι και η παραμικρή επιφύλαξη εμποδίζει την υπερνίκηση του θυμού. 

Και τα λέμε αυτά γιατί πολλοί αντιμετωπίζουν αβασάνιστα και συχνά με προχειρότητα και επιπολαιότητα το θέμα αυτό και δίνουν αρνητική απάντηση. Ισχυρίζονται ότι ανθρωπίνως είναι αδύνατη η απαλλαγή από το πάθος αυτό, διότι είναι γνώρισμα και εκδήλωση του χαρακτήρα και ο χαρακτήρας λένε δεν αλλάζει. Έτσι δικαιολογούν τον εαυτό τους και το κακό διαιωνίζεται. Αυτός όμως ο τρόπος αντιμετώπισης μιας θλιβερής πραγματικότητας δεν ταιριάζει σ' έναν αγωνιζόμενο Χριστιανό. Είναι αρνητικός, μοιρολατρικός και ένοχος και απέχει από την πραγματικότητα. Κι αυτό θα το εννοήσουμε αν αναλογισθούμε τα εξής:

Ποτέ ο δίκαιος και Παντογνώστης Δημιουργός μας δεν ζητεί κάτι που για μας είναι αδύνατο κι απρόσιτο και μάλιστα να ζητά ευθύνες και να επιβάλλει κι ανάλογες κυρώσεις. Όταν το Πνεύμα του Θεού προστάζει, ''πᾶσα πικρία καί θυμός καί ὀργή, ἀρθήτω ἀφ' ὑμῶν σύν πάσῃ κακίᾳ (Εφ. δ, 31) " και "νυνί δέ ἀπόθεσθε καί ὐμεῖς τά πάντα, όργήν, θυμόν, κακίαν (Κολ. γ, 8)". Δηλαδή βγάλτε από πάνω σας κι εσείς, σαν άλλο ακάθαρτο ένδυμα, όλα αυτά τα κακά, δηλαδή την οργή, τον θυμό, την πονηρία, κ.λπ. Μπορούμε λοιπόν να ισχυρισθούμε ότι ο Θεός δεν ξέρει τι ζητάει από εμάς; Θα ήταν όμως παραλογισμός και βλασφημία κατά του Θεού της αγάπης και να το διανοηθεί κανείς. 

Απόδειξη αυτών που λέγονται είναι το χειροπιαστό γεγονός ότι υπήρξαν και υπάρχουν πολλοί χριστιανοί που είχαν οργίλο και πολύ θυμώδη χαρακτήρα. Όμως με τη χάρη του Θεού πάλεψαν με τον εαυτό τους, αγωνίστηκαν σκληρά και συστηματικά και τελείως ελευθερώθηκαν από τα δεσμά του θυμού τους. Και μάλιστα κατέκτησαν και την πραότητα. Δηλαδή μιμήθηκαν το παράδειγμα του Κυρίου, που μας προτρέπει: "Μάθετε ἀπ' ἐμοῦ, ὄτι πρᾶος εἰμί καί ταπεινός τῇ καρδίᾳ καί εὑρήσετε ἀν'΄απαυσιν ταῖς ψυχαῖς ὑμῶν (Ματθ. ια, 29)". 

Ο χαρακτήρας επομένως του ανθρώπου αλλάζει, βελτιώνεται, καλλιεργείται και εξαγιάζεται κι αυτό μας το διδάσκουν οι άγιοι της Εκκλησίας μας. Μόνον ο τύπος του ανθρώπου δεν αλλάζει. Κι ο καθένας μας έχει τον τύπο του. Και το συμπέρασμα: Ο θυμός ως κατάσταση του χαρακτήρα κι ως σκοτεινό και τυραννικό πάθος της ψυχής, με όλες του τις συνέπειες θεραπεύεται, υπερνικάται , τελείως εξουδετερώνεται, αρκεί να προσέξουμε όσα θα ειπωθούν στη συνέχεια. 

συνεχίζεται.....

(Αρχιμανδρίτη Γαβριήλ Γ. Αθανασιάδη, Ο θυμός, Εκδόσεις Σωτήρ, Δεκέμβριος 2002)

Καλημέρα σας! Καλή και ευλογημένη εβδομάδα δια των πρεσβειών του Μεγαλομάρτυρα Δημητρίου!

 

Θαυμαστές διηγήσεις μέρος 172ο

Είναι γνωστή η ρήση: "Ἑνός κακοῦ δοθέντος μύρια ἕπονται". (''Ἑνός ἀτόπου δοθέντος τἀ ἄλλα συμβαίνει· τοῦτο δέ οὐδέν χαλεπόν [Αριστοτέλης])". Στην περίπτωση του θυμού εφαρμόζεται κατά γράμμα. Ο θυμωμένος εύκολα και απερίσκεπτα ανοίγει τα "ασκιά του Αιόλου" και επακολουθούν "μύρια κακά". 

