Θαυμαστές διηγήσεις μέρος 161ο

"Όταν ένα απόγευμα ανεβαίναμε τα υψώματα των Καρυών και μου έκαμε λόγον περί του ασκητισμού του, ερώτησα πώς ετελείωσε τους λογαριασμούς του με τη Χημείαν. - Η Χημεία είναι μια επιστήμη, απάντησε, που ερευνά μερικούς νόμους της φύσεως. Αλλά τι γνωρίζει πέραν αυτών; Αν νομίζει ότι οι τρόποι με τους οποίους μας παρουσιάζονται τα φαινόμενα είναι το παν, τόσο το χειρότερο γι' αυτήν.- Κι ο κόσμος; - Ο κόσμος! Τον είδα προ δυο ετών, όταν επήγα να χαιρετίσω την οικογένειά μου. Δεν άλλαξα γνώμην. Είναι μια ευτυχία να ζει κανείς μακριά από την απληστίαν του". 

"Ο πάτερ Γεράσιμος καθισμένος εις ένα ψήλωμα, έβλεπε προς την έρημον του Άθω, νοσταλγών τα άγρια Κατουνάκια και την σκήτην του. Αλλά φιλοξενούσε εκεί δια ολίγας ημέρας τον αδελφόν του, τον γνωστόν μηχανικόν ηλεκτρολόγον, πρώην διευθυντή του ηλεκτρολογικού τμήματος του Υπουργείου της Συγκοινωνίας. Οι δυο επιστήμονες πήγαιναν συχνά εις εξοχικούς περιπάτους. Ήταν δυο αντίθετοι κόσμοι. Νομίζω όμως ότι εσεβάσθη ο καθένας τας πεποιθήσεις του άλλου ". 

Σ' ένα κεφάλαιο εξάλλου του βιβλίου του "Άγιον Όρος", ο σκεπτικιστής Παπαντωνίου ενθυμείται τον πατέρα Γεράσιμο και την ακλόνητη πίστη του στη θεία Πρόνοια. Γράφει: "Ο φαρμακοποιός Βαλσαμάκης έξαφνα πούλησε την κλινική που διατηρούσε στην Κεφαλληνία και πήγε κι έγινε ασκητής στα Κατουνάκια του Άθω. Μαζί του είχε φέρει φάρμακα  για να διαθέσει την επιστήμη του για τους καλογέρους. Πέταξέ τα, του είπε ο γέροντας της καλύβας. Τι χρησιμεύουν τα φάρμακα; Είναι δυσπιστία εις το θείον. Και τα πέταξε". 

Της ίδιας γνώμης με τον γέροντα και τον φαρμακοποιό είναι ο συνασκητής των πάτερ Γεράσιμος, χημικός διπλωματούχος της Ζυρίχης. Εγώ δεν πιστεύω εις τα φάρμακα, μου είπε. Μόνο εις τον Θεόν πιστεύω. Τα φάρμακα τα φτιάχνει η Χημεία. Είναι μια επιστήμη και ερευνά μερικούς νόμους της φύσεως. Αλλά δεν ξεύρει τι γίνεται πίσω από τους νόμους αυτούς... Έκαμε καλά ο αδελφός μου και δεν μεταχειρίζεται πλέον τα φάρνακα. Αν εφέρναμε εδώ την επιστήμη μας, αυτός θα ήταν φαρμακοποιός κι εγώ χημικός, δηλαδή θα μας επλανούσαν ακόμη τα φαινόμενα. Αλλά εδώ ήλθαμε για να πλησιάσουμε την αιτίαν!

Ο Ελληναμερικανός εξάλλου καθηγητής Πανεπιστημίου Κ. Καβαρνός στο βιβλίο του "Anchored on God (Αγκυροβολημένοι εις τον Θεόν, Αθήναι, 1959, σελ. 116), γράφει για τον πατέρα Γεράσιμο που τον γνώρισε στον Άθω σαν μια αξέχαστη αγιορείτικη φυσιογνωμία. Στη σελίδα αυτή αφήνει τον ίδιο τον γέροντα να αφηγηθεί την επιστροφή του στην Εκκλησία:" "Εις τα νεανικά μου χρόνια ήμουν αδιάφορος εις την θρησκείαν. Εις τα τελευταία μου όμως φοιτητικά έτη ήρχισα να ενδιαφέρομαι δια την τηλεπάθειαν, τα μέντιουμ κι άλλα ψυχικά φαινόμενα και βαθμιαίως επείσθην περί της υπάρξεως της ψυχής και του πνευματικού κόσμου. Δεν με ενδέφερε πάρα πολύ ποια ήτο ακριβώς ή φύσις των. Το σπουδαίο δι' εμέ ήτο ότ αυτά τα όντα πράγματι υπήρχαν. Αργότερα, ενδιεφέρθην τόσο για την θρησκείαν, ώστε ήλθα εις το Άγιον Όρος, αν και με απέτρεπον ο αδελφός μου και η μητέρα μου". 

