Γιατί δεν πρέπει να κατακρίνουμε (μέρος τρίτο-τελευταίο)

5. Ποιους πρακτικούς τρόπους προτείνουν οι άγιοι Πατέρες, για να απαλλαγούμε από το πάθος της κατακρίσεως; Οι άγιοι Πατέρες μας συμβουλεύουν: α) Αν θέλουμε να καταπολεμήσουμε την ευκολία που έχουμε να κατακρίνουμε τους άλλους, να κατηγορούμε όχι τον άνθρωπο που αμάρτησε, αλλά τον δαίμονα που τον έσπρωξε στην αμαρτία. 

Διότι κανείς δεν θέλει να αμαρτήσει στον Θεό, μολονότι όλοι αυτοπροαίρετα αμαρτάνουμε. Με την ελεύθερη θέλησή μας διαλέγουμε το καλό ή το κακό. Ο διάβολος είναι πειραστής. Τη δουλειά του κάνει. Μας ερεθίζει να αμαρτήσουμε. 

Ή αν δεν θέλουμε να αμαρτήσουμε, μας παρακινεί να κατακρίνουμε αυτόν που αμάρτησε, για να βρισκόμαστε όλοι στο ίδιο κρίμα. Εμείς όμως, επειδή είμαστε άπειροι στην πνευματική ζωή, φυλαγόμαστε μόνο από την πρώτη παγίδα που μας στήνει ο διάβολος. Δηλαδή, προσέχουμε να μην αμαρτάνουμε. Από τη δεύτερη παγίδα του δεν φυλαγόμαστε. Με ευκολία κατακρίνουμε τους άλλους, χωρίς να αντιλαμβανόμαστε ότι, είτε στο πρώτο αμάρτημα πέσουμε είτε στο δεύτερο, βρισκόμαστε στον ίδιο παρονομαστή.

β) Όταν βλέπουμε τον αδελφό μας να αμαρτάνει, αντί να τον κατακρίνουμε, να προσευχόμαστε μυστικά γι’ αυτόν. Διότι αυτός ο τρόπος της αγάπης είναι ευπρόσδεκτος από τον Θεό. Την ώρα της πτώσεως ο αδελφός μας έχει ανάγκη από το έλεος του Θεού. Αν λέμε γι’ αυτόν δυο λόγια προσευχής, τον βοηθούμε ουσιαστικά. 

Αν τον κατακρίνουμε, τον παραχώνουμε ακόμη βαθύτερα στη λάσπη. Κάποιος άνθρωπος πάτησε σε βαλτώδες έδαφος και βούλιαξε μέχρι τη μέση. Έτρεξαν μερικοί να τον βοηθήσουν και τον έχωσαν μέχρι τον λαιμό. Έτσι ενεργούμε όσοι κατακρίνουμε. Αντί να βγάλουμε τον αδελφό μας από τη λάσπη, τον παραχώνουμε ακόμη βαθύτερα.

γ) Όταν ακούμε κάποιον να κατακρίνει τον πλησίον του να κλείνουμε τ’ αυτιά μας σ’ αυτά που λέει. Και αν περνάει από το χέρι μας, να μην του επιτρέπουμε να συνεχίσει  την κατάκριση, αλλά να τον διακόπτουμε λέγοντας: «Σταμάτησε, αδελφέ, να κατακρίνεις. Εγώ καθημερινώς σφάλλω σε χειρότερα. Πώς μπορώ λοιπόν να κατακρίνω τον άλλον;» Έτσι θα έχουμε δυο οφέλη. Με το ίδιο φάρμακο θα θεραπεύουμε και τον εαυτό μας και τον πλησίον μας.

Ο ιερός Χρυσόστομος μας παρακινεί να λέμε σ’ αυτόν που μας πλησιάζει, για να κατακρίνει τον άλλον: Έχεις να πεις κάτι επαινετικό για τον αδελφό; Ανοίγω τ’ αυτιά μου, για να δεχθώ τα μύρα. Θέλεις να τον κατηγορήσεις; Κλείνω την είσοδο στα λεγόμενά σου. Διότι δεν ανέχομαι να δεχθώ μέσα μου κόπρο και βόρβορο.

