Φράσεις για προβληματισμό 127ο μέρος

Ήλθες, ήλθες καλοκαίρι κι ο Θεός πολλά με το άγιό Του το χέρι σκόρπισε καλά. Στις μυρτιές κρυμμένα αηδόνια ψάλλουν λιγυρά και πετούν τα χελιδόνια μ’ ελαφρά πτερά. Τα μελίσσια με φροντίδες δω κι εκεί πετούν και με χάρη οι χρυσαλλίδες τ΄ άνθη χαιρετούν. Μες στους κάμπους πρασινίζουν χόρτα δροσερά και στους λόφους ψιθυρίζουν τα γοργά νερά. Όμορφ΄ άνθη στους αέρες χύνουν μυρωδιά κι ανθοδέσμες στις μητέρες φέρνουν τα παιδιά (Γ. Βιζυηνός, Αναγνωστικό Δ΄ Δημοτικού, 1963). 

Στον πυρρίχιο πολεμικό χορό οι γέροντες Σπαρτιάτες τραγουδούσαν: Ἄμμες πόκ ἧμες ἄλκιμοι νεανίαι: δηλαδή ήμασταν κι εμείς κάποτε λεβεντονιοί. Οι νέοι απαντούσαν: Ἄμμες δέ γ' εἰμές· αἰ δέ λῇς πεῖραν λάβε: δηλαδή εμείς είμαστε λεβέντες κι αν θέλεις, δοκίμασε. Κι ο χορός των παιδιών έλεγε: Ἄμμες δέ γ' ἐσσόμεθα, πολλῷ κάρρονες: δηλαδή εμείς θα γίνουμε πολύ καλύτεροι από εσάς (Αρχαίο ρητό). 

Μια φορά κι έναν καιρό συναντήθηκαν τρεις δυστυχισμένοι: "αν ήμουν", "αν είχα" και "αν μπορούσα" (Σπουδαία σκέψη)

Οὐδείς ἐλεύθερος, ἑαυτοῦ μή κρατῶν: κανείς δεν είναι ελεύθερος, αν δεν είναι κύριος του εαυτού του (Πυθαγόρας). 

Ο άνθρωπος επηρεάζεται από το πάθος της πλεονεξίας και θεοποιεί τον πλούτο. Υποκλίνεται σ' αυτόν και μετατρέπει την καθημερινότητά του σε ένα αγωνιώδες κυνηγητό για την απόκτησή του. Παύει να είναι το χρήμα μέσο συναλλαγής και γίνεται σκοπός της ζωής του. Αδιαφορεί για την ανέχεια του συνανθρώπου του, θυσιάζει ακόμα και τις ηθικές του αξίες. Ξεχνάει τον αιώνιο προορισμό του (Σπουδαία σκέψη). 

Η έξω σοφία δεν είναι από την ιδική της φύση ούτε κακή ούτε καλή, αλλά από τη μεταχείριση των εχόντων αυτήν γίνεται καλή ή κακή (Αθανάσιος ο Πάριος).

Η αδικία είναι μεγάλη αμαρτία. Όλες οι αμαρτίες έχουν ελαφρυντικά, η αδικία δεν έχει, μαζεύει οργή Θεού. Φοβερό! Αυτοί που αδικούν βάζουν φωτιά στο κεφάλι τους (Άγιος Παΐσιος).

Να φυλαχθούμε από την αντίληψη ότι η εγκράτεια καταδικάζεται από τη φύση, ότι δήθεν τίποτα δεν είναι περισσότερο καταστρεπτικό από τη γενετήσια αποχή κι ότι σ' αυτήν βρίσκεται η ρίζα της νευρώσεως. Κι ας αναγνωρίσουμε ότι η γενετήσια εγκράτεια δεν είναι πρόξενος φυσικών ανωμαλιών, αλλά πηγή ενέργειας και δημιουργικής δυνάμεως (Jean Lhermitte, Καθηγητής Ιατρικής σχολής και Ακαδημίας Παρισίων). 

Με κάθε πλάσμα σου κι εγώ στου σύμπαντος την εκκλησία ω Πλάστη σε δοξολογώ και σου ζητώ την προστασία. Μόλις ξυπνήσω το πρωί και πριν να πω την προσευχή μου, Θεέ που δίνεις τη ζωή σε νιώθω μέσα στην ψυχή μου. Στου κουδουνιού του πρωινού την πρόσκληση τρέχω με πόθο. Θεέ που μου΄δωσες τον νου μέσα στη σκέψη μου σε νιώθω (Ι. Πολέμη, Στον Θεό, μελοποιημένο ποίημα από τον Α. Αργυρόπουλο). 