Όταν ήμουν στην Ελβετία - συνέχισε - ηγάπησα μια νεαρά Γερμανίδα. Την ηγάπησα έντονα, ώστε ήθελα να τη βλέπω συνεχώς και την εσκεπτόμην διαρκώς, ακόμη και στο όνειρό μου. Αλλά με την αύξησιν του ενδιαφέροντός μου για την θρησκείαν, η αγάπη μου μετετοπίσθη εις τον Θεόν. Έφθασα να αγαπώ τον Θεόν περισσότερον απ' ό, τι αγαπούσα εκείνην. Και επιθυμία μου ήτο να ζήσω την ήσυχον "θεωρητικήν" ζωήν του μοναχού, την αφιερωμένη εις την αδιάλειπτον λατρείαν Του". 

Ο αρχιμανδρίτης Σωφρόνιος Σαχάρωφ, πνευματικός πατήρ και ηγούμενος της μονής του Τιμίου Προδρόμου στο Essex της Αγγλίας, είχε δημιουργήσει ισχυρό πνευματικό σύνδεσμο με τον πατέρα Γεράσιμο και τον διατήρησε μέχρι τέλος. Σε επιστολή του (4-7-1955), ο πατέρας Σωφρόνιος γράφει προς τον πατέρα Γεράσιμο: "Μου έδωσες πολλές μαρτυρίες ακλονήτου ευμενείας σου σε μένα τον ανάξιο της προσοχής σου. Ευδόκησε ο Θεός να συνδέσει την πνευματική μου ύπαρξη με την ευχή και προστασία σου. Κι εγώ κατά τη δύναμή μου (μάλλον αδυναμία) προσπαθώ να μη φανώ αχάριστος και αίτιος κάποιος εντροπής σου σε μένα, όταν θα παρουσιασθείς ενώπιον Κυρίου". 

Κάθε επικοινωνία μου μαζί σου είναι για μένα χαρά και ανακούφιση και παρηγοριά - όπερ δεν μου επιτρέπει η ζωή να λάβω. Ήθελα να περάσω μαζί σου πολύ καιρό, για να υποβάλλω στην πεφωτισμένη σου κρίση καθετί που κάνω και κηρύττω, κατά το παράδειγμα του αγίου αποστόλου Παύλου: "καί ἀνεθέμην αὐτοῖς τό εὐαγγέλιον ὅ κηρύσσω.... μήπως εἰς κενόν τρέχω ἤ ἔδραμον" και τούτο, το να κηρύττω δηλαδή, κάμνω πάλιν εξ' ανάγκης. Η επιθυμία μου είναι να ησυχάζω μαζί σου και ηυπό την επίβλεψίν σου, όπως και πριν, οπότε εμείς οι τρεις (εσύ, ο πάντοτε αγαπητός μου εν Χριστώ παπαᾹνδρέας κι εγώ ο άθλιος) είχαμεν περιοδεύσει την αγίαν χερσόνησον του Άθω, δια να βρούμε μια γωνίαν για την ησυχίαν. Ο Θεός όμως δεν ηυδόκησε εις τούτο. 

Καλημέρα σας! Καλή και ευλογημένη εβδομάδα δια των πρεσβειών του Προφήτη Ηλία!

Θαυμαστές διηγήσεις μέρος 160ο

Και παράλληλα με τους απολογισμούς αυτούς κάθεται και ζυγίζει την αξία του μοναχισμού, που είναι ένας πόθος κι ένας καρδιακός έρωτας, ο οποίος κάνει "αλλόφρονα" τα πλάσματα του Θεού. "Τι άλλο είναι αυτός ο πόθος σου -γράφει σ' έναν νέο- και η φροντίς, η οποία σε απασχολεί πώς θα σώσεις την ψυχή σου; Μόνον άνωθεν, αδελφέ μου, το δώρον τούτο στέλνεται σε μας που έχουμε βαρύνει από τα αμαρτήματα και στους αχαρίστους και μέσα από αυτές τις κλήσεις μας έλκει ο επουράνιος Πατέρας μας εις το θέλημά Του. 

Άλλοτε μας έλκει εμπνέοντας στην ψυχή μας τον φόβο της κολάσεως, άλλοτε μας σέρνει πίσω του, ακόμα κι αν δεν θέλουμε, λόγω της γλυκιάς αγάπης Του. Αγάπης την οποία εμφυτεύει μέσα στην ψυχή των πλασμάτων Του κι ως αλλόφρονα αυτά τρέχουν πίσω από τον Πλάστη τους, σαν διψασμένο ελάφι που λησμονεί μερικές φορές και όσα είναι χρήσιμα στον εαυτό του, ενώ ο κόσμος όλος μαζί με τις απολαύσεις του τους φαίνεται σαν ένα φορτίο δυσβάστακτο, οπότε αναχωρούν από τον κόσμο, όπως είναι τελείως απερίσπαστοι κι έτσι μπορούν τον γλυκύτατον Θεόν τους και να Τον λατρεύουν μέρα και νύκτα...."