δ) Να μην κατακρίνουμε τους άλλους, διότι ενδέχεται οι πληροφορίες που έχουμε γι’ αυτούς να μην είναι ακριβείς. Ακόμη και με τα ίδια μας τα μάτια αν βλέπουμε τον αδελφό μας να αμαρτάνει, να μην τον κατακρίνουμε. Διότι και τα μάτια μας μερικές φορές παθαίνουν οφθαλμαπάτη! Ή κι αν δεν πάθουν οφθαλμαπάτη, δεν είναι πάντα σε θέση να διακρίνουν καθαρά. 

Αλλά και απολύτως βέβαιοι να είμαστε ότι είδαμε τον αδελφό μας να αμαρτάνει, πάλι να μην τον κατακρίνουμε. Διότι «την αμαρτία του αδελφού μας τη βλέπουμε, αλλά τη μετάνοιά του δεν τη βλέπουμε». Τις μυστικές διεργασίες που συντελούνται στα βάθη της ψυχής του μετά τη διάπραξη του αμαρτήματος δεν τις γνωρίζουμε.

Είδα άνθρωπο, γράφει ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος, ο οποίος φανερά αμάρτησε και μυστικά μετανόησε. Κι αυτόν που εγώ κατέκρινα ως αμαρτωλό, ο Θεός τον θεωρούσε αγνό, διότι με την ειλικρινή μετάνοια που είχε εκδηλώσει, ο Θεός τον συγχώρησε. Μας συμβουλεύει, ακόμη και λίγο πριν από τον θάνατό του αν δούμε τον αδελφό μας να αμαρτάνει, να μην τον καταδικάζουμε, διότι η απόφαση του Θεού είναι άγνωστη στους ανθρώπους.

Μερικοί φανερά έπεσαν σε μεγάλα αμαρτήματα, αλλά μυστικά έπραξαν μεγαλύτερα καλά. Έτσι εξαπατήθηκαν οι φιλοκατήγοροι, διότι εκείνο που κρατούσαν στα χέρια τους ήταν καπνός και όχι ήλιος. Επίσης μας υπενθυμίζει ότι η διάθεση του ανθρώπου αλλάζει από τη μια στιγμή στην άλλη και προς το καλύτερο και προς το χειρότερο. Ο Ιούδας ανήκε στον χορό των αγίων Αποστόλων και ο ληστής ανήκε στον χορό των φονιάδων. Αλλά είναι πολύ θαυμαστό ότι από τη μια στιγμή στην άλλη ο ένας πήρε τη θέση του άλλου!

ε) Να στρεφόμαστε στον έσω άνθρωπο και να πενθούμε για τις δικές μας αμαρτίες. «Περιεργάσθηκα τήν κατάσταση του πένθους καί δέν βρῆκα σ’ αὐτήν ἴχνος κατακρίσεως», λέει ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος. Παρατήρησε προσεκτικά ότι όσοι πενθούν για τις αμαρτίες τους, ποτέ δεν κατακρίνουν τους άλλους. 

Διότι «όπως δεν συμβιβάζεται η φωτιά με το νερό, έτσι δεν συμβιβάζεται και η κατάκριση μ’ εκείνον που αγαπά τη μετάνοια». Σε άλλο λόγο του λέει: «Όποιος θρηνεί τον εαυτό του, δεν βλέπει τον θρήνο ή την πτώση ή την επίπληξη του άλλου. Κοιτάζει πώς θα θεραπεύσει τις δικές του πληγές».

στ) Να μην κατακρίνουμε τους άλλους, για να συγχωρηθούν και τα δικά μας αμαρτήματα. Παρατηρεί ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής ότι, αν αγαπούμε ο ένας τον άλλον, θα αγαπηθούμε κι εμείς από τον Θεό! Αν δείχνουμε μακροθυμία ο ένας στον άλλον, θα δείξει και σε μας μακροθυμία ο Θεός! 

Αν δεν ανταποδίδουμε κακό για το κακό που μας έκαναν, δεν θα τιμωρηθούμε σύμφωνα με τις αμαρτίες μας! Διότι τη συγχώρηση των παραπτωμάτων μας τη βρίσκουμε στη συγχώρηση των αδελφών μας. Και το έλεος του Θεού το βρίσκουμε δείχνοντας ευσπλαχνία στον πλησίον μας. 

Γι’ αυτό λέγει ο Κύριος: «Ἐάν ἀφῆτε τοῖς άνθρώποις τά παραπτώματα αὐτῶν, ἀφήσει καί ὑμῖν ὁ πατήρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος». Αν συγχωρείτε στους ανθρώπους τα παραπτώματά τους, θα συγχωρήσει ο Ουράνιος Πατέρας και τα δικά σας αμαρτήματα (Ματθαίου στ, 14). 