Κι εδώ ο λόγος του Θεού είναι αποκαλυπτικός: "Ἀνήρ ὀργίλος ἐξώρυξεν ἁμαρτίαν (Παρ. κθ, 22)". Ο οργίλος και θυμώδης άνθρωπος, σαν από μεταλλωρυχείο, βγάζει πολλές και διάφορες αμαρτίες. Και σημειώνει ο ερμηνευτής (Υπόμνημα εις τας Παροιμίας): "Ο άκαιρος θυμός είναι αμαρτία, η οποία προξενεί άλλες αμαρτίες. Δεν εμποδίζει μόνο τους ανθρώπους να επικαλούνται ειρηνικά τον Θεόν, αλλά τους κάνει να βλασφημούν, να ορκίζονται, να καταριούνται, κ.λπ. Αληθινά ο θυμός, το μέγα τούτο ελάττωμα, είναι όπως το μεταλλείο, από το οποίο αντί μεταλλεύματος βγαίνουν αμαρτίες". 

Μια πραγματικότητα που έντονα τη βλέπουμε και τη ζούμε και στον εαυτό μας, αν είμαστε θυμώδεις και στους άλλους. "Χρειάζεται πολύ να προσέξουμε αυτόν τον όφιν (του θυμού)", συνιστά ο ιερός συγγραφέας της Κλίμακος, "διότι τον βοηθεί και η ίδια η φύσις μας, όπως ακριβώς και τον όφιν του σαρκικού πάθους. Είδα μερικούς που οργίσθηκαν κι από την πικρία τους αρνήθηκαν να φάνε. 

Με την απαράδεκτη αυτή εγκράτειά τους, πήραν πάνω στο πρώτο δηλητήριο και δεύτερο. Αντιθέτως είδα άλλους, που πιάστηκαν από δήθεν εύλογη αφορμή του θυμού και ξέσπασαν στη γαστριμαργία... Είδα όμως κι άλλους συνετούς, που σαν καλοί γιατροί κράτησαν τη μεσαία οδό και με την κανονική λήψη της τροφής παρηγορήθηκαν κι ωφελήθηκαν...".Και ο αββάς Δωρόθεος μιλάει με το ίδιο πνεύμα: "Αν θυμώνεις και ξεσηκώνεσαι κατά του αδελφού σου, θα πέσεις και στην καταλαλιά και μετά και στην επιθυμία να πάθει κακό κι έτσι προχωρώντας λίγο- λίγο φτάνεις στο σημείο και να φονεύσεις". 

Ιδιαιτέρως ο αββάς Δωρόθεος τονίζει το θέμα του σκανδάλου των άλλων, που είναι θανάσιμη αμαρτία. Με τον θυμό μας εύκολα σκανδαλίζουμε τον άλλον και τον απομακρύνουμε εμείς οι Χριστιανοί από την οδό του Κυρίου. Λέγει χαρακτηριστικά:"Όταν ο αδερφός σου είναι ταραγμένος και αντιστέκεται σ' αυτά που του λες, φύλαξε τη γλώσσα σου να μη βγάλει ούτε έναν οργίλο λόγο και να μην αφήνεις την καρδιά σου να υπερηφανευτεί απέναντί του. 

Αλλά θυμήσου ότι ο αδελφός σου είναι μέλος του σώματος του Χριστού και εικόνα του Θεού, που επηρεάζεται από τον κοινό μας εχθρό (τον διάβολο), Σπλαχνίσου την λοιπόν γιατί είναι πιθανός ο διάβολος, χρησιμοποιώντας τον δικό σου θυμό, να την αιχμαλωτίσει και να τη θανατώσει με τη μνησικακία κι έτσι να χαθεί από τη δική σου απροσεξία, μια ψυχή για την οποία ο Χριστός πέθανε (Α Κορ. η, 11). Και να μη ξεχνάς ότι κι εσύ θα κριθείς για την ίδια αμαρτία της οργής". 

Και πιο παραστατικά μας το περιγράφει ο άγιος Βασίλειος: "Εξαιτίας του θυμού υπάρχουν αχαλίνωτες γλώσσες και ξέφραγα στόματα, χέρια ασυγκράτητα, ύβρεις, χλευασμοί, κατηγορίες, προσβολές και άλλα πάθη, γεννήματα της οργής και του θυμού τόσο, όσο θα μπορούσε να να απαριθμήσει. Εξαιτίας του θυμού και το ξίφος ακονίζεται και ο θάνατος ανθρώπου από ανθρώπινο χέρι επιχειρείται. Εξαιτίας αυτού τα αδέλφια δεν θέλουν να ξέρουν το ένα το άλλο και οι γονείς και τα παιδιά ξεχνούν τη συγγένειά τους. 

Όπως δηλαδή οι χείμαρροι που χύνονται στα κοιλώματα, παρασύρουν ό, τι βρουν μπροστά τους, έτσι και οι βίαιες και ασυγκράτητες ορμές αυτών που οργίζονται, παρασύρουν ομοίως όλους. Αυτοί που θυμώνουν δεν σέβονται τα γηρατειά, δεν σέβονται την αρετή της ζωής, ούτε τη συγγένεια, ούτε τίποτε άλλο από αυτά που τιμούν οι άνθρωποι. Ο θυμός είναι στιγμιαία τρέλα". 