Τα πέντε χρόνια που κοινοβίασε στη Μονή Αγίου Παύλου υπήρξε η καλύτερη προετοιμασία για το μεγάλο ταξίδι. Όσοι τον επισκέπτονται ελκύονται από την ειρηνική του μορφή και τα σοφά του λόγια. Ο νυν ηγούμενος του Αγίου Παύλου, αρχιμανδρίτης Παρθένιος, που τον πρόλαβε στη ζωή, μας είπε: "Τον θυμάμαι στο γηροκομείο. Ήμουν μικρός τότε. Με συνεβούλευε με καλοσύνη: Να μάθεις να προσεύχεσαι, παιδάκι μου, πολύ να προσεύχεσαι. Και μου χάρισε ένα ωραίο βιβλίο για την προσευχή, του Αγίου Ιωάννου της Κροστάνδης. Ήταν άνθρωπος με θέληση σαν ατσάλι". 

Παρ' όλη τη φαρμακευτική περίθαλψη και τις φροντίδες των πατέρων, η ασθενική και κουρασμένη καρδιά του τον έριξε για τελευταία φορά στο κρεβάτι. Ωστόσο το ψυχικό του σθένος παραμένει ακατάβλητο. Η μυστηριακή του ζωή γίνεται εντονότερη. "Μετελάμβανε κάθε Σάββατο το θεουργικό Σώμα και Αίμα και ζητούσε να του κάνουν συχνά το άγιο Ευχέλαιο", βεβαίωνε ο τότε ηγούμενος αρχιμανδρίτης Σεραφείμ. 

Με τέτοια πνευματικά εφόδια προετοιμαζόταν για το ταξίδι του στους ουρανούς, ώσπου έφθασε η μέρα της αναχωρήσεώς του: 30 Ιανουαρίου 1957, εορτή των Τριών Ιεραρχών. Αποβραδίς ζήτησε να μεταλάβει των αχράντων μυστηρίων. Αργότερα χαιρέτισε τους αδερφούς που ήταν γύρω του, έκανε το σημείο του Σταυρού και στις 3 μετά τα μεσάνυχτα παρέδωσε την οσία του ψυχή στα χέρια του Θεού. 

"Δικαίων ψυχαί ἐν χειρί Θεοῦ καί ἐν Κυρίῳ ὁ μισθός αὐτῶν καί ἡ ἐλπίς αὐτῶν ἀθανασίας πλήρης". Η ψυχή του ενωμένη με τις ολονύκτιες δοξολογίες των πατέρων προς "τούς τρεῖς μεγίστους φωστῆρας" της Εκκλησίας, προσφέρθηκε σαν ευωδιαστό θυμίαμα στον θρόνο του Θεού, για να ευφραίνεται αιωνίως με τους χορούς των αγίων.

Όλοι όσοι γνώρισαν από κοντά τον γέροντα Γεράσιμο, όλοι κάτι ένιωσαν από τα χαρίσματα και τη σπάνια προσωπικότητά του, κάτι θα είχαν να πουν για το πνευματικό ανάστημα του ανδρός. Ας κλείσουμε με τις εντυπώσεις ορισμένων ανθρώπων των γραμμάτων και του πνεύματος, που σαν τελευταίε δυνατές πινελιές θα ζωντανέψουν ακόμα πιο πολύ το έξοχο πορτρέτο του βιογραφουμένου. 

Ο γνωστός λογοτέχνης Ζαχαρίας Παπαντωνίου το έτος 1928 επισκέφθηκε το Άγιον Όρος με μεγάλη δόση προκαταλήψεως, περιεργείας και απιστίας. Γνωρίστηκε όμως με τον πατέρα Γεράσιμο και στην επιστροφή του έγραψε ένα ειδικό άρθρο στο "Ελεύθερο Βήμα" (28-10-1928) με τον τίτλο: "Το παράφορο πήδημα. Η επιστήμη ρασοφορούσα", αναφερόμενος στους ασκητές που ζουν μέσα στη μεγάλη σιωπή με μόνη περιουσία το ταγάρι τους. 

"... Θα έλεγε κανείς - έγραφε - ότι η αγραμματοσύνη και η άγνοια είναι ο πρώτος όρος για να γίνει το παράφορο αυτό πήδημα. Αλλά όχι! Υπάρχουν εις τον Άθω επιστήμονες, οι οποίοι εταπείνωσαν τον εαυτόν των εις σημείον, ώστε να γίνουν αγνότεροι του ερημίτου και φλογερότεροι από αυτόν εις την πίστην τους. Εγνώρισα εις τας Καρυάς τον χημικόν κ. Μενάγιαν, διπλωματούχον του Πολυτεχνείου της Ζυρίχης, ο οποίος αφού εξήσκησε την επιστήμην του εις την Αίγυπτον και εις τας Αθήνας, νέος ακόμη, απεσύρθη εις το Άγιον Όρος και είναι ήδη ασκητής εις απόμακρον σκήτην, εφτά ώρες μακράν των Καρυών". 