Και στους μακαρισμούς λέει: «Μακάριοι οἱ ἐλεήμονες, ὅτι αὐτοί ἐλεηθήσονται». Μακάριοι όσοι ελεούν τους συνανθρώπους τους, διότι θα ελεηθούν και αυτοί από τον Θεό κατά την ημέρα της Κρίσεως (Ματθ. ε, 7). Να, μας χάρισε ο Κύριος τρόπο σωτηρίας και μας έδωσε αιώνια εξουσία να γίνουμε παιδιά του Θεού. Στη θέλησή μας βρίσκεται η σωτηρία μας.

Είναι μνημειώδης ο πατερικός λόγος: Σκέπαζε, για να σε σκεπάσει κι εσένα ο Θεός. Με την κατάκριση ξεσκεπάζουμε τα λάθη των άλλων, χωρίς να αντιλαμβανόμαστε ότι ξεσκεπάζουμε τα δικά μας αμαρτήματα. Αν θέλουμε να σωθούμε, να κάνουμε το ακριβώς αντίθετο. 

Να σκεπάζουμε τους άλλους, για να μας σκεπάσει ο Θεός. Όπως η στοργική μητέρα σκεπάζει τις παρεκτροπές των παιδιών της, βρίσκοντας άλλους αθόρυβους τρόπους, για να τα βοηθήσει να διορθωθούν, έτσι κι εμείς να μην κοινολογούμε μπροστά σε όλο τον κόσμο τα σφάλματα των συνανθρώπων μας. Να είμαστε επιεικείς με τους άλλους, για να μας κρίνει με επιείκεια ο Θεός.

ζ) Να μην κατακρίνουμε τους αρχιερείς, τους ιερείς, τους μοναχούς. Η συμβουλή αυτή είναι πολύ αξιοπρόσεκτη. Κανέναν άνθρωπο δεν δικαιούμαστε να κατακρίνουμε. Πολύ περισσότερο δεν δικαιούμαστε να κατακρίνουμε τον Μητροπολίτη μας, τον Πνευματικό μας, τον Λειτουργό του αγίου θυσιαστηρίου. Όποιοι κι αν είναι στην ιδιωτική ζωή τους, ακόμη κι αν δεν στέκονται στο ύψος τους, εφόσον έχουν τη χάρη της ιεροσύνης οφείλουμε να τους σεβόμαστε, να τους τιμούμε, να παίρνουμε την ευχή τους, να δεχόμαστε τη χάρη των μυστηρίων που μας προσφέρουν. Δυστυχώς αυτά δεν τα προσέχουν οι πολλοί και γίνονται ιεροκατήγοροι. Η ιεροκατηγορία στην εποχή μας παίρνει και δίνει. Αλλά είναι ό, τι χειρότερο.

η) Να αποφεύγουμε την περιέργεια, διότι η περιέργεια δίνει τροφή στην κατάκριση. Πολλές φορές αφήνουμε τα μάτια μας να περιεργάζονται τους συνανθρώπους μας, τις κινήσεις τους, τις απρόσεκτες ενέργειές τους και με αυτόν τον τρόπο ρουφάμε την αμαρτία. Λέμε: Για να δω, τι κάνει αυτός; Καπνίζει; Δεν προσέχει τα βλέμματά του; Είναι προκλητικά ντυμένος; Τρώει καταλύσιμο φαγητό ημέρα Παρασκευή; Η ώρα κοντεύει μεσάνυχτα κι αυτός γυρίζει στους δρόμους; Αλλά γιατί είμαστε τόσο φιλοπερίεργοι; Υπάρχει λόγος να ασχολούμαστε με τους άλλους; Δεν έχουμε να κάνουμε κάτι καλύτερο;

θ) Να πολεμούμε το πάθος της κατακρίσεως με την αυτομεμψία. Δηλαδή, να κατηγορούμε όχι τους άλλους, αλλά τον εαυτό μας. Αντί να κατακρίνουμε τους άλλους ότι είναι υπερήφανοι, εμπαθείς, αθυρόστομοι, γαστρίμαργοι, να κατακρίνουμε τον εαυτό μας ότι υποπίπτει σε ανάλογα πταίσματα. 