''Ας συγκρατήσουμε το κακό από το πρώτο ξεκίνημα με το να ξεριζώσουμε με κάθε τρόπο την οργή από τις ψυχές. Διότι έτσι θα μπορούσαμε τα περισσότερα από τα κακά, σαν κάποια αρχή και ρίζα, να τα αποκόψουμε μαζί με το πάθος αυτό...".

Γίνεται όμως φανερό ότι όλη αυτή η νοσηρή κατάσταση που δημιουργεί το πάθος του θυμού στην ψυχή του θυμώδους και τις σχέσεις του με τους άλλους, αποτελεί τεράστιο και σοβαρό εμπόδιο για την κατά Θεό πνευματική ζωή. Οι διάφορες αρετές που πρέπει να στολίζουν την ψυχή μας δύσκολα αναπτύσσονται μέσα στην ατμόσφαιρα και το κλίμα του θυμού και της οργής. "Ἡ γάρ ῥοπή τοῦ θυμοῦ πτῶσις αὐτῷ (Σ. Σειρ. α, 22)", λέει το Πνεύμα του Θεού. Η τάση και η ροπή του θυμού, όταν δεν καταπολεμείται και δεν χαλιναγωγείται επαρκώς, κρατεί τον θυμώδη σε κατάσταση διαρκούς πτώσης. Πώς να ανθίσει και να καρποφορήσει με αυτή την κατάσταση η τόσο άλλοτε δύσκολη πνευματική ζωή;

Ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος παρομοιάζει το πάθος του θυμού με μύλο. Όπως ο μύλος συντρίβει το στάρι, έτσι και ο θυμός καταστρέφει τις αρετές και την πνευματική πρόοδο της ψυχής. Λέγει χαρακτηριστικά: "Μια απότομη κίνηση ενός μύλου μπορεί σε μια στιγμή να συντρίψει περισσότερο καρπό και στάρι της ψυχής από ό, τι η σιγανή κίνηση ενός άλλου μύλου μια ολόκληρη ημέρα". Δηλαδή γκρεμίζει πολλά ο θυμός από το οικοδόμημα της ψυχής μας, που με τόσο κόπο και θυσίες πολλές ανεγείρουμε. Την ίδια αλήθεια εκφράζει και στη συνέχεια με άλλη παραστατική εικόνα: "Ένα απότομο φούντωμα της φωτιάς από σφοδρό άνεμο μπορεί να κάψει και να αφανίσει τον αγρό της καρδιάς περισσότερο από ό, τι η μικρή φωτιά που καίει αργά". 

συνεχίζεται.....

(Αρχιμανδρίτη Γαβριήλ Γ. Αθανασιάδη, Ο θυμός, Εκδόσεις Σωτήρ, Δεκέμβριος 2002)

Καλημέρα σας! Καλή και ευλογημένη εβδομάδα!

Θαυμαστές διηγήσεις μέρος 171ο

 

Ο θυμός, ως νοσηρό συναίσθημα, που είναι και ως ανώμαλη και νοσηρή κατάσταση, ασφαλώς είναι κατανοητό σε όλους: βλάπτει και φθείρει την κατ' εικόνα Θεού πλασθείσα ψυχή του θυμώδους. Όμως και οργανικώς τον ζημιώνει πολύ. Άλλοτε έμμεσα και συχνά άμεσα προσβάλλει την πολύτιμη μεν, αλλά τόσο εύθραυστη σωματική υγεία, μερικές φορές κατά τρόπο ανεπανόρθωτο. Με την ανώμαλη αυτή ψυχική κατάσταση του θυμού γεννιούνται τοξίνες, φθοροποιά δηλητήρια, που καταστρέφουν τον οργανισμό. Και πάλι στο σημείο αυτό ο λόγος του Θεού είναι σαφής και προειδοποιητικός για τον κίνδυνο της υγείας. 

"Ζῆλος καί θυμός ἐλαττοῦσιν ἡμέρας (Σοφία Σειράχ, λ, 24". Ο φθόνος κι ο θυμός ως φθοροποιά πάθη υποσκάπτουν την υγεία, λιγοστεύουν και περιορίζουν τον χρόνο της ζωής μας. Διαφορετικά, οδηγούν στον πρόωρο θάνατο. Ο θυμός είναι όντως καταλυτική δύναμη, που παρενοχλεί, προσβάλλει και αναστέλλει την ομαλή λειτουργία του οργανισμού. Εφαρμόζεται κι εδώ ο λόγος του σοφού Σολομώντος "ούτε τον ίδιο τον θυμώδη δεν ελεεί ο θυμός του (Παροιμ. 27, 4)". 

Συγκεκριμένα: ο θυμός άμεσα και έντονα πλήττει το νευρικό σύστημα, που είναι η πιο λεπτή κι ευαίσθητη λειτουργία μας. Τα νεύρα, τα οποία απλώνονται σε ολόκληρο τον σωματικό οργανισμό και καλύπτουν και τον εγκέφαλο, όπου είναι το κέντρο της σκέψης, ερεθίζονται έντονα, άσκοπα κι επικίνδυνα, που απεικονίζονται και στο χρώμα και στην εξόγκωση των νεύρων, δημιουργούν φθορά και χαλάρωση και δεν μπορεί κατόπιν να αντέξει στο πολύτιμο έργο του το νευρικό μας σύστημα. Τα άτομα αυτά είναι επιρρεπή στις νευρωτικές καταστάσεις. 