Ο πάτερ Γεράσιμος, όπως λέγεται τώρα, δεν είναι ακόμη 40 ετών. Ασκητεύει με σπανίαν αυστηρότητα, ελησμόνησε κάθε ύλην και ηρνήθη αυτήν που του εδίδαξεν η Χημεία του. Δυο λέξεις αν ανταλλάξει κανείς μαζί του, πείθεται ότι ο άνθρωπος αυτός με το σεμνόν ύφος, τους μεγάλους οφθαλμούς και το πρόσωπον, που το εβάθυνεν η θρησκευτικότης, έκαμε πράγματι το "παράφορον πήδημα". 

συνεχίζεται...

(Σύγχρονες αγιορείτικες μορφές, Γεράσιμος Μενάγιας)

Καλημέρα σας! Καλή και ευλογημένη εβδομάδα! 

Φράσεις για προβληματισμό 127ο μέρος

Ήλθες, ήλθες καλοκαίρι κι ο Θεός πολλά με το άγιό Του το χέρι σκόρπισε καλά. Στις μυρτιές κρυμμένα αηδόνια ψάλλουν λιγυρά και πετούν τα χελιδόνια μ’ ελαφρά πτερά. Τα μελίσσια με φροντίδες δω κι εκεί πετούν και με χάρη οι χρυσαλλίδες τ΄ άνθη χαιρετούν. Μες στους κάμπους πρασινίζουν χόρτα δροσερά και στους λόφους ψιθυρίζουν τα γοργά νερά. Όμορφ΄ άνθη στους αέρες χύνουν μυρωδιά κι ανθοδέσμες στις μητέρες φέρνουν τα παιδιά (Γ. Βιζυηνός, Αναγνωστικό Δ΄ Δημοτικού, 1963). 

Στον πυρρίχιο πολεμικό χορό οι γέροντες Σπαρτιάτες τραγουδούσαν: Ἄμμες πόκ ἧμες ἄλκιμοι νεανίαι: δηλαδή ήμασταν κι εμείς κάποτε λεβεντονιοί. Οι νέοι απαντούσαν: Ἄμμες δέ γ' εἰμές· αἰ δέ λῇς πεῖραν λάβε: δηλαδή εμείς είμαστε λεβέντες κι αν θέλεις, δοκίμασε. Κι ο χορός των παιδιών έλεγε: Ἄμμες δέ γ' ἐσσόμεθα, πολλῷ κάρρονες: δηλαδή εμείς θα γίνουμε πολύ καλύτεροι από εσάς (Αρχαίο ρητό). 

Μια φορά κι έναν καιρό συναντήθηκαν τρεις δυστυχισμένοι: "αν ήμουν", "αν είχα" και "αν μπορούσα" (Σπουδαία σκέψη)

Οὐδείς ἐλεύθερος, ἑαυτοῦ μή κρατῶν: κανείς δεν είναι ελεύθερος, αν δεν είναι κύριος του εαυτού του (Πυθαγόρας). 

Ο άνθρωπος επηρεάζεται από το πάθος της πλεονεξίας και θεοποιεί τον πλούτο. Υποκλίνεται σ' αυτόν και μετατρέπει την καθημερινότητά του σε ένα αγωνιώδες κυνηγητό για την απόκτησή του. Παύει να είναι το χρήμα μέσο συναλλαγής και γίνεται σκοπός της ζωής του. Αδιαφορεί για την ανέχεια του συνανθρώπου του, θυσιάζει ακόμα και τις ηθικές του αξίες. Ξεχνάει τον αιώνιο προορισμό του (Σπουδαία σκέψη). 

Η έξω σοφία δεν είναι από την ιδική της φύση ούτε κακή ούτε καλή, αλλά από τη μεταχείριση των εχόντων αυτήν γίνεται καλή ή κακή (Αθανάσιος ο Πάριος).

Η αδικία είναι μεγάλη αμαρτία. Όλες οι αμαρτίες έχουν ελαφρυντικά, η αδικία δεν έχει, μαζεύει οργή Θεού. Φοβερό! Αυτοί που αδικούν βάζουν φωτιά στο κεφάλι τους (Άγιος Παΐσιος).