Στο ευαγγελικό ανάγνωσμα Κατά Ιωάννην (1-13), ο Κύριος τονίζει την ανάγκη της ενότητας των Χριστιανών. Ενότητα όμως όχι στα ήθη και έθιμα, αλλά στην πίστη, όπως την παραλάβαμε αλληλοδιαδόχως από τους Αποστόλους και τους διαδόχους τους μέχρι σήμερα. Επιπλέον, έχουμε χρέος να επιτελέσουμε ένα σπουδαίο και υπεύθυνο έργο: τον αγιασμό μας. Να γίνουμε Άγιοι. Αυτό όμως σημαίνει αγώνα και προσπάθεια καθημερινή (Σπουδαία σκέψη). 

Ηχεί στα αυτιά μας η παραγγελία του Θεού: "Ἅγιοι γίνεσθε, ὅτι ἐγώ ἅγιος εἰμί (Α Πετρ, α, 16)". Άγιος είναι ο ξεχωριστός από την κακία του κόσμου, ο αγωνιζόμενος με τη μετάνοια, ο αγιαζόμενος με τη μυστηριακή ζωή της εκκλησίας. Άγιος είναι αυτός που αγαπά και συγχωρεί χωρίς όρους και όρια και συνέχεια με δάκρυα συναισθάνεται την αναξιότητά του απέναντι σε όλες τις θείες δωρεές και απέναντι σε όλους τους ανθρώπους ως οφειλέτης γεμάτος βαθιά ευγνωμοσύνη έναντι όλων. Μακάρι η αγιότητα να είναι διαρκής στόχος και απόλυτη προτεραιότητα στη ζωή μας (Σπουδαία σκέψη). 

Ο ιερέας μιας ενορίας χάρισε σε μια νέα δασκάλα ως ενθύμιο για τη λήψη του πτυχίου της μια εικόνα του Αγίου της ενορίας τους και πίσω της σημείωσε: "Ζωγράφισε, παιδί μου, στις ψυχές των μαθητών σου τον Χριστό. Κι αν κάποτε δεν μπορείς να το κάνεις, προσπάθησε, όταν τον βλέπεις στις ψυχούλες τους ζωγραφισμένο, να μην τον μουντζουρώνεις" (Σπουδαία σκέψη). 

Καλημέρα σας! Καλή και ευλογημένη εβδομάδα!

Θαυμαστές διηγήσεις μέρος 159ο

Μεταξύ των κειμηλίων της Μονής ξεχωρίζουν δυο μεγάλα τεμάχια Τιμίου Ξύλου, το άγιο λείψανο του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου, τα Τίμια Δώρα των μάγων σε δυο κιβώτια, τα οποία διατήρησε η βασίλισσα των Σέρβων Κυρά Μάρω. Η Ευλαβής αυτή βασίλισσα εξέφρασε την επιθυμία να πάει μόνη της τα Τίμια Δώρα των μάγων στο μοναστήρι. Κατέβηκε με επισημότητες, στο λιμανάκι (αρσανά) της Μονής και ξεκίνησε πεζοπορώντας για το μοναστήρι, που απέχει από τη θάλασσα περίπου μισή ώρα. Αλλά είχε καθιερωθεί προ πολλού το "ἄβατον" του Αγίου Όρους για τις γυναίκες. 

Όταν λοιπόν προχώρησε αρκετά, ως τη μισή σχεδόν διαδρομή, τη σταμάτησε μια μεγαλοπρεπής γυναίκα και δεν την άφησε να προχωρήσει. - Ποια είσαι εσύ -της είπε- που τόλμησες να μπεις στο Περιβόλι μου; - Είμαι η βασίλισσα των Σέρβων και φέρνω τα Τίμια Δώρα των μάγων. - Βασίλισσα εδώ είμαι εγώ, γι' αυτό γύρισε πίσω. Κι έγινε άφαντη η γυναίκα εκείνη που αστραποβολούσε από θείο κάλλος και δόξα. Ήταν η Παναγία μας! 

Η Κυρά Μάρω έπεσε στα γόνατα, προσκύνησε, ζήτησε συγχώρεση, έδωσε τα Τίμια Δώρα στους πατέρες και επέστρεψε. Στο σημείο εκείνο του θαύματος κτίσθηκε ένα προσκυνητάρι, που υπάρχει μέχρι και σήμερα. Το "ἄβατον" του Αγίου Όρους για τις γυναίκες είναι αιωνόβιος παράδοσις και αποτελεί μια από τις βασικές προϋποθέσεις της ησυχαστικής, υπέρλογης, αγίας και υπερκόσμιας ζωής των μοναχών. όσο κι αν κτύπησαν το "ἄβατον" με τις κατηγορίες περί μεσαιωνικού κ.λπ., αυτό παραμένει το προστατευτικό κέλυφος, μια ασφαλής ομπρέλα, που περιφρουρεί την ουσία της μοναχικής ζωής. Συγκρατεί τη δρόσο του Αγίου Πνεύματος, ώστε να κυοφορούνται οι καρποί Του μακριά από τη λίβα των ποικίλων πειρασμών της πεσμένης ανθρωπίνης φύσεως. 

