Προγονικές και άλλες ρήσεις

Δεν μαθαίνουμε και δεν θέλουμε να παραδεχθούμε ότι μεγάλο μέρος από το πνεύμα των αρχαίων διασώθηκε απ' τους πατέρες της Εκκλησίας κι ότι πολλά αρχαία κείμενα σώθηκαν χάρη στους Βυζαντινούς (Αγγελική Λαΐου, ακαδημαϊκός, καθηγήτρια Βυζαντινής ιστορίας στο Χάρβαρντ, Βήμα 14/1/2001). 

Παιδεία είναι η μόρφωση του Έλληνα ανθρώπου (Βέρνερ Γαίγκερ, Γερμανός καθηγητής και παιδαγωγός). 
Ρίζα πολλῶν κακῶν ἡ ἀμάθεια: από την αγραμματοσύνη και την αμορφωσιά ξεφυτρώνουν πολλά κακά (αρχαίο ρητό). 

Οὐδέ γάρ ἄνευ σμικρῶν τούς μεγάλους φασίν οἱ λιθολόγοι λίθους εὖ κεῖσθαι: οι λιθολόγοι λένε ότι χωρίς τα μικρά λιθαράκια δεν μπορούν να σταθεροποιηθούν και να στερεωθούν καλά οι μεγάλες πέτρες. Δηλαδή, όλοι έχουν τη θέση και την αξία τους στην κοινωνία (Πλάτων).

Ἄσκει τῶν περί τό σῶμα γυμνασίων μή τά πρός ρώμην ἀλλά τά πρός τήν ὑγίειαν: να ασκείς το σώμα σου και να γυμνάζεσαι, όχι για να αποκτήσεις δύναμη, αλλά για να είσαι υγιής (αρχαίο ρητό). 

Οι γέροντες οφείλουν να έχουν σοβαρότητα στην όψη, γλυκύτητα στους λόγους και φρόνηση στην καρδιά (αρχαίο ρητό). Οι νέοι να έχουν απλότητα στην καρδιά, μέτρο στα λόγια και αιδώ στην όψη (αρχαίο ρητό). 

Ἡ πρός τό λαλεῖν ἀκρασία κενόν τόν λόγον ποιεῖ καί ἀνόητον: τα συνεχή ασυγκράτητα λόγια καθιστούν τον λόγο κούφιο και ανόητο (αρχαίο ρητό). 
Ευτυχία δεν είναι να κάνεις πάντα αυτό που θέλεις, αλλά να θέλεις πάντα αυτό που κάνεις (Λέων Τολστόι).

Μοχθεῖν ἀνάγκη τούς θέλοντας εὐτυχεῖν: οι άνθρωποι που θέλουν να ζήσουν ευτυχισμένοι είναι ανάγκη να κοπιάσουν πολύ (Σοφοκλής). 

Οὐ γάρ τοῖς ψηφίσμασιν, ἀλλά τοῖς ἤθεσιν καλῶς οἰκεῖσθαι τάς πόλεις: οι πόλεις δεν διοικούνται σωστά με τους νόμους, αλλά με την ηθική συμπεριφορά των πολιτών (Ισοκράτης).

Ἐν ὀλιγίστοις κεῖται τό εὐδαιμόνως βιῶσαι: η ευτυχία στη ζωή εξαρτάται από πολύ λίγα πράγματα (Μάρκος Αυρήλιος).

Ο Κάρολος Μαρξ, πνευματικός πατέρας όλων σχεδόν των αριστερών κομμάτων, έλεγε ότι θα έδιωχνε με το μαστίγιο από τον ναό του πνεύματος όλους αυτούς τους βαρβάρους, που στρέφουν τους εργάτες εναντίον της αρχαίας ελληνικής κληρονομιάς (Σαράντος Καργάκος, περιοδικό Ενοριακή Ευλογία, τ. 136, Δεκέμβριος 2013). 
Αν έχετε μια ευγενική ψυχή, θα καταλάβετε μια μέρα πως η μόνη δυνατή ευτυχία είναι η προσφορά του εαυτού σας (Γεώργιος Θεοτοκάς).  

Ἅπαξ ἄνθρωποι γεγόναμεν, δίς δέ οὐκ ἔστι γενέσθαι: μια φορά γεννηθήκαμε άνθρωποι, δυο φορές όμως δεν είναι δυνατό να γίνουμε (Επίκουρος).
Τέτλαθι δή, κραδίη· καὶ κύντερον ἄλλο ποτ᾽ ἔτλης: Βάστα, καρδιά· χειρότερα δεινὰ έχεις αντέξει (Ομήρου Οδύσσεια, Ραψωδία υ, στ. 18). 

Η πιο πικρή απογοήτευση που νιώθεις είναι όταν προσφέρεις καλοσύνη και σου την ανταποδίδουν με την αδικία (Πλάτων). 
Ἦθος ἀνθρώπῳ δαίμων: ο χαρακτήρας του ανθρώπου καθορίζει τη ζωή του, είναι η μοίρα του, ο θεός του (Ηράκλειτος).
Καμιά ψυχή δεν μπορεί να δει το ωραίο, αν δεν είναι αυτή η ίδια ωραία (Πλωτίνος).  