Αντί να βάζουμε στο εδώλιο του κατηγορουμένου τους άλλους γιατί έδειξαν λαιμαργία, ραθυμία, φιληδονία, φιλαυτία, φυγοπονία, να βάλουμε στο εδώλιο του κατηγορουμένου τον εαυτό μας. Να του λέμε: Στην τάδε περίπτωση έδειξες ραθυμία, στην άλλη φυγοπονία. Αποδέχεσαι αισχρούς λογισμούς. Είσαι πνιγμένος στις βιοτικές μέριμνες. Δεν προσεύχεσαι όσο πρέπει. Δεν μελετάς τον αιώνιο λόγο του Θεού. Δε συμπαρίστασαι στον εμπερίστατο αδελφό.

Μην περιμένουμε να μας κατηγορήσουν οι άλλοι.Με την αυτομεμψία να κατηγορούμε εμείς πρώτοι τον εαυτό μας. Έτσι θα έχουμε να ωφεληθούμε πολλά. Ρωτάει με πολλή χάρη ένας σύγχρονος άγιος ασκητής: «Δεν είναι καλύτερα να κατηγορούμε τον εαυτό μας για τις δικές μας αμαρτίες που τις ξέρουμε και καλύτερα και για τις οποίες θα δώσουμε μια μέρα λογαριασμό;» Αυτή η ενέργεια βοηθάει στη σωτηρία μας. Ενώ η κατάκριση μας κολάζει.

ι) Μια άλλη ωραία συμβουλή που μας δίνουν είναι να είμαστε καλοί ραγολόγοι. Καλός ραγολόγος ονομάζεται αυτός που όταν βρεθεί στο αμπέλι, διαλέγει τις ώριμες ρόγες, διότι αυτές είναι γλυκές και νόστιμες. Ποτέ δεν κόβει άγουρες ρόγες, διότι είναι στυφές. Έτσι κι εμείς σαν καλοί ραγολόγοι να παίρνουμε τα θετικά που βρίσκουμε στους άλλους, για να ωφελούμαστε. Αν ψάχνουμε και βρίσκουμε τα ελαττώματά τους, δεν είμαστε καλοί ραγολόγοι. Να μη μιμούμαστε τους πονηρούς ανθρώπους, οι οποίοι ψάχνουν τα ελαττώματα των άλλων, για να βρίσκουν σκάνδαλα.

Υπάρχουν όμως και πιστοί που προσέχουν στη ζωή τους να μην κατακρίνουν. Αυτοί ενεργούν απ’ όλους καλύτερα. Στο Μέγα Γεροντικό διασώζεται ένα πολύ διδακτικό περιστατικό. Ένας μοναχός σ’ όλη του τη ζωή ήταν αμελής στα καθήκοντά του. Κάποτε αρρώστησε βαριά και ήταν στα τελευταία του. Μερικοί πατέρες κάθονταν γύρω από την επιθανάτια κλίνη του και προσεύχονταν να έχει χριστιανικά τέλη. 

Κάποια στιγμή του μίλησε ο Γέροντας της Μονής και του είπε: «Συγχώρα με, αδελφέ, όλοι γνωρίζουμε ότι στην άσκηση δεν ήσουν πολύ επιμελής. Αλλά βλέπουμε ότι είσαι πολύ ειρηνικός. Πώς φεύγεις με προθυμία για την άλλη ζωή;» Ο ετοιμοθάνατος μοναχός του απάντησε: 

«Γέροντα, είναι έτσι όπως τα λες, την αλήθεια είπες. Σ’ όλη μου τη ζωή ήμουν αμελής στα καθήκοντά μου. Αλλά ένα πράγμα πρόσεχα πάρα πολύ. Αγωνιζόμουν να μην  κατακρίνω κανέναν άνθρωπο». Τότε ο Γέροντας του λέει με θαυμασμό: «Ειρήνη να έχεις, παιδί μου. Εσύ σώθηκες και μάλιστα χωρίς κόπο». «Δίχως κόπου ἐσώθης».

Είθε με αυτόν τον εύκολο τρόπο να κερδίσουμε κι εμείς τον Παράδεισο, εφαρμόζοντας με ακρίβεια την εντολή του Θεού: «Μή κρίνετε, ἵνα μή κριθῆτε». Να παρακαλούμε τον άγιο Θεό να μας δώσει τη χάρη Του να μην κατακρίνουμε τους άλλους ούτε εσωτερικά ούτε με τα πικρόχολα λόγια μας. 