Καταξιώνει το Άγιον Όρος ιδιαιτέρως στην εποχή μας, που ο σύγχρονος άνθρωπος ζητάει, ωθούμενος από αδήριτη ψυχολογική ανάγκη, να βρει την ησυχία, να βρει τον χαμένο εαυτό του, πέραν του χώρου της ταραχής και της συγχύσεως. Ο αποκλεισμός των γυναικών από το Άγιον Όρος δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί ως υποτίμηση των γυναικών. 

Οι αγιορείτες πατέρες τιμούν την Παναγία μας, την πρώτη κυρία του κόσμου και Μητέρα του Θεού, και στο θεοχαρίτωτο πρόσωπό Της τιμούν κάθε γυναίκα με την τιμή και την αξία που της έδωσε ο Δημιουργός. Αλλά η ζωή των μοναχών λέγεται και είναι αγγελική. Κι επειδή οι αισθήσεις καταδυναστεύουν και υποδουλώνουν τον "ἡγεμόνα νοῦν" πριν καθαρθούν και επειδή "ἐκ τοῦ ὁρᾶν προέρχεται τό ἐρᾶν", μεγάλη βοήθεια προσφέρει το "ἄβατον" στον άφθαρτο μοναχικό θεσμό. Είναι μια πρόνοια των πατέρων της ερήμου στον αγώνα της καθαρότητας και του υπερφυσικού βιώματος των θείων ενεργημάτων.

"Ἄβατον" καθιερώθηκε και σε άλλα μοναστικά γυμναστήρια εκτός του Αγίου Όρους. "Ἄβατον" επίσης για τους άνδρες υπάρχει και σε γυναικεία μοναστήρια για τους ίδιους πνευματικούς λόγους. Μέσα στο ευλογημένο περιβάλλον του κοινοβίου του Αγίου Παύλου ο πατέρας Γεράσιμος βρήκε κάθε παρηγοριά και ανάπαυση. Οι αδελφοί της Μονής τον εκτιμούν, τον σέβονται και τον περιποιούνται πρόθυμα σε όλες του τις ανάγκες.

Είναι γεγονός πως από την πρώτη σχεδόν στιγμή του ερχομού του στο Άγιον Όρος, ο Άγιος Παύλος υπήρξε το δικό του μοναστήρι, το οικείο περιβάλλον του. Είχε ανέκαθεν ιδιαίτερη συμπάθεια με τους αγιοπαυλίτες πατέρες, που κατά παράδοσιν οι περισσότεροι απ΄ αυτούς ήταν Κεφαλλονίτες. Τόση μάλιστα υπήρξε η επικοινωνία και ο σύνδεσμός του με το μοναστήρι αυτό, ώστε να θεωρείται  από πολλούς αγιοπαυλίτες μοναχός. 

Και να, που τώρα ευδόκησε ο Κύριος να συγκαταριθμηθεί στους αδερφούς της Μονής και να ζήσει μέσα σε θερμό και γεμάτο αγάπη περιβάλλον τα πέντε τελευταία χρόνια της ζωής του. Παρά τη νοσηλευτική και φαρμακευτική παρακολούθηση στην Αθήνα, η ασθένειά του προχωρούσε τον δρόμο της. Αλλά "δόξα τῷ Θεῷ πάντων ἕνεκεν" λέει και γράφει το χρυσοστομικό ρητό με περισσότερο ζήλο, καθώς τα βήματά του τον οδηγούν προς το ηλιοβασίλεμα. Αυξάνει η υπομονή, αυξάνει και η δοξολογία και η ευχαριστία προς τον Ευεργέτη του. 

"Δεν ευρίσκω λόγους - έγραφε σε μια επιστολή - να ευχαριστήσω τον Κύριό μας, όστις με απήλλαξεν από την ματαιότητα του κόσμου τούτου, αν και δεν ηξιώθην μέχρις σήμερον να ανταποκριθώ εις την τοσαύτην ευεργεσίαν του Παναγίου Θεού. Δια τούτο παρακαλώ και υμάς όπως εύχεσθε, ίνα με αξιώσει ο Κύριός μας, πριν ή απέλθω, έστω και κατά τα τέλη του βίου μου, ίνα ευαρεστήσω εις Αυτόν". 

Ρίχνει μια ματιά στο παρελθόν. Και με τους πεντακάθαρους οφθαλμούς της ψυχής του ατενίζει τη ματαιότητα του κόσμου. Βιώνει ότι "πάντα ματαιότης τά ἀνθρώπινα, ὅσα οὐχ ὑπάρχει μετά θάνατον". Ακούει την αληθινή φωνή του Αιωνίου: "Τί ὠφελήσει ἄνθρωπον, ἐάν κερδήσῃ τόν κόσμον ὄλον καί ζημιωθῇ τήν ψυχήν αὐτοῦ";

συνεχίζεται...

(Σύγχρονες αγιορείτικες μορφές, Γεράσιμος Μενάγιας)

Καλημέρα σας! Καλή και ευλογημένη εβδομάδα! 

Ας είναι δημιουργικός και ευφρόσυνος ο μήνας Ιούλιος! 