Ο θυμός προσβάλλει άμεσα και την καρδιά, με τη φλόγωση που δημιουργεί σ' αυτήν και σε όλο το κυκλοφορικό σύστημα. Είναι που είναι το έργο της καρδιάς κοπιαστικό και συνεχές, χωρίς την ελάχιστη διακοπή. Όταν λοιπόν συνεχώς και καθημερινώς δέχεται έντονα πλήγματα κι από τον θυμό, πού θα φτάσει; Πόσο πρέπει να αντέξει; Να ισχυρισθούμε ότι τα θυμώδη άτομα προσβάλλονται ευκολότερα από τα διάφορα καρδιακά νοσήματα, δεν θα πέσουμε έξω. Και υπέρταση έχουμε και συχνά συμφόρηση, συγκοπή, κ.λπ. 

Εκτός των άλλων γνωστών και αγνώστων συνεπειών του θυμού επί της υγείας, το πάθος αυτό προσβάλλει εξίσου και το πεπτικό σύστημα. Δημιουργεί παράκαιρες, άκαιρες κι επιβλαβείς εκκρίσεις του πεπτικού υγρού και δημιουργεί γαστρίτιδα, έλκος ή νεύρωση του στομάχου. Επομένως "ο θυμός διαταράσσει και το σώμα και την ψυχή του ανθρώπου. Παύει η ορθότητα της σκέψεως, οι οφθαλμοί διαστέλλονται (ανεβαίνει και η πίεσίς τους), το δέρμα γίνεται ερυθρό, η πυγμή συσφαιρούται, οι τρίχες της κεφαλής σηκώνονται, η λαλιά αλλοιώνεται, η φωνή βραχνιάζει, οι κινήσεις καθίστανται νευρικαί, κλπ. (Θρησκευτική εγκυκλοπαίδεια)". 

Πώς λοιπόν έπειτα από αυτή την έντονη αναστάτωση και ανωμαλία όλων των λειτουργιών του οργανισμού μας, να μείνει άτρωτη και η υγεία μας. Ας ακούσουμε όμως και εδώ την σοφία και πείρα των Πατέρων: " 'Όταν το πάθος του θυμού", λέγει ο άγιος Γρηγόριος ο Νύσσης (Ζ ομιλία, Εις τους μακαρισμούς) "κυριαρχήσει και υπερθερμανθεί το γύρω από την καρδιά αίμα της μαύρης χολής, όπως λένε, που το πάθος του θυμού το διαχέει σε κάθε σημείο του σώματος, τότε από τους ατμούς που συμπιέζονται μέσα στον άνθρωπο ερεθίζονται όλα τα γύρω από το κεφάλι αισθητήρια. Τα μάτια πετιούνται προς τα έξω και ατενίζουν κατακόκκινα, όπως το φίδι αυτόν που τον ενοχλεί". 

"Τα σπλάχνα ανεβοκατεβαίνουν από τη βαριά αναπνοή, διαστέλλονται οι φλέβες στον αυχένα, η γλώσσα χοντραίνει και η φωνή στριγγλίζει, καθώς στενεύει η αρτηρία, τα χείλη σκληραίνουν και μαυρίζουν, καθώς περνάει μέσα τους εκείνη η ψυχρή χολή και δυσκολεύονται στο φυσικό τους ανοιγοκλείσιμο, ώστε ούτε το σάλιο που πλεονάζει δεν μπορούν να κλείσουν μέσα στο στόμα, αλλά το βγάζουν μαζί με τα λόγια και με την παραμορφωμένη λέξη βγάζουν και τον αφρό". Πώς είναι δυνατόν έπειτα από όλη αυτή την αφύσικη και νοσηρή κατάσταση, να αντέξει η υγεία του ταλαιπωρημένου σώματος;

Και ο Χρυσορρήμων αποφαίνεται και συμβουλεύει: "Πίστεψε λοιπόν αν θέλεις ότι και ο θυμός είναι θηρίο. Και όση σπουδή και φροντίδα δείχνουν οι άλλοι, για να δαμάσουν το λιοντάρι, τόση δείξε κι εσύ για τον εαυτό σου. Και κάνε ώστε ο λογισμός σου να γίνει ήμερος κι ειρηνικός. Γιατί ο θυμός έχει φοβερά δόντια και νύχια κι αν δεν τον εξημερώσεις, θα καταστρέψει τα πάντα. Γιατί ούτε το λιοντάρι ούτε η οχιά μπορεί να κατασπαράξει τα σπλάχνα σου, όπως ο θυμός, που το κάνει αυτό πάντοτε με τα σιδερένια νύχια του". 