Να φυλαχθούμε από την αντίληψη ότι η εγκράτεια καταδικάζεται από τη φύση, ότι δήθεν τίποτα δεν είναι περισσότερο καταστρεπτικό από τη γενετήσια αποχή κι ότι σ' αυτήν βρίσκεται η ρίζα της νευρώσεως. Κι ας αναγνωρίσουμε ότι η γενετήσια εγκράτεια δεν είναι πρόξενος φυσικών ανωμαλιών, αλλά πηγή ενέργειας και δημιουργικής δυνάμεως (Jean Lhermitte, Καθηγητής Ιατρικής σχολής και Ακαδημίας Παρισίων). 

Με κάθε πλάσμα σου κι εγώ στου σύμπαντος την εκκλησία ω Πλάστη σε δοξολογώ και σου ζητώ την προστασία. Μόλις ξυπνήσω το πρωί και πριν να πω την προσευχή μου, Θεέ που δίνεις τη ζωή σε νιώθω μέσα στην ψυχή μου. Στου κουδουνιού του πρωινού την πρόσκληση τρέχω με πόθο. Θεέ που μου΄δωσες τον νου μέσα στη σκέψη μου σε νιώθω (Ι. Πολέμη, Στον Θεό, μελοποιημένο ποίημα από τον Α. Αργυρόπουλο). 

Στο ευαγγελικό ανάγνωσμα Κατά Ιωάννην (1-13), ο Κύριος τονίζει την ανάγκη της ενότητας των Χριστιανών. Ενότητα όμως όχι στα ήθη και έθιμα, αλλά στην πίστη, όπως την παραλάβαμε αλληλοδιαδόχως από τους Αποστόλους και τους διαδόχους τους μέχρι σήμερα. Επιπλέον, έχουμε χρέος να επιτελέσουμε ένα σπουδαίο και υπεύθυνο έργο: τον αγιασμό μας. Να γίνουμε Άγιοι. Αυτό όμως σημαίνει αγώνα και προσπάθεια καθημερινή (Σπουδαία σκέψη). 

Ηχεί στα αυτιά μας η παραγγελία του Θεού: "Ἅγιοι γίνεσθε, ὅτι ἐγώ ἅγιος εἰμί (Α Πετρ, α, 16)". Άγιος είναι ο ξεχωριστός από την κακία του κόσμου, ο αγωνιζόμενος με τη μετάνοια, ο αγιαζόμενος με τη μυστηριακή ζωή της εκκλησίας. Άγιος είναι αυτός που αγαπά και συγχωρεί χωρίς όρους και όρια και συνέχεια με δάκρυα συναισθάνεται την αναξιότητά του απέναντι σε όλες τις θείες δωρεές και απέναντι σε όλους τους ανθρώπους ως οφειλέτης γεμάτος βαθιά ευγνωμοσύνη έναντι όλων. Μακάρι η αγιότητα να είναι διαρκής στόχος και απόλυτη προτεραιότητα στη ζωή μας (Σπουδαία σκέψη). 

Ο ιερέας μιας ενορίας χάρισε σε μια νέα δασκάλα ως ενθύμιο για τη λήψη του πτυχίου της μια εικόνα του Αγίου της ενορίας τους και πίσω της σημείωσε: "Ζωγράφισε, παιδί μου, στις ψυχές των μαθητών σου τον Χριστό. Κι αν κάποτε δεν μπορείς να το κάνεις, προσπάθησε, όταν τον βλέπεις στις ψυχούλες τους ζωγραφισμένο, να μην τον μουντζουρώνεις" (Σπουδαία σκέψη). 

Καλημέρα σας! Καλή και ευλογημένη εβδομάδα!

Θαυμαστές διηγήσεις μέρος 159ο

Μεταξύ των κειμηλίων της Μονής ξεχωρίζουν δυο μεγάλα τεμάχια Τιμίου Ξύλου, το άγιο λείψανο του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου, τα Τίμια Δώρα των μάγων σε δυο κιβώτια, τα οποία διατήρησε η βασίλισσα των Σέρβων Κυρά Μάρω. Η Ευλαβής αυτή βασίλισσα εξέφρασε την επιθυμία να πάει μόνη της τα Τίμια Δώρα των μάγων στο μοναστήρι. Κατέβηκε με επισημότητες, στο λιμανάκι (αρσανά) της Μονής και ξεκίνησε πεζοπορώντας για το μοναστήρι, που απέχει από τη θάλασσα περίπου μισή ώρα. Αλλά είχε καθιερωθεί προ πολλού το "ἄβατον" του Αγίου Όρους για τις γυναίκες. 

Όταν λοιπόν προχώρησε αρκετά, ως τη μισή σχεδόν διαδρομή, τη σταμάτησε μια μεγαλοπρεπής γυναίκα και δεν την άφησε να προχωρήσει. - Ποια είσαι εσύ -της είπε- που τόλμησες να μπεις στο Περιβόλι μου; - Είμαι η βασίλισσα των Σέρβων και φέρνω τα Τίμια Δώρα των μάγων. - Βασίλισσα εδώ είμαι εγώ, γι' αυτό γύρισε πίσω. Κι έγινε άφαντη η γυναίκα εκείνη που αστραποβολούσε από θείο κάλλος και δόξα. Ήταν η Παναγία μας! 