Θαυμαστές διηγήσεις μέρος 158ο

"Οι αρετές - γράφει ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς - επειδή ομοιάζουν με τις αρετές του Θεού, κάνουν τον άνθρωπο κατάλληλο να υποδεχθεί το θείο, αλλά οι αρετές δεν ενώνουν. Η δύναμις όμως της προσευχής ενεργεί με ιερό τρόπο και πραγματοποιεί την ανάταση του ανθρώπου και την ένωσή του με το θείο, γιατί η προσευχή είναι σύνδεσμος των λογικών κτισμάτων με τον Θεό. Τότε βέβαια, όταν η προσευχή βοηθουμένη από θερμή κατάνυξη που καίει τα πάθη, υψωθεί πάνω από τις ενέργειες των παθών και των διαφόρων λογισμών, διότι είναι αδύνατη η ένωσις του Θεού με τον εμπαθή νου". 

Η παραμονή του πατέρα Γεράσιμου στην Αθήνα την εποχή εκείνη ήταν συγχρόνως και κάποια "οικονομία" - σχέδιο του Θεού, για να μεταδώσει εκλαϊκευμένα τις πατερικές, ορθόδοξες εμπειρίες του στον λαό του Θεού. Αλλά όσο παρέμενε μακριά από το Περιβόλι της Παναγίας ένιωθε σαν το ψάρι έξω από τη θάλασσα. Η ψυχή του σπαρταρούσε από τη νοσταλγία, ζητούσε την ποθητή ημέρα της επιστροφής. "Πότε ἤξω καί ὀφθήσομαι τῷ προσώπῳ τοῦ Θεοῦ μου....."

Και η ευκαιρία ήρθε απρόσμενα και ξαφνικά. Πληροφορήθηκε ότι η Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών είχε προγραμματίσει προσκύνημα στο Άγιον Όρος με πλοίο την παραμονή των Αγίων Αποστόλων του 1953. Ζήτησε να τον πάρουν μαζί τους. Η χαρά του ήταν απερίγραπτη. Το ταξίδι εκείνο έμεινε αλησμόνητο. Πόλος έλξεως όλων των φοιτητών είχε γίνει ο πατέρας Γεράσιμος, που έβλεπε με συγκίνηση τόσα νιάτα δοσμένα στον Χριστό. 

Μέσα στο πλοίο τελέσθηκε ο εσπερινός και η θεία Λειτουργία των αγίων Αποστόλων. "Ἔψαλλον οἱ φοιτηταί- έγραφε αργότερα σε μια του επιστολή -μέ τόσην κατάνυξιν, ὥστε μᾶς ἐφαίνετο ὡσάν νά μᾶς παρακολουθοῦν κατά τόν πλοῦν ἄγγελοι ἐξ οὐρανοῦ, ψάλλοντες καί συνεορτάζοντες μεθ΄ ἡμῶν". Από μακριά ο κωνικός όγκος του Άθω άρχιζε να ξεπροβάλει στον ορίζοντα. Ο πατέρας Γεράσιμος γύριζε στην αγαπημένη πνευματική πνευματική του πατρίδα, με αχώριστο σύντροφό του βαρύ καρδιακό νόσημα. 

Τώρα ούτε η σπηλιά του Αγίου Αθανασίου, ούτε η αγιοβασιλιάτικη έρημος είναι κατάλληλες για διαμονή. Πού θα πήγαινε; "Γνώρισόν μοι, Κϋριε, ὁδόν ἐν ᾗ πορεύσομαι...." προσευχήθηκε ολόθερμα. Και ο Κύριος του έδειξε την οδό που οδηγούσε στο αγαπημένο του κοινόβιο, στο μοναστήρι του Αγίου Παύλου, για να περάσει εδώ τα τελευταία του χρόνια "ἐν είρήνῃ καί μετανοίᾳ". Η κοινόβιος μονή Αγίου Παύλου βρίσκεται στους δυτικούς πρόποδες του Άθω, στην κοίτη του χειμάρρου, που κατέρχεται από την κορυφή, μέσα σε περιβάλλον άγριο και μεγαλοπρεπές. 

Σχεδόν όλο τον χρόνο, πριν ελαχίστων ημερών, η κορυφή του Άθω στις βαθύτερες πτυχές της είναι χιονισμένη. Έτσι δικαίως μπορούμε να ονομάσουμε τον Άγιο Παύλο ''χιονοσκεπές" μοναστήρι. Η παράδοσις λέει ότι την Μονή την ίδρυσε τον 10ο αιώνα ο άγιος Παύλος ο Ξηροποταμηνός τα τελευταία χρόνια της ζωής του, διότι ζητούσε περισσότερη ησυχία εν μέσω των μεριμνών της πρώτης Μονής του Ξηροποτάμου. 