Για να βοηθηθούμε να μην κατακρίνουμε, να συνηθίσουμε να λέμε στην προσευχή μας το αίτημα της κατανυκτικής ευχής του οσίου Εφραίμ του Σύρου: «….Ναί, Κύριε Βασιλεῦ, δώρησαί μοι τοῦ ὁρᾶν τά ἐμά πταίσματα καί μή κατακρίνειν τόν αδελφόν μου. Ὅτι εὐλογητός εἶ εἰς τούς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν».

 (Αβραάμ Κοκάλη, Ο ευκολότερος δρόμος για τον Παράδεισο -Να μην κατακρίνουμε-, Εκδόσεις Σωτήρ, Αθήνα 2014)

Καλημέρα σας! Καλή και ευλογημένη εβδομάδα! 

Γιατί δεν πρέπει να κατακρίνουμε (μέρος δεύτερο)

4. Πόσο βαρύ αμάρτημα είναι η κατάκριση; Η κατάκριση είναι πολύ βαρύ αμάρτημα. Οι Πατέρες της Εκκλησίας την κατατάσσουν στα θανάσιμα αμαρτήματα. Θανάσιμα αμαρτήματα ονομάζονται τα αμαρτήματα που προκαλούν τον πνευματικό θάνατο. Η κατάκριση φέρνει αυτό το αποτέλεσμα. Προκαλεί τον πνευματικό θάνατο, την καταστροφή της ψυχής. «Καταλαλιά ἐστιν ὄλεθρος τῆς ψυχῆς»! λέγει ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος.

Όταν κατακρίνουμε, φονεύουμε τον εαυτό μας με τα ίδια μας τα χέρια. Αλλά φονεύουμε και τον συνάνθρωπό μας. Διότι ο άνθρωπος δεν σκοτώνει μόνο με το όπλο ή μόνο με το δηλητήριο. Σκοτώνει και με τον συκοφαντικό λόγο του, σκοτώνει και με την κατάκριση.

Τελικώς τα βέλη που εκτοξεύει για να πληγώσει τους άλλους, επιστρέφουν και πληγώνουν τον ίδιο. Κατακρίνοντας τους άλλους, καταδικάζει τον εαυτό του. Ο Φαρισαίος κατέκρινε με ασπλαχνία τον Τελώνη και καταδικάσθηκε ο ίδιος.

Η κατάκριση είναι βαρύ αμάρτημα, γιατί είναι καρπός υπερηφανείας. 

Ως καρπός υπερηφανείας έχει μέσα της το σπέρμα του θανάτου. Λέει ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος ότι και χωρίς να υπάρχει άλλο πάθος, η κατάκριση μπορεί μόνη της να καταστρέψει ολοσχερώς τον άνθρωπο. Φέρνει το ίδιο ακριβώς αποτέλεσμα που φέρνει και η υπερηφάνεια. Καταργεί την ταπείνωση, διώχνει τη χάρη του Θεού και θανατώνει πνευματικά τον άνθρωπο.

Επίσης η κατάκριση είναι βαρύ αμάρτημα, διότι εξαφανίζει την αγνότητα. Είναι παρατηρημένο ότι, όταν κατακρίνουμε τους άλλους, αδυνατούμε να φυλάξουμε καθαρότητα λογισμών, καθαρότητα καρδιάς, αγνότητα ψυχής, σώματος, νου και αισθήσεων. Γιατί το παθαίνουμε αυτό; 

Διότι κατακρίνοντας δείχνουμε υπερηφάνεια, και ο Θεός παραχωρεί να πέσουμε σε βαρύτερα αμαρτήματα, όπως είναι τα σαρκικά αμαρτήματα, τα οποία ταπεινώνουν αναγκαστικά τον άνθρωπο. Στην πνευματική ζωή λειτουργούν πνευματικοί νόμοι. Δεν μπορούμε να κάνουμε υπέρβαση δικαιώματος. 