''Αυτός πραγματικά δεν βλάπτει μόνο το σώμα, αλλά καταστρέφει και την υγεία της ψυχής, την κατατρώγει, την κατασπαράζει, διαλύοντας ολόκληρη τη δύναμή της και κάνοντάς την άχρηστη για όλα. Αν τρέφοντας κανείς στα σωθικά του σκουλήκια, δεν θα μπορεί ούτε να αναπνέει. γιατί όλα τα εντός του θα είναι κατεστραμμένα, πώς εμείς, έχοντας μέσα μας ένα τέτοιο φίδι, που κατατρώει όλα τα σωθικά μας, εννοώ τον θυμό, θα μπορέσουμε να δημιουργήσουμε κάτι το σπουδαίο; Γνωρίζω πολλούς που από τον θυμό τους αρρώστησαν''. 

 συνεχίζεται.....

(Αρχιμανδρίτη Γαβριήλ Γ. Αθανασιάδη, Ο θυμός, Εκδόσεις Σωτήρ, Δεκέμβριος 2002)

Καλημέρα σας! Καλή και ευλογημένη εβδομάδα!

Θαυμαστές διηγήσεις μέρος 170ο

 

Ασφαλώς όμως περισσότερο από τους άλλους ο θυμώδης άνθρωπος προσβάλλει και αδικεί και αφαντάστως βλάπτει και καταστρέφει τον ίδιο τον εαυτό του. Ο θυμός είναι βέλος, που εκτοξεύεται κατά των άλλων, όμως επιστρέφει και θανάσιμα τραυματίζει τον τοξότη του. Το πάθος του θυμού φέρει μέσα του την κατάσταση του θανάτου. Πόσο βαρύ και δυσβάστακτο φορτίο είναι ο θυμός φαίνεται και εκφράζεται και με τα εξής λόγια του Πνεύματος: "Βαρύ λίθος καί δυσβάστακτον ἄμμος, ὀργή δέ ἄφρονος βαρυτέρα ἀμφοτέρων. Ἀνελεήμων θυμός καί ὀξεῖα ὀργή (Παρ. κζ, 3)."

Βαρύ πράγμα είναι το λιθάρι και ασήκωτη η πολλή άμμος, η οργή όμως του άφρονα είναι βαρύτερη και περισσότερο ανυπόφορη κι από τα δυο αυτά. Ο θυμός δεν γνωρίζει έλεος κι η οργή είναι όργανο οξύ, που πληγώνει βαθιά. Κάτι χειρότερο, μεταβάλλει την όαση της ψυχής σε γυμνή και καυστική έρημο. Δεν αφήνει τίποτε όρθιο, λίβας που τα ξηραίνει όλα, κυκλώνας που γκρεμίζει και καταστρέφει και αφήνει συντρίμμια στο πέρασμά του. Σχολιάζει ο ερμηνευτής του χωρίου:

"Η άμμος και τα λιθάρια κουράζουν το σώμα, ο θυμός κι η οργή προχωρούν βαθιά και κουράζουν την ψυχή και πληγώνουν την καρδιά. Όταν όμως η ψυχή κι η καρδιά κουραστούν, τότε εντός ολίγου θα τσακισθεί και το σώμα". Και αυτά γίνονται δυστυχώς αν δεν σταματήσει το κακό. Και πρώτα από όλα με τον θυμό ο άνθρωπος χάνει την ψυχική του ειρήνη. 

Αποξενώνεται από το αγαθό εκείνο που αποτελεί τη συνισταμένη όλων των αγαθών, που έχει απόλυτη αξία, που δίνει υψηλό νόημα και περιεχόμενο στη φτωχή μας ύπαρξη, που αξιοποιεί τις ικανότητες και τα χαρίσματά μας, πουν είναι έκφραση ψυχικής υγείας και προϋπόθεση σωματικής, που ομορφαίνει την ταλαίπωρη ζωή μας. Και τι μας μένει, όταν απωλέσουμε την ειρήνη μας; Απλούστατα, η ζωή μας γίνεται προβληματική, άχαρη κι εμείς κυριολεκτικά μπαίνουμε στο περιθώριο. 

Εφαρμόζεται και για τους θυμώδεις και οργιζομένους σε κάποιο βαθμό ο λόγος του Αποστόλου Παύλου: "σύντριμμα καί ταλαιπωρία ἐν ταῖς ὁδοῖς αὐτῶν, καί ὀδόν εἰρήνης οὐκ ἔγνωσαν (Ρωμ. γ, 16)". Στους δρόμους τους και στις εκδηλώσεις τους σπέρνουν συντρίμματα. Βίον όμως ειρηνικό δεν γνώρισαν. Ερωτά και αποκρίνεται ο ιερός Χρυσόστομος: "Θέλεις να εξετάσουμε και τις ψυχές των οξύθυμων; Και είναι χειρότερο από αυτό το βασανιστήριο; Τι χειρότερο από τα τραύματα που έχουν μέσα τους οι οξύθυμοι; Τι χειρότερο από το καμίνι που διαρκώς καίει κι από τη φλόγα, που ποτέ δεν σβήνει; "

Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, ο μεγάλος ανατόμος της ανθρώπινης ψυχής, κάνει και μια άλλη παρατήρηση πάνω στο θέμα. Κάνει λόγο και για ηδονιστικό θυμό. Ως πάθος που είναι, όταν ικανοποιείται, δημιουργεί στον θυμωμένο μια ηδονή, όπως ακριβώς και το κάπνισμα ή το οποιοδήποτε ναρκωτικό. Είναι όμως μια ηδονή εντελώς παροδική, που αφήνει πίσω της πίκρα και φαρμάκι και καταστροφή. Ας τον ακούσουμε: "Ο άγριος θυμός προκαλεί μεγάλες συμφορές και σε εκείνον που θυμώνει και στο περιβάλλον του.... Γιατί τίποτε άλλο δεν θολώνει τόσο την καθαρότητα της σκέψεως και την διαύγεια του λογικού, όσο ο άτακτος και παράφορος θυμός". 

"Ο σοφός Σολομών λέγει ότι ο θυμός καταστρέφει και τους συνετούς.... Κι αν ακόμη (ο θυμώδης) πρόκειται να πάθει κάποιο κακό, όλα τα υπομένει αγόγγυστα, αρκεί να απολαύσει την ηδονή, που χαρίζει η ικανοποίηση του πάθους του θυμού. Γιατί η έξαψη του θυμού είναι είδος ηδονής, που τυραννάει την ψυχή περισσότερο από τη φλόγα της ηδονής. Διότι ανατρέπει και διαταράσσει την ψυχική υγεία. Πράγματι ο θυμός οδηγεί εύκολα στον παραλογισμό και συνεχώς δημιουργεί άδικες έχθρες και μίσος παράλογο και αδικαιολόγητες συγκρούσεις και εξωθεί τον άνθρωπο σε πολλά άλλα παρόμοια λόγια και έργα, γιατί η ψυχή υποχωρεί μπροστά στη μεγάλη ορμή του πάθους του θυμού". 

Κι επειδή ακριβώς το πάθος αυτό προξενεί μεγάλη ζημιά σ' αυτόν που το έχει και το υποθάλπει και γίνεται αιτία ποικίλων κακών, ο ιερός Πατήρ συμβουλεύει πατρικώς: "Σπλαχνίσου αυτόν που σε βρίζει, γιατί έχει κυριευθεί από φοβερό θηρίο, τον θυμό κι από τρομερό δαίμονα, την οργή. Ελευθέρωσε αυτόν, που κατευθύνεται από φοβερό δαίμονα και που καταστρέφεται πολύ σύντομα. Γιατί τέτοιο είναι αυτό το νόσημα, ώστε να μη χρειάζεται πολύ χρόνο, για καταστρέψει αυτόν που έχει κυριευθεί από θυμό. Γι' αυτό και η Σοφία του Θεού λέγει: 

"Ἡ ροπή τοῦ θυμοῦ αὐτοῦ πτῶσις αὐτῷ (Σοφία Σειράχ, α 22)", δείχνοντας μ' αυτό κυρίως την τυραννικότητα του θυμού, ότι δηλαδή σε σύντομο χρονικό διάστημα προκαλεί μεγάλα κακά και δεν χρειάζεται χρονοτριβή, καθώς επίσης και ότι αν μαζί με τη δύναμη που έχει είναι και μόνιμο πάθος, είναι δυσκολοπολέμητο.... Γι' αυτό χρειάζεται μεγάλη ταχύτητα, για να προλάβουμε τη φλόγα και να μην την αφήσουμε να φουντώσει. Γιατί αν φουντώσει, γίνεται αίτιο πολλών κακών το νόσημα αυτό". 

"Έτσι κατέστρεψε ολόκληρες οικογένειες και κατάργησε αρχαίες παραδόσεις και μέσα σε σύντομο χρόνο και ξαφνικά, προξένησε τραγωδίες, για τις οποίες δεν υπήρχε παρηγοριά... Στην περίπτωση της οργής χρειάζεται εντονότερη προσπάθεια, γιατί το πάθος είναι τυραννικό και πολλές φορές παρασύρει ακόμα και εκείνους που αγρυπνούν πάνω στον εαυτό τους και τους γκρεμίζει στο βάραθρο της καταστροφής". 

συνεχίζεται.....

(Αρχιμανδρίτη Γαβριήλ Γ. Αθανασιάδη, Ο θυμός, Εκδόσεις Σωτήρ, Δεκέμβριος 2002)

Καλημέρα σας! Καλή και ευλογημένη εβδομάδα!

Παγκόσμια ημέρα εκπαιδευτικών σήμερα! Χρόνια πολλά! 

Ας είναι δημιουργικός και ευφρόσυνος ο μήνας Οκτώβριος! 