Ο άγιος Παύλος ήταν βασιλόπουλο, γιος του αυτοκράτορος Μιχαήλ του Ραγκαβέ. Πόσοι βασιλείς και βασιλόπουλα στη ροή της Ιστορίας εγκατέλειψαν τη ματαιότητα του κόσμου τούτου και "βασιλείου ἀξίας ἀνταλλαξάμενοι" ασπάσθηκαν την απέριττη, λιτή ζωή των μοναχών! Φαίνεται πως ο άγιος Παύλος ίδρυσε μικρό κατ' αρχάς μοναστήρι, το οποίο έζησε μέχρι τον 14ο αιώνα. Τη Μονή ανασυνέστησαν δυο άρχοντες, αδελφοί κατά σάρκα, Γεράσιμος και Αντώνιος, με ωραίες οικοδομές και την προίκισαν με διάφορα μετόχια. 

Η Μονή Ξηροποτάμου αναγνώρισε το ανεξάρτητο και αυτοδιοίκητο της Μονής Αγίου Παύλου με τη συμφωνία, αν ποτέ ερημώσει, να περιέλθει στη δικαιοδοσία της μητρός Μονής. Μετά από πτωχεύσεις και ιστορικές περιπέτειες μέγας ευεργέτης και αναμορφωτής της Μονής θεωρείται ο αρχιμανδρίτης Άνθιμος Κομνηνός, ο οποίος διετέλεσε ηγούμενος από το 1816 ως το 1820, γνωστός του Πατριάρχου Γρηγορίου του Ε' και του ηγεμόνος Μολδαβίας Μιχαήλ Σούτσου. Διπλασίασε τις οικοδομές, έχτισε το υψηλό βόρειο τείχος, το κωδωνοστάσιο και θεμελίωσε το νέο Καθολικό. 

Αξιοσημείωτη είναι η χρονολογία 1830 της ανασυστάσεως της Μονής του Αγίου Παύλου σε κοινόβιο με ηγούμενο τον ιερομόναχο Στέφανο Διονυσιάτη. Το πρώτο Καθολικό της Μονής κτίσθηκε τον 15ο αιώνα από τον Δεσπότη (Ηγεμόνα) Σερβίας Γεώργιο Α' Βράγκοβιτς προς τιμή του αγίου μεγαλομάρτυρος Γεωργίου, τον οποίο μέχρι σήμερα τιμούν ιδιαιτέρως οι αγιοπαυλίτες. Ίσως το ναΰδριο πάνω στον βράχο της βορείου πλευράς να είναι απομεινάρι του αρχαίου αυτού ναού. 

Το νέο Καθολικό είναι αφιερωμένο στην Υπαπαντή του Σωτήρος. Έχει μαρμάρινο τέμπλο, κολόνες, προσκυνητάρια από μάρμαρα του Άθω, της Τήνου και της Πεντέλης. Για την αποπεράτωση του εργάσθηκε με πολύ ζήλο και αγάπη "ευπρεπείας" ο ηγούμενος Σωφρόνιος Καλλιγάς, καταγόμενος από την Κεφαλλονιά. 

συνεχίζεται...

(Σύγχρονες αγιορείτικες μορφές, Γεράσιμος Μενάγιας)

Καλημέρα σας! Καλή και ευλογημένη εβδομάδα! 

Θαυμαστές διηγήσεις μέρος 157ο

Σε μια επιστολή του της 1-10-1953, από τη Μονή του Αγίου Παύλου, ιδού πώς εξιστορεί την αγαθοποιό και παντοκρατορική πρόνοια: "Ας έχει δόξαν ο Πανάγαθος, επουράνιός μας Πατήρ, ο διάφορα μέσα και πολλαπλάς επιφοράς επινοών, διά να σώσει τούς αχαρίστους ημάς και εισαγάγει εις την επουράνιον αυτού βασιλείαν. Και η ασθένεια αύτη της καρδίας μου, ούσα οργανική και επομένως αθεράπευτος, δύναται να λογισθεί ως μια των επιφορών τούτων. Πλην, επειδή η αγαθότης και η ευσπλαχνία αυτού είναι άπειρος, ομού με τον πειρασμόν μας δίδει και το μάλαγμα εις το να δυνάμεθα ευκόλως να αντεπεξερχόμεθα αυτόν...."

Ως "ρομφαία δίστομος" περνά τη λεπτή συνείδησή του η μνήμη "των πεπραγμένων του δεινών" και "οι παλαιοί λογαριασμοί", τους οποίους έφθασε ο καιρός να εξοφλήσει- καθώς γράφει ο ίδιος: 

"Μεγάλη είναι η παρηγορία μου, αισθανόμενος ότι όλα τα παθήματα ταύτα προέρχονται εξ΄ αγάπης του πανοικτίρμονος Θεού, αποβλέποντος εις την ωφέλειαν των ψυχών μας και μάλιστα εκείνων, οίτινες, ως εγώ, τον έχουν λυπήσει και παροργίσει τοσούτον εν τω βίω αυτών. Ας είναι ευλογημένον και δεδοξασμένον το πανάγιον όνομα αυτού όστις μεταχειρίζεται παντός είδους φάρμακα για τη σωτηρία των ανθρώπων".