Η Κυρά Μάρω έπεσε στα γόνατα, προσκύνησε, ζήτησε συγχώρεση, έδωσε τα Τίμια Δώρα στους πατέρες και επέστρεψε. Στο σημείο εκείνο του θαύματος κτίσθηκε ένα προσκυνητάρι, που υπάρχει μέχρι και σήμερα. Το "ἄβατον" του Αγίου Όρους για τις γυναίκες είναι αιωνόβιος παράδοσις και αποτελεί μια από τις βασικές προϋποθέσεις της ησυχαστικής, υπέρλογης, αγίας και υπερκόσμιας ζωής των μοναχών. όσο κι αν κτύπησαν το "ἄβατον" με τις κατηγορίες περί μεσαιωνικού κ.λπ., αυτό παραμένει το προστατευτικό κέλυφος, μια ασφαλής ομπρέλα, που περιφρουρεί την ουσία της μοναχικής ζωής. Συγκρατεί τη δρόσο του Αγίου Πνεύματος, ώστε να κυοφορούνται οι καρποί Του μακριά από τη λίβα των ποικίλων πειρασμών της πεσμένης ανθρωπίνης φύσεως. 

Καταξιώνει το Άγιον Όρος ιδιαιτέρως στην εποχή μας, που ο σύγχρονος άνθρωπος ζητάει, ωθούμενος από αδήριτη ψυχολογική ανάγκη, να βρει την ησυχία, να βρει τον χαμένο εαυτό του, πέραν του χώρου της ταραχής και της συγχύσεως. Ο αποκλεισμός των γυναικών από το Άγιον Όρος δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί ως υποτίμηση των γυναικών. 

Οι αγιορείτες πατέρες τιμούν την Παναγία μας, την πρώτη κυρία του κόσμου και Μητέρα του Θεού, και στο θεοχαρίτωτο πρόσωπό Της τιμούν κάθε γυναίκα με την τιμή και την αξία που της έδωσε ο Δημιουργός. Αλλά η ζωή των μοναχών λέγεται και είναι αγγελική. Κι επειδή οι αισθήσεις καταδυναστεύουν και υποδουλώνουν τον "ἡγεμόνα νοῦν" πριν καθαρθούν και επειδή "ἐκ τοῦ ὁρᾶν προέρχεται τό ἐρᾶν", μεγάλη βοήθεια προσφέρει το "ἄβατον" στον άφθαρτο μοναχικό θεσμό. Είναι μια πρόνοια των πατέρων της ερήμου στον αγώνα της καθαρότητας και του υπερφυσικού βιώματος των θείων ενεργημάτων.

"Ἄβατον" καθιερώθηκε και σε άλλα μοναστικά γυμναστήρια εκτός του Αγίου Όρους. "Ἄβατον" επίσης για τους άνδρες υπάρχει και σε γυναικεία μοναστήρια για τους ίδιους πνευματικούς λόγους. Μέσα στο ευλογημένο περιβάλλον του κοινοβίου του Αγίου Παύλου ο πατέρας Γεράσιμος βρήκε κάθε παρηγοριά και ανάπαυση. Οι αδελφοί της Μονής τον εκτιμούν, τον σέβονται και τον περιποιούνται πρόθυμα σε όλες του τις ανάγκες.

Είναι γεγονός πως από την πρώτη σχεδόν στιγμή του ερχομού του στο Άγιον Όρος, ο Άγιος Παύλος υπήρξε το δικό του μοναστήρι, το οικείο περιβάλλον του. Είχε ανέκαθεν ιδιαίτερη συμπάθεια με τους αγιοπαυλίτες πατέρες, που κατά παράδοσιν οι περισσότεροι απ΄ αυτούς ήταν Κεφαλλονίτες. Τόση μάλιστα υπήρξε η επικοινωνία και ο σύνδεσμός του με το μοναστήρι αυτό, ώστε να θεωρείται  από πολλούς αγιοπαυλίτες μοναχός. 

Και να, που τώρα ευδόκησε ο Κύριος να συγκαταριθμηθεί στους αδερφούς της Μονής και να ζήσει μέσα σε θερμό και γεμάτο αγάπη περιβάλλον τα πέντε τελευταία χρόνια της ζωής του. Παρά τη νοσηλευτική και φαρμακευτική παρακολούθηση στην Αθήνα, η ασθένειά του προχωρούσε τον δρόμο της. Αλλά "δόξα τῷ Θεῷ πάντων ἕνεκεν" λέει και γράφει το χρυσοστομικό ρητό με περισσότερο ζήλο, καθώς τα βήματά του τον οδηγούν προς το ηλιοβασίλεμα. Αυξάνει η υπομονή, αυξάνει και η δοξολογία και η ευχαριστία προς τον Ευεργέτη του. 