 

 

Θαυμαστές διηγήσεις μέρος 169ο

Στο σημείο αυτό των συνεπειών του θυμού, ο λόγος του Θεού εφιστά περισσότερο την προσοχή μας διότι είναι σοβαρό και λέγει: "Ἀνήρ θυμώδης ὀρύσσει νεῖκος (Παρ. κθ. ,22). Ο θυμώδης άνθρωπος σαν να έχει ανασκαφεί από κάποιο μεταλλείο, βγάζει φιλονικίες. Δηλαδή όσο το πάθος μένει, τόσο και δημιουργεί ακατάπαυστα παντού φιλονικίες. “Δημιουργεί μάχες και φιλονικίες μεταξύ των ανθρώπων που συναλλάσσεται. Δημιουργεί ταραχή στην οικογένεια, διαπληκτισμούς μεταξύ των γειτόνων, υποδαυλίζει τα μίση και γενικώς καθιστά εχθρούς εκείνους με τους οποίους έπρεπε να ζει με ειρήνη και αγάπη”.

Γι' αυτό και αλλού η Σοφία Σειράχ λέγει: “Ἄνθρωπος θυμώδης ἐκκαύσει μάχην καί ταράξει φίλους καί ἀναμέσον εἰρηνευόντων ἐμβάλλει διαβολήν καί κατά τήν ίσχύν τοῦ ἀνθρώπου ὁ θυμός αὐτοῦ ἔσται (κη, 8). Ο θυμώδης άνθρωπος θα ανάψει σαν φωτιά τη φιλονικία…. και αυτός ο φιλόνικος άνθρωπος θα ταράξει και θα στενοχωρήσει τους φίλους του και σε όσους ζουν ειρηνικά θα ενσπείρει ανάμεσα διαβολές και θα τους  αναστατώσει. Και ο βαθμός του θυμού του είναι ανάλογος με το αξίωμα και τη δύναμη του ανθρώπου.

Όλα αυτά μαρτυρούν (μαρτυρεί και η προσωπική μας πείρα) ότι ο οργίλος και θυμώδης άνθρωπος αποτελεί  κυριολεκτικά ταραχοποιό στοιχείο και μέσα στους κόλπους της οικογένειας και στο ευρύτερο περιβάλλον της κοινωνίας, ενώ η αποστολή μας είναι να είμαστε ειρηνοποιοί. Ο θυμώδης άνθρωπος δυσκολεύεται να προσγειωθεί και αδυνατεί να συμφιλιωθεί προς την πραγματικότητα. Δεν προσπαθεί να συνεργαστεί και αρμονικά με τους άλλους. Κατά το κοινώς λεγόμενον, δεν τρώει γλυκό ψωμί με τους άλλους.

Όλοι και όλα τον πειράζουν και τον ενοχλούν. Με το παραμικρό πειράζεται, εξάπτεται, θυμώνει και παραφέρεται. Συχνά, χωρίς σοβαρή αφορμή αναστατώνεται και αναστατώνει και τα βάζει με τους άλλους. Βρίζει, βλασφημάει, αισχρολογεί, προσβάλλει, συγκρούεται με τους άλλους, χειροδικεί πολλές φορές και μερικές φορές στην παραφορά του θυμού του φτάνει και στο έγκλημα. “Θυμός πάθος, φόνου αἴτιον”, λέγει  χαρακτηριστικά ο Αριστοτέλης. “Είναι βαρύ, λέγει ο ιερός συγγραφεύς της Κλίμακος, να ταραχθεί από τον θυμό ο οφθαλμός της καρδιάς, κατά τον Ψαλμωδό [6,8]. Είναι όμως πιο βαρύ να εκδηλωθεί με τα χείλη η εσωτερική ορμή του θυμού. Το να εκδηλωθεί όμως και με χειροδικία είναι πράγμα ολωσδιόλου είναι πράγμα εχθρικό και ξένο προς τη χριστιανική ζωή (θεϊκή ζωή)”.

“Ο φιλήδονος βλάπτει και ατιμάζει μόνο τον εαυτό του – και ίσως και τον συνένοχό του. Ενώ ο θυμώδης πολλές φορές σαν λύκος αναστατώνει όλο το ποίμνιο και τραυματίζει πολλές ταπεινών ψυχών (161)”. Πόσοι και πόσοι από αυτούς που ασυγκράτητα θυμώνουν, δεν έχυσαν πικρά δάκρυα και δεν ταπεινώθηκαν όταν μετά την κατάπαυση της παραφοράς τους αντίκρισαν τα τραύματα, που προκάλεσε ο θυμός τους σε πρόσωπα αγαπητά και σε τόσες άλλες καταστροφές, τι οποίες με το πάθος αυτό δημιούργησαν γύρω τους. 

Πρέπει να το παραδεχτούμε, όσο πικρό κι αν φαίνεται σε πολλούς. Ο θυμώδης άνθρωπος, δηλαδή εκείνος που δεν τιθασεύει το πάθος του, είναι πρόσωπο ακατάλληλο, δύσκολο για την αρμονική, ομαδική συμβίωση και συνεργασία. Πάντοτε δημιουργεί προβλήματα και προσκόμματα και ποικίλες ανωμαλίες. Κατά κανόνα είναι απαράδεκτος ως συνεταίρος, διότι δεν είναι συνεργάσιμος. Αυτό δε συνιστά και η Σοφία του Θεού, όταν μας λέγει: "Μή ἴσθι ἑταῖρος ἀνδρί θυμώδει, φίλῳ δέ ὀργίλῳ μή συναυλίζου, μήποτε μάθῃς τῶν ὁδῶν αύτοῦ (Παρ. κβ, 24)". 