"Ὁ Πατήρ μου ἐργάζεται, κἀγώ ἐργάζομαι", μας λέγει εν τω Αγίω Ευαγγελίω του. Ποίαν άλλην εργασίαν κάμνουν ει μή να σώζουν ψυχές ανθρώπων; Να έχωμεν πάντα υπ' όψιν τα άγια λόγια του Ευαγγελίου: "καί θρίξ έπί τῆς κεφαλῆς ὑμῶν οὐ πίπτει ἄνευ τοῦ θελήματος τοῦ ἐπουρανίου Πατρός σας"... "Ας δοξάζωμεν τον επουράνιο Πατέρα μας, όστις διά της παραχωρήσεως των τοιούτων κακών (τα οποία ημείς οι ανόητοι ονομάζομεν έτσι) εις εν μόνον αποβλέπει, ώστε και διά της υπομονής που και ημείς θα δείξωμεν να μας πάρει όσο το δυνατόν πλησιέστερον κοντά Του". 

Διά τούτο κάποιος άγιος λέγει: "Ὁ γνωστικός καί εἰδώς τἠν ἀλήθειαν οὐ διά μνήμης τῶν πραχθέντων, ἀλλά δι΄ ὑπομονῆς τῶν ἐπερχομένων ἐξομολογεῖται τῷ Θεῷ". Έτερος δε πάλι άγιος λέγει: "Πρέπει να γνωρίζομεν και και τούτο, ότι τρεις τρόποι της θεοσεβείας υπάρχουν, με τους οποίους μπορεί να σωθεί ο άνθρωπος. Ο πρώτος το να μην αμαρτάνει, ο δεύτερος το να υπομένει ο αμαρτήσας τα επερχόμενα θλιβερά, ο δε τρίτος το να πενθεί κάποιος διά την έλλειψιν της υπομονής του"....

Ο μέγας Αθανάσιος ερωτά τον άγιο Νήφωνα: "Ἆρα, πάτερ, ὠφελεῖ τόν ἄνθρωπον ἡ ἀσθένεια;". Απεκρίθη σ' αυτόν ο όσιος Νήφων και λέγει: "Όπως ακριβώς το χρυσάφι όταν χωνευθεί μέσα στο πυρ αποβάλλει τη σκουριά και εξέρχεται καθαρό, έτσι και ο άνθρωπος, αν ασθενής ων ευχαριστεί τον Θεόν, αποβάλλει τας αμαρτίας του". Καθώς ελέχθη και καθώς ο ίσιος ο πατήρ Γεράσιμος περιγράφει στις επιστολές του, συμπτώματα πολλών ασθενειών περιέζωναν απειλητικώς την υγεία του και ημέρα με την ημέρα η κατάστασίς του χειροτέρευε στη σπηλιά του Αγίου Αθανασίου. 

Οπότε σε μια οξεία κρίση της ασθενείας του εισήλθε στο νοσοκομείο της Λαύρας. Από εκεί, στέλνει ειδοποίηση στον αγιοπαυλίτη παπα-Ανδρέα παρακαλώντας τον: "Έλα, αδελφέ μου, να με πάρεις". Στη Μονή Αγίου Παύλου ο τότε ηγούμενος Σεραφείμ φρόντισε με κάθε τρόπο να περιποιηθεί και να ανακουφίσει τον ασθενή. Όλοι τον θεωρούσαν σαν αδελφό της Μονής. Ο ισχυρός όμως κλονισμός της υγείας του τον αναγκάζει να κατεβεί στην Αθήνα, να νοσηλευθεί εκεί και να αναλάβει δυνάμεις. 

Έτος 1950. Ο πόνος της ψυχής του είναι μεγαλύτερος από τον σωματικό, διότι εγκαταλείπει την αγαπημένη του ησυχία, την ηρεμία και την ειρήνη της αθωνικής πολιτείας. Νοσηλεύεται στο σπίτι της αδερφής του, στη συνοικία Κυπριάδου. "Εἰρήνη πολλή τοῖς ἀγαπῶσι τόν νόμον σου". Η ειρήνη, "ἡ ὑπερέχουσα πάντα νοῦν", καρπός του Αγίου Πνεύματος και της ησυχίας ακτινοβολούσε από το πρόσωπό του προς πάντας. Μειλίχιος, γλυκός, καταδεκτικός, ευπροσήγορος, ασκεί, χωρίς να το επιδιώκει, μια ποιμαντική διακονία, φυσικά και αβίαστα. Πλήθη πιστών χριστιανών έρχονται να πάρουν την ευχή του και να τρυγήσουν κοντά του "λόγον ἀγαθόν". 