"Δεν ευρίσκω λόγους - έγραφε σε μια επιστολή - να ευχαριστήσω τον Κύριό μας, όστις με απήλλαξεν από την ματαιότητα του κόσμου τούτου, αν και δεν ηξιώθην μέχρις σήμερον να ανταποκριθώ εις την τοσαύτην ευεργεσίαν του Παναγίου Θεού. Δια τούτο παρακαλώ και υμάς όπως εύχεσθε, ίνα με αξιώσει ο Κύριός μας, πριν ή απέλθω, έστω και κατά τα τέλη του βίου μου, ίνα ευαρεστήσω εις Αυτόν". 

Ρίχνει μια ματιά στο παρελθόν. Και με τους πεντακάθαρους οφθαλμούς της ψυχής του ατενίζει τη ματαιότητα του κόσμου. Βιώνει ότι "πάντα ματαιότης τά ἀνθρώπινα, ὅσα οὐχ ὑπάρχει μετά θάνατον". Ακούει την αληθινή φωνή του Αιωνίου: "Τί ὠφελήσει ἄνθρωπον, ἐάν κερδήσῃ τόν κόσμον ὄλον καί ζημιωθῇ τήν ψυχήν αὐτοῦ";

συνεχίζεται...

(Σύγχρονες αγιορείτικες μορφές, Γεράσιμος Μενάγιας)

Καλημέρα σας! Καλή και ευλογημένη εβδομάδα! 

Ας είναι δημιουργικός και ευφρόσυνος ο μήνας Ιούλιος! 

Θαυμαστές διηγήσεις μέρος 158ο

"Οι αρετές - γράφει ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς - επειδή ομοιάζουν με τις αρετές του Θεού, κάνουν τον άνθρωπο κατάλληλο να υποδεχθεί το θείο, αλλά οι αρετές δεν ενώνουν. Η δύναμις όμως της προσευχής ενεργεί με ιερό τρόπο και πραγματοποιεί την ανάταση του ανθρώπου και την ένωσή του με το θείο, γιατί η προσευχή είναι σύνδεσμος των λογικών κτισμάτων με τον Θεό. Τότε βέβαια, όταν η προσευχή βοηθουμένη από θερμή κατάνυξη που καίει τα πάθη, υψωθεί πάνω από τις ενέργειες των παθών και των διαφόρων λογισμών, διότι είναι αδύνατη η ένωσις του Θεού με τον εμπαθή νου". 

Η παραμονή του πατέρα Γεράσιμου στην Αθήνα την εποχή εκείνη ήταν συγχρόνως και κάποια "οικονομία" - σχέδιο του Θεού, για να μεταδώσει εκλαϊκευμένα τις πατερικές, ορθόδοξες εμπειρίες του στον λαό του Θεού. Αλλά όσο παρέμενε μακριά από το Περιβόλι της Παναγίας ένιωθε σαν το ψάρι έξω από τη θάλασσα. Η ψυχή του σπαρταρούσε από τη νοσταλγία, ζητούσε την ποθητή ημέρα της επιστροφής. "Πότε ἤξω καί ὀφθήσομαι τῷ προσώπῳ τοῦ Θεοῦ μου....."

Και η ευκαιρία ήρθε απρόσμενα και ξαφνικά. Πληροφορήθηκε ότι η Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών είχε προγραμματίσει προσκύνημα στο Άγιον Όρος με πλοίο την παραμονή των Αγίων Αποστόλων του 1953. Ζήτησε να τον πάρουν μαζί τους. Η χαρά του ήταν απερίγραπτη. Το ταξίδι εκείνο έμεινε αλησμόνητο. Πόλος έλξεως όλων των φοιτητών είχε γίνει ο πατέρας Γεράσιμος, που έβλεπε με συγκίνηση τόσα νιάτα δοσμένα στον Χριστό. 

Μέσα στο πλοίο τελέσθηκε ο εσπερινός και η θεία Λειτουργία των αγίων Αποστόλων. "Ἔψαλλον οἱ φοιτηταί- έγραφε αργότερα σε μια του επιστολή -μέ τόσην κατάνυξιν, ὥστε μᾶς ἐφαίνετο ὡσάν νά μᾶς παρακολουθοῦν κατά τόν πλοῦν ἄγγελοι ἐξ οὐρανοῦ, ψάλλοντες καί συνεορτάζοντες μεθ΄ ἡμῶν". Από μακριά ο κωνικός όγκος του Άθω άρχιζε να ξεπροβάλει στον ορίζοντα. Ο πατέρας Γεράσιμος γύριζε στην αγαπημένη πνευματική πνευματική του πατρίδα, με αχώριστο σύντροφό του βαρύ καρδιακό νόσημα. 