Μη συνεταιρίζεσαι και μη συνάπτεις φιλία στενή με άνθρωπο οξύθυμο και μη συγκατοικείς με φίλο που εύκολα και χωρίς σοβαρό λόγο οργίζεται, μήπως επηρεασθείς και μάθεις τους τρόπους και τα φερσίματά του. Δεν ομιλεί ο λόγος του Θεού για διεφθαρμένο και ανήθικο, ούτε για οκνηρό που πρέπει να αποφεύγουμε, αλλά για θυμώδη και οργίλο. Και βεβαιώνει ότι κοντά σε έναν τέτοιο θα βλαβούμε, διότι ο επηρεασμός από τις συναναστροφές είναι γενικός, επειδή ο άνθρωπος είναι μιμητικό ον. Πόσες και πόσες τέτοιες αποδοτικές συνεργασίες με πολλές προοπτικές δεν κατέρρευσαν εξαιτίας αυτού του αντικοινωνικού  πάθους και θυμού.

Είναι πράγματι πολύ αντικοινωνικό πάθος, διασπά την ενότητα και ταράζει τις ομαλές σχέσεις των ανθρώπων. " Ο άφρων που οδηγείται από τα πάθη του, λέγει ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής, όταν ταράζεται από το θυμό, τόσο απομακρύνεται ψυχικά από τους αδελφούς. Και βέβαια, όταν ηρεμήσει και μετανοεί, τρέχει πάλι κοντά τους, διότι δεν μπορεί χωρίς αυτούς. Αντιθέτως όμως ο φρόνιμος και στις δυο περιπτώσεις ενεργεί συνετά. Διότι στην περίπτωση του θυμού, αφού ξεριζώσει τις αιτίες της οργής,  απαλλάσσει τον εαυτό του από τη λύπη προς τους αδελφούς". 

Ο ιερός Χρυσόστομος εμβαθύνει περισσότερο στο κακό αυτό που δημιουργεί ο θυμός στις κοινωνικές μας σχέσεις, που συχνά ξεπερνούν την εξοντωτική αγριότητα των θηρίων. “Τους θυμώδεις, λέγει, ούτε ο ύπνος τους απαλλάσσει από το πάθος τους. Νομίζοντας ότι ο εχθρός είναι παρών κι ότι τον βρίζουν και τον χτυπούν, σηκώνονται ξαφνικά από τον ύπνο και ποθούν πιο πολύ οι ένας να εξοντώσει τον άλλο παρά να συμφιλιωθούν. Άλλοι πάλι μεθυσμένοι από την οργή, πληρώνουν συκοφάντες και δημιουργούν απερίγραπτα προβλήματα ο ένας στον άλλο. Και όσα περισσότερα κακά προξενήσουν ο ένας στον άλλο, τόσο περισσότερο ερεθίζονται και γίνονται μανιακοί”.

Έπειτα, μεθυσμένοι από τον θυμό, έρχονται στα χέρια και μιμούνται τα θηρία. Χτυπούν, κλωτσούν, δαγκώνουν, τραυματίζουν ο ένας τον άλλο, χωρίς να λογαριάζουν κανένα μέλος του σώματος, ούτε μάτια, ούτε αυτιά, ούτε μύτη, ούτε πρόσωπο, ούτε οποιοδήποτε άλλο μέλος. Κι αφού καταξεσχίσουν ο ένας τον άλλο και κατακομματιάσουν και κάνουν ό, τι κακό μπορεί να φαντασθεί κανείς, φεύγουν από τη μάχη άλλοι με βγαλμένο μάτι κι άλλοι με κομμένο κεφάλι ή άλλο μέλος του σώματος. “Ἐν τῷ θυμῷ αὐτῶν ἀπέκτεινον άνθρώπους (Γεν. Μθ, 6)”.

Ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος αντιπαραβάλλει το ταραχοποιό και αντικοινωνικό έργο του θυμώδους και οργισμένου, με το ειρηνοποιό και δημιουργικό έργο του πράου ανθρώπου. Και λέγει: “Εάν ένας λύκος (δηλαδή ο θυμώδης), με τη βοήθεια ενός δαίμονος μπορεί να αναστατώσει το ποίμνιο, οπωσδήποτε κι ένας αδελφός γεμάτος από θεϊκή σοφία, σαν εκλεκτός ασκός, γεμάτος από λάδι με τη βοήθεια ενός Αγγέλου μπορεί να αποτρέψει το κύμα και να γαληνέψει το πλοίο. Ο αδελφός αυτός θα λάβει από τον Θεό τόσο μισθό, όσο καταδίκη ο πρώτος και θα γίνει σε όλους καλό παράδειγμα και αιτία ωφελείας”.

συνεχίζεται.....

(Αρχιμανδρίτη Γαβριήλ Γ. Αθανασιάδη, Ο θυμός, Εκδόσεις Σωτήρ, Δεκέμβριος 2002)

Καλημέρα σας! Καλή και ευλογημένη εβδομάδα!