Εικοσιπέντε χρόνια ασκητικής πολιτείας είχαν κάνει τον λευκανθέντα πλέον γέροντα ερημίτη "μυστικήν ἄμπελον". Περισσότερο από κάθε άλλο θέμα, στρέφει τον λόγο του γύρω από τον κεντρικό άξονα της πνευματικής ζωής των χριστιανών, μοναχών και λαϊκών. Την προσευχή: "Να προσεύχεσαι - επαναλάμβανε σε πολλές ψυχές που έρχονταν να τον δουν. Να προσεύχεσαι αδιαλείπτως με τη μεγάλη ευχή: "Κύριε Ιησού Χριστέ, Υιέ του Θεού, ελέησόν με"! "Αλλά, όταν λέγεις την ευχή αυτή, να προσέχεις σαν να περνά μαχαίρι την καρδιά σου". 

Ακολουθώντας τη γραμμή των Νηπτικών Πατέρων, έχοντας ως παρακαταθήκη την πνευματική παράδοση του γέροντος Καλλινίκου, ο πατέρας Γεράσιμος ζούσε και δίδασκε με φιλοκαλική κατοχύρωση την αδιάλειπτη προσευχή. Αυτό που έλεγε "να προσέχεις σαν να περνά μαχαίρι την καρδιά σου", είναι το λεγόμενο στη φιλοκαλική γλώσσα "έχε τον νουν μέσα στην καρδιά". Και η προσευχή να συνοδεύεται με προσοχή και νήψη και η προσοχή να να παρακολουθεί την προσευχή. Αυτή η συνάντηση του νου και της καρδιάς δημιουργεί συναίσθηση, κατάνυξη, συντριβή, πόνο και φόβο και αγάπη Θεού και δάκρυα και ενοποίηση όλων των δυνάμεων της ψυχής στον κεντρικό στόχο της ενώσεως με τον Κύριο και Θεό της. 

συνεχίζεται...

(Σύγχρονες αγιορείτικες μορφές, Γεράσιμος Μενάγιας)

Καλημέρα σας! Καλή και ευλογημένη εβδομάδα! 

Θαυμαστές διηγήσεις μέρος 156ο

Μόνο όποιος επισκεφθεί το Άγιον Όρος και μόνο όποιος θα μελετήσει τον άγιο Ισαάκ τον Σύρο θα μπορέσει ίσως να καταλάβει πόσο μεγάλη είναι η αρετή της υπομονής. Οι αγιορείτες πατέρες όταν κείρεται ένας μοναχός του δίνουν αυτή τη λακωνική, μα πλούσια ευχή: "Καλή υπομονή". Όταν συζητούν μεταξύ τους, διανθίζουν την απλουστάτη ομιλία τους με το σύνθημα: "Υπομονή, κάνε υπομονή". Όταν πίνουν νερό, σταυροκοπιούνται και εύχονται πάλι την προσφιλή τους ευχή. Ως και στα μουλάρια, τα απαραίτητα και συμπαθή ζώα, τα μεταφορικά και συγκοινωνιακά αυτά μέσα, όταν τα φορτώνουν οι αγιορείτες, τα προτρέπουν στην υπομονή. Λένε λ.χ. "κάνε υπομονή, Κίτσο", "κάνε υπομονή, Αράπη". 

"Όλες οι συμφορές και οι θλίψεις -γράφει ο άγιος Ισαάκ (λόγος 46, μστ')- που δεν μετέχουν στην υπομονή έχουν διπλά τα βασανιστήριά τους. Διότι η υπομονή του ανθρώπου αποβάλλει την πίκρα των συμφορών του, ενώ η μικροψυχία είναι η μητέρα της κολάσεως. Η υπομονή είναι μητέρα της παρηγορίας και κάποια δύναμις, η οποία έχει φυσικό της να γεννάται από την ευρυχωρία της καρδιάς. Αυτή την κάποια δύναμη είναι δυσχερές να τη βρει ο άνθρωπος στις θλίψεις του, έξω από το θείο εκείνο χάρισμα, που ευρίσκεται με την επίμονη καλλιέργεια της "ευχής", Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με και με την έκχυση των δακρύων". 

Την υπομονή σου την υπενθυμίζουν στο Άγιον Όρος όλα: οι πολύωρες ακολουθίες, οι ατελείωτες αγρυπνίες, το διακόνημα, το εργόχειρο, ο πόλεμος των δαιμόνων, οι δοκιμασίες από ανθρώπους, ο σταυρός της υπακοής, ο σταυρός της ασθενείας. Όλα συμβάλλουν στην αύξηση της πολύτιμης αυτής αρετής. Η υπομονή στον σταυρό της ασθενείας ήταν για τον πατέρα Γεράσιμο ο επιούσιος άρτος. 