Για όσα αμαρτήματα κατακρίνουμε τους άλλους, αργά ή γρήγορα πέφτουμε κι εμείς σ’ αυτά. «Ας με ακούσετε, λέγει ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος, ας με ακούσετε όλοι εσείς οι κακοί κριτές των ξένων αμαρτημάτων. Εάν είναι αλήθεια, όπως και πράγματι είναι, ότι ‘‘ἐν ᾧ κρίματι κριθήσεσθε (Ματθ. ζ, 2) ’’, τότε να είστε βέβαιοι ότι για όσα αμαρτήματα κατηγορούμε τους άλλους, είτε ψυχικά, είτε σωματικά, θα πέσουμε κι εμείς σ’ αυτά. Δεν είναι δυνατόν να γίνει διαφορετικά».

Ακόμη η κατάκριση είναι βαρύ αμάρτημα, διότι καταργεί τη βασίλισσα των αρετών, την αγάπη. Όσοι κατακρίνουν, δεν έχουν αληθινή αγάπη στην καρδιά τους. Η κατάκριση είναι κατ’ εξοχήν αφιλάδελφη ενέργεια. Δεν είναι χάδι που θωπεύει τους αδελφούς, αλλά αγκάθι που τους πληγώνει. Ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος την παρομοιάζει με παχιά βδέλλα που ρουφάει το αίμα της αγάπης. 

Όπως η βδέλλα κολλάει στη στοματική κοιλότητα του ζώου την ώρα που το ζώο πηγαίνει να πιει νερό και κατόπιν ρουφάει το αίμα του, έτσι και η κατάκριση είναι παχιά βδέλλα, κρυμμένη και αφανής, που ρουφάει και εξαφανίζει το αίμα της αγάπης.

Ο ιερός Χρυσόστομος λέει ότι είναι προτιμότερο να τρώμε κρέας και να πίνουμε κρασί σε περίοδο νηστείας παρά να τρώμε τις σάρκες των αδελφών μας κατακρίνοντάς τους. Βεβαίως με τον σοφό λόγο του δεν εννοεί να καταλύσουμε τη νηστεία, αλλά υπογραμμίζει ότι η κατάκριση είναι βαρύτερο αμάρτημα από την κατάλυση της νηστείας, διότι καταργεί τη βασιλική αρετή της αγάπης.

Ο αδελφόθεος Ιάκωβος στην Καθολική Επιστολή του διδάσκει σαφέστατα ότι, όταν κατακρίνουμε, καταργούμε το νόμο της αγάπης (Ιακ. Δ, 11-12). Αντί να γινόμαστε «ποιηταί τοῦ νόμου», γινόμαστε «κριταί τοῦ νόμου». Ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής σχολιάζοντας αυτούς τους στίχους της επιστολής παρατηρεί ότι εκείνος που κατακρίνει τον αδελφό του, γίνεται κριτής του θείου νόμου, που είναι η αγάπη, και ξεπέφτει από την αγάπη του Χριστού.

Επίσης η κατάκριση είναι βαρύ αμάρτημα, διότι συμπαρασύρουμε και άλλους ανθρώπους στην κατάκριση. Όταν τους κατακρίνουμε, τους ερεθίζουμε και τους προκαλούμε να ανταποδώσουν κι αυτοί με κατάκριση. Μικρή είναι η κοινωνία μας. Από στόμα σε στόμα μαθαίνονται τα πιο πολλά. 

Μόλις πληροφορούνται τα δυσμενή σχόλιά μας, απαντούν κι αυτοί με κατάκριση και η αλυσίδα της κατακρίσεως μεγαλώνει. Συμβαίνει κάτι ανάλογο με τα αυτοκίνητα που τρέχουν με μεγάλες ταχύτητες στους εθνικούς δρόμους. Αν κάποιο αυτοκίνητο πάθει βλάβη και σταματήσει απότομα, τα αυτοκίνητα που τρέχουν πίσω από αυτό δεν προλαβαίνουν να σταματήσουν, και πέφτουν το ένα πάνω στο άλλο, με αποτέλεσμα να δημιουργείται αλυσίδα ατυχημάτων. 

Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει με την κατάκριση. Γίνεται από έναν άνθρωπο κακή αρχή, συμπαρασύρονται και οι άλλοι και δημιουργείται αλυσίδα κατακρίσεων. Ο ένας κατακρίνει τον άλλον. Αλλά κυρίως η βαρύτητα του αμαρτήματος εστιάζεται στο γεγονός ότι αρπάζουμε δικαίωμα που ανήκει μόνο στον Θεό. 