Τώρα ούτε η σπηλιά του Αγίου Αθανασίου, ούτε η αγιοβασιλιάτικη έρημος είναι κατάλληλες για διαμονή. Πού θα πήγαινε; "Γνώρισόν μοι, Κϋριε, ὁδόν ἐν ᾗ πορεύσομαι...." προσευχήθηκε ολόθερμα. Και ο Κύριος του έδειξε την οδό που οδηγούσε στο αγαπημένο του κοινόβιο, στο μοναστήρι του Αγίου Παύλου, για να περάσει εδώ τα τελευταία του χρόνια "ἐν είρήνῃ καί μετανοίᾳ". Η κοινόβιος μονή Αγίου Παύλου βρίσκεται στους δυτικούς πρόποδες του Άθω, στην κοίτη του χειμάρρου, που κατέρχεται από την κορυφή, μέσα σε περιβάλλον άγριο και μεγαλοπρεπές. 

Σχεδόν όλο τον χρόνο, πριν ελαχίστων ημερών, η κορυφή του Άθω στις βαθύτερες πτυχές της είναι χιονισμένη. Έτσι δικαίως μπορούμε να ονομάσουμε τον Άγιο Παύλο ''χιονοσκεπές" μοναστήρι. Η παράδοσις λέει ότι την Μονή την ίδρυσε τον 10ο αιώνα ο άγιος Παύλος ο Ξηροποταμηνός τα τελευταία χρόνια της ζωής του, διότι ζητούσε περισσότερη ησυχία εν μέσω των μεριμνών της πρώτης Μονής του Ξηροποτάμου. 

Ο άγιος Παύλος ήταν βασιλόπουλο, γιος του αυτοκράτορος Μιχαήλ του Ραγκαβέ. Πόσοι βασιλείς και βασιλόπουλα στη ροή της Ιστορίας εγκατέλειψαν τη ματαιότητα του κόσμου τούτου και "βασιλείου ἀξίας ἀνταλλαξάμενοι" ασπάσθηκαν την απέριττη, λιτή ζωή των μοναχών! Φαίνεται πως ο άγιος Παύλος ίδρυσε μικρό κατ' αρχάς μοναστήρι, το οποίο έζησε μέχρι τον 14ο αιώνα. Τη Μονή ανασυνέστησαν δυο άρχοντες, αδελφοί κατά σάρκα, Γεράσιμος και Αντώνιος, με ωραίες οικοδομές και την προίκισαν με διάφορα μετόχια. 

Η Μονή Ξηροποτάμου αναγνώρισε το ανεξάρτητο και αυτοδιοίκητο της Μονής Αγίου Παύλου με τη συμφωνία, αν ποτέ ερημώσει, να περιέλθει στη δικαιοδοσία της μητρός Μονής. Μετά από πτωχεύσεις και ιστορικές περιπέτειες μέγας ευεργέτης και αναμορφωτής της Μονής θεωρείται ο αρχιμανδρίτης Άνθιμος Κομνηνός, ο οποίος διετέλεσε ηγούμενος από το 1816 ως το 1820, γνωστός του Πατριάρχου Γρηγορίου του Ε' και του ηγεμόνος Μολδαβίας Μιχαήλ Σούτσου. Διπλασίασε τις οικοδομές, έχτισε το υψηλό βόρειο τείχος, το κωδωνοστάσιο και θεμελίωσε το νέο Καθολικό. 

Αξιοσημείωτη είναι η χρονολογία 1830 της ανασυστάσεως της Μονής του Αγίου Παύλου σε κοινόβιο με ηγούμενο τον ιερομόναχο Στέφανο Διονυσιάτη. Το πρώτο Καθολικό της Μονής κτίσθηκε τον 15ο αιώνα από τον Δεσπότη (Ηγεμόνα) Σερβίας Γεώργιο Α' Βράγκοβιτς προς τιμή του αγίου μεγαλομάρτυρος Γεωργίου, τον οποίο μέχρι σήμερα τιμούν ιδιαιτέρως οι αγιοπαυλίτες. Ίσως το ναΰδριο πάνω στον βράχο της βορείου πλευράς να είναι απομεινάρι του αρχαίου αυτού ναού. 

Το νέο Καθολικό είναι αφιερωμένο στην Υπαπαντή του Σωτήρος. Έχει μαρμάρινο τέμπλο, κολόνες, προσκυνητάρια από μάρμαρα του Άθω, της Τήνου και της Πεντέλης. Για την αποπεράτωση του εργάσθηκε με πολύ ζήλο και αγάπη "ευπρεπείας" ο ηγούμενος Σωφρόνιος Καλλιγάς, καταγόμενος από την Κεφαλλονιά. 

συνεχίζεται...

(Σύγχρονες αγιορείτικες μορφές, Γεράσιμος Μενάγιας)

Καλημέρα σας! Καλή και ευλογημένη εβδομάδα!