Ιώβεια υπομονή έκανε ο ευλογημένος, χριστομίμητη υπομονή. "Η υπομονή των φτωχών σου δεν χάνεται μέχρι το τέλος". Το πλέον αξιοθαύμαστο γι' αυτόν ήταν ότι είχε συνδυάσει την υπομονή με τη δοξολογία προς τον ευεργέτη του Κύριο. Ευχαριστούσε τον Θεό γιατί θεωρούσε ευεργεσία την ασθένεια. "Δόξα σ' Εκείνον - γράφει σε μια επιστολή του - που προνοεί και για το μυρμήγκι". Ας δούμε πώς ο ίδιος περιγράφει αυτά τα βιώματα σε επιστολές του προς τον πατέρα Θεοδόσιο:

"Έξι- επτά ημέρες ακόμη και παύω τη σταφυλοθεραπεία και ούτω με τη βοήθεια του Θεού ελπίζω να αναλάβω τας απωλεσθείσας δυνάμεις μου και να κανονισθεί η λειτουργία της καρδίας, διότι υποφέρω απ' αυτήν ως καρδιακός που είμαι τώρα πολύ περισσότερον (Επιστολή 15ης Αυγούστου 1947).... Λοιπόν, όλαι αι ασθένειαι, που από τον περασμένον χειμώνα με έχουσιν επισκεφθεί, προέρχονται από αυτήν την δολοφόνον και ύπουλον υγρασίαν της Σπηλιάς, ήτις όλως ανεπαισθήτως έχει ποτίσει το ασθενές σώμα μου και σήμερον υποφέρω κυρίως από καρδίαν και περιβρογχικήν αδενίτιδα, την οποίαν είχον πάρει από την εποχή της ισπανικής γρίπης και είχεν επουλωθεί...."

"Αλλά αφού το επέτρεψεν ο Θεός δια τας αμαρτίας μου, ας είναι το άγιον όνομά Του ευλογημένον (επιστολή 26ης Οκτωβρίου 1947)". Γράφοντας σε έναν νεαρό θεολόγο για το νόημα των πειρασμών στη ζωή μας, λέει με πατερικό νου: ".... Ο Θεός ως Πανάγαθος αφήνει να μας προσβάλλωσιν οι πειρασμοί (ουχί πέραν των δυνάμεών μας) αποβλέπων εις την ωφέλειαν της ψυχής μας. Ας παρακαλούμε λοιπόν τον Κύριον να μας χαρίζει υπομονή εις τας θλίψεις και να μας ενιοχύει εις το να δυνάμεθα, ημείς τα αδύνατα όντα, να εκπληρώνομεν το πανάγιον αυτού θέλημα, το οποίον αείποτε αποβαίνει προς εξαγνισμόν των ψυχών μας....  "

"Έχοντες υπ' όψιν ότι κατά παραχώρησιν Θεού ούτοι οι πειρασμοί μας συμβαίνουν και ότι διά ψυχικήν μας ωφέλειαν ταύτα παραχωρούνται εις ημάς, δεν πρέπει να λυπούμεθα τοσούτον υπερμέτρως. Μάλιστα πρέπει να χαίρομεν αναλογιζόμενοι ότι ταύτα εξ' αγάπης του επουρανίου Πατρός μας επέρχονται προς ίασιν και τελείαν αποθεραπείαν των αρρώστων ψυχών μας. "Ἇρον τούς πειρασμούς καί οὐδείς ὁ σωζόμενος". Και ο απόστολος Ιάκωβος προτρέπων ημάς να χαιρώμεθα εις τους πειρασμούς, μας λέγει: "Πᾶσαν χαράν ἠγήσαθε, ἀδελφοί μου, ὅταν ποικίλοις πειρασμοῖς περιπέσητε" ".

Πονεμένος ο ίδιος και δοκιμασμένος "ὡς χρυσός ἐν τῷ χωνευτηρίῳ" της ασθενείας, μπορούσε να παρηγορεί και να ενισχύει και διά ζώσης φωνής και διά αλληλογραφίας. Σε μια επιστολή προς ένα πνευματικό τέκνο του στην Αθήνα γράφει: "Πολύ θα επεθύμουν να μάθω περί της ασθενείας της κόρης εκείνης, την οποίαν, ως θα ενθυμείσθε, είχομεν επισκεφθεί... Πολύ την μακαρίζω για το πάθημά της τούτο, αρκεί μόνο να κάμνει υπομονήν και ει δυνατόν μάλιστα, να δοξολογεί τον Θεόν διά τα τόσα αγαθά τα οποία της έχει ετοιμάσει". 

Λέγει ένας άγιος: "Όταν ασθενείς, να λες μακάριος αυτός που αξιώθηκε να δοκιμασθεί από τον Θεόν για την υγεία της ψυχής". Άλλος πάλι άγιος λέγει: "Δε χαίρεται ο Θεός σε άλλη αρετή τόσο, όσο όταν είναι κάποιος ασθενής και τον ευχαριστεί". Και ο άγιος Πέτρος ο Δαμασκηνός λέγει: "Οφείλουμε να ευχαριστούμε τον Θεό, διότι έδωσε την ασθένεια σαν ένα στεφάνι της υπομονής". Η εμπιστοσύνη στην πρόνοια του Θεού έχει γίνει βίωμα στον πατέρα Γεράσιμο. 

συνεχίζεται...

(Σύγχρονες αγιορείτικες μορφές, Γεράσιμος Μενάγιας)

Καλημέρα σας! Καλή και ευλογημένη εβδομάδα!