«Σύ τις εἶ ὁ κρίνων ἀλλὀτριον οἰκέτην; (Ρωμ. ιδ, 4)». Ποιος είσαι εσύ που καταδικάζεις δούλο που δεν ανήκει στην εξουσία σου; Ποιος σου έδωσε αυτό το δικαίωμα; Ένας είναι ο Νομοθέτης και Κριτής, ο Θεός! Αυτός έχει απόλυτο δικαίωμα να δικάζει. Αυτός γνωρίζει τους διαλογισμούς, τα ελατήρια, τις μυστικές διεργασίες, που γίνονται στα βάθη της ψυχής του κάθε ανθρώπου. Αυτός γνωρίζει εάν μετανοήσαμε ειλικρινά για τις αμαρτίες που διαπράξαμε.

Εμείς δεν μπορούμε να γνωρίζουμε σε βάθος τις διεργασίες που γίνονται στις ψυχές των άλλων ανθρώπων. Τότε γιατί προτρέχουμε και γινόμαστε κριτές τους; Γιατί αρπάζουμε εξουσία που ανήκει μόνο στον Θεό; «Η κατάκριση είναι αναιδής αρπαγή θειου δικαιώματος», λέγει ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος.

Ο Ουράνιος Πατέρας «τὴν κρίσιν πᾶσαν δέδωκε τῷ υἱῷ (Ιω. ε, 22)». Εάν τιμούμε τον Υιό, τιμούμε και τον Πατέρα. Εμείς δεν το υπολογίζουμε αυτό. Αρπάζουμε με αναίδεια το δικαίωμα της κρίσεως από τον Υιό του Θεού και σαν να είμαστε αναμάρτητοι αλληλοκατηγορούμαστε. 

Κι ενώ οι άγιοι άγγελοι φρίττουν για το κακό που γίνεται, εμείς, λόγω της αναισθησίας μας ούτε καν ντρεπόμαστε, λέει ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής. Ο Κύριος μας βεβαιώνει ότι «ὁ πατήρ οὐ κρίνει οὐδένα (Ιω. ε, 22)». Επίσης μας βεβαιώνει ότι «ἐγώ οὐ κρίνω οὐδένα (Ιω. η, 15)», παρ’ όλο που έχει την εξουσία να το κάνει, διότι ο Ουράνιος Πατέρας του έδωσε αυτή την εξουσία, να είναι ο Δίκαιος Κριτής που θα κρίνει τον κόσμο. 

Αλλά κατά την πρώτη παρουσία Του δεν έκανε χρήση της εξουσίας Του, διότι δεν ήλθε «ἵνα κρίνῃ τον κόσμον, ἀλλ’ ἵνα σωθῇ ὁ κόσμος δι’ αὐτοῦ (Ιω. γ, 17).» Ο θείος Διδάσκαλος στην επί του Όρους ομλία Του διδάσκει να μην κατακρίνουμε ασυμπαθώς τον πλησίον μας, για να μην κατακριθούμε από τον άγιο Θεό. «Μη κρίνετε, ἵνα μη κριθῆτε (Ματθ. ζ, 1)».

Όταν λέει «μην κρίνετε», δεν καταργεί την ικανότητα που ο ίδιος ο Θεός χάρισε στον άνθρωπο να παρατηρεί, να κρίνει, να εκφέρει γνώμη για τις ενέργειες κάποιου προσώπου, για την ερμηνεία κάποιου γεγονότος, αλλά αναφέρεται στην κατάκριση. «Κρίσιν ἐνταῦθα την κατάκρισιν νόησον», παρατηρεί ο αρχαίος ερμηνευτής, ο Ζιγαβηνός.

Επίσης ο αδελφόθεος Ιάκωβος στην Καθολική Επιστολή του διδάσκει να μην κατακρίνουμε ο ένας τον άλλον. «Μή καταλαλεῖτε ἀλλήλων, ἀδελφοί (Ιακ. δ, 11)». Αλλά και ο απόστολος Παύλος στην Α προς Κορινθίους επιστολή του σαλπίζει να μην κατακρίνουμε: «Μή πρό καιροῦ τι κρίνετε, ἕως ἄν ἔλθῃ ὁ Κύριος (Α΄ Κορ. δ, 5)».

Ας τα σκεφθούμε λίγο καλύτερα αυτά! Ο Ουράνιος Πατέρας δεν κρίνει κανέναν! Ο Υιός δεν κρίνει κανέναν! Ο αδελφόθεος Ιάκωβος μας λέει ρητώς: μην καταλαλείτε ο ένας τον άλλον! Ο απόστολος Παύλος μας λέει σαφώς: Μη βιάζεστε να κρίνετε και βγάζετε αποφάσεις, έως ότου έλθει ο Κύριος! Και οι χωματένιοι άνθρωποι κάνουμε το ακριβώς αντίθετο. Νιώθουμε ευχαρίστηση να κουτσομπολεύουμε ο ένας τον άλλον. Παραβαίνουμε την εντολή του Θεού. Κατακρίνουμε τους πάντες και τα πάντα!

Με ποιο δικαίωμα το κάνουμε αυτό; Δεν έχουμε συναίσθηση ότι είμαστε αμαρτωλοί; Δεν βλέπουμε ότι οι αμαρτίες μας «ὑπερῆραν την κεφαλήν μας (Ψαλμός λζ(37),5»; Αντί να προσπίπτουμε στο έλεος του Θεού και να παρακαλούμε για τη σωτηρία μας, στήνουμε δικαστική έδρα και δικάζουμε τους συνανθρώπους μας; Δεν φοβόμαστε ότι έτσι που κάνουμε, διακυβεύουμε τη σωτηρία μας; Δεν το καταλαβαίνουμε ότι κατακρίνοντας τους άλλους, μεγαλώνουμε περισσότερο τα δικά μας αμαρτήματα;

Παρατηρεί ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος ότι αυτός που κατακρίνει με πικρή διάθεση και σκληρότητα τους άλλους, μεγαλώνει περισσότερο τα δικά του αμαρτήματα.Τουλάχιστον  να μας συνετίσει η σαφής διαβεβαίωση του Κυρίου μας, ότι, εάν είναι αυστηρή και ασυμπαθής η δική μας κρίση προς τους συνανθρώπους μας, αυστηρή και ασυμπαθής θα είναι και για μας η κρίση του δικαίου Κριτού. 

Με το ίδιο μέτρο που μετράμε και καταδικάζουμε τις πράξεις των συνανθρώπων μας, θα μετρηθεί και θα καταδικασθεί και η δική μας συμπεριφορά από τον άγιο Θεό. «Ἐν ᾧ μέτρῳ μετρεῖτε μετρηθήσεται ὑμῖν (Ματθ. ζ, 2)». Ο Κύριος είναι αξιόπιστος και θα κάνει αυτό που μας υπόσχεται. Τρόπον τινά εξαρτά τη σωτηρία μας από τη θέλησή μας. 

Μας λέει: Θέλετε να μην κριθείτε; Ούτε κι εσείς να κατακρίνετε. Θέλετε να είναι επιεικής και συμπαθής για σας η κρίση του δικαίου Κριτού; Επιεικής και συμπαθής να είναι και η δική σας κρίση προς τους συνανθρώπους σας. Θέλετε να είναι αθωωτική για σας η απόφασή μου; Να συγχωρείτε κι εσείς όσους σας έφταιξαν. Θέλετε να ελεηθείτε την ημέρα της Κρίσεως την επιφανή και μεγάλη; Να ελεείτε και σεις τους συνανθρώπους σας. Κάνετε το λίγο που σας ζητώ κι εγώ θα σας χαρίσω το πολύ που ζητάτε.

Αν το καλοσκεφθούμε, ο Κύριος μας ζητεί κάτι απλό, που όλοι μπορούμε να το κάνουμε. Μας δείχνει τον ευκολότερο τρόπο, για να κερδίσουμε τη Βασιλεία Του· τον ευκολότερο δρόμο για τον Παράδεισο· την ελεύθερη είσοδο, που δεν θα μας σταματήσουν τα τελώνια. Είναι αξιόπιστος ο Κύριος και θα τηρήσει την υπόσχεσή Του. Αρκεί να κάνουμε κι εμείς αυτό που οφείλουμε να κάνουμε: να μην κατακρίνουμε, για να μην κατακριθούμε. 

συνεχίζεται….

(Αβραάμ Κοκάλη, Ο ευκολότερος δρόμος για τον Παράδεισο -Να μην κατακρίνουμε-, Εκδόσεις Σωτήρ, Αθήνα 2014) 

Καλημέρα σας! Καλή και ευλογημένη εβδομάδα! 
Καλή δύναμη στην νηστεία των Χριστουγέννων!