Καλημέρα σας! Καλή και ευλογημένη εβδομάδα! 

 

Προτροπές από τους προγόνους μας

Πρῶτον, οἶμαι, τῶν ἐν ἀνθρώποις ἐστί παίδευσις: πρώτο από τα ανθρώπινα αγαθά νομίζω ότι είναι η μόρφωση και η παιδεία (Αντιφών).
Οὐδέν ἄλλο ἔχουσα ἐς Ἄδου ἡ ψυχή ἔρχεται πλήν τῆς παιδείας καί τροφῆς: η ψυχή κατεβαίνει στον Άδη χωρίς να κουβαλάει τίποτε άλλο πέρα από την παιδεία και την αγωγή της (Πλάτωνας).

Ἄνθρωπος παιδείᾳ κεκοσμημένος τῶν ζώων κάλλιστον: ο άνθρωπος που είναι στολισμένος με μόρφωση και παιδεία είναι το πιο καλό από όλα τα έμψυχα όντα (Σωκράτης).
Νοῦς ὁρᾷ καί νοῦς ἀκούει, τ' ἄλλα τυφλά καί κωφά: ο νους βλέπει και ο νους ακούει. Όλα τα άλλα αισθητήρια είναι τυφλά και κουφά (Επίχαρμος).
Λέγε εἰδώς: να ομιλείς και να εκφέρεις γνώμη για κάτι, μόνο όταν αυτό το γνωρίζεις καλά (Αρχαίο ρητό).  

Οὐδέν σιωπῆς ἐστι χρησιμώτερον: δεν υπάρχει τίποτε άλλο πιο ωφέλιμο από τη σιωπή (Μένανδρος).
Δυο στιγμές να θεωρείς ότι είναι κατάλληλες για να μιλάς: ή για όσα γνωρίζεις καλά ή για όσα είναι ανάγκη να μιλήσεις. Σ' αυτές τις περιπτώσεις μόνο ο λόγος είναι προτιμότερος από τη σιωπή. Στις άλλες περιπτώσεις είναι καλύτερα να σιωπάς παρά να μιλάς (Ισοκράτης). 

Θεός συνεργός, πάντα ποιεῖ ῥαδίως: Όταν βοηθά ο Θεός, όλα εύκολα τα κάνει (Μένανδρος).
Ἐπισφαλές μαινομένῳ δοῦναι μάχαιραν καί μοχθηρῷ δύναμιν: είναι επικίνδυνο να δώσεις μαχαίρι σε μανιακό άνθρωπο, καθώς και δύναμη και εξουσία σε μοχθηρό άνθρωπο (Αντισθένης).

Ἐν οἴνῳ τά ἤθη φανερά γίγνεται: όταν κάποιος είναι μεθυσμένος, τότε φανερώνει την ποιότητα του χαρακτήρα του (Πλούταρχος). 
Ἤν δέ κακοῖσι συμσμίγῃς, ἀπολεῖς καί τόν ἑόντα νόον: αν έχεις σχέσεις με κακούς, είναι βέβαιο ότι θα χάσεις και τα μυαλά που έχεις (Θέογνις).

Ταράττει τούς ἀνθρώπους οὐ τά πράγματα, ἀλλά τά περί τῶν πραγμάτων δόγματα: οι άνθρωποι ταράζονται όχι για όσα τους συμβαίνουν, αλλά για όσα πιστεύουν ότι τους συμβαίνουν (Επίκτητος).
Τῶν οἰκιῶν ἡμῶν ἐμπιμπραμένων, ἡμεῖς ἄδομεν: Κι ενώ τα σπίτια μας καίγονται, εμείς τραγουδάμε (αρχαιοελληνική παροιμία).

Ψυχῆς νοσούσης ἐστί φάρμακον λόγος: για την ψυχή που ασθενεί ο λόγος είναι το φάρμακο (Μένανδρος).
Εὐτυχοῦντες οὐκ ἐπίστανται φέρειν: Όσοι ευτυχούν δεν γνωρίζουν πώς να διαχειριστούν την ευτυχία τους (Ευρυπίδης). 
Ἀνδρῶν δ᾿ ἐκ μεγάλων πόλις ὄλλυται: η πόλη καταστρέφεται από τους μεγάλους άντρες (Σόλων).

Δεῖ θεούς μέν σέβεσθαι, γονέας δέ τιμᾶν, πρεσβυτέρους δέ αἰδεῖσθαι, νόμους πειθαρχεῖν, ἄρχουσιν ὑπείκειν, φίλους ἀγαπᾶν, πρός γυναίκας σωφρονεῖν...: Πρέπει να σέβεστε τους θεούς, να τιμάτε τους γονείς σας, να ντρέπεσθε τους μεγαλυτέρους σας, να πειθαρχείτε στους νόμους, να υπακούτε στους άρχοντες, να αγαπάτε τους φίλους, να είστε γεμάτοι φρόνηση στις γυναίκες (Πλούταρχος).

Τό φιλεῖν ἀδελφόν ἀπόδειξίς ἐστι τοῦ καί τόν πατέρα φιλεῖν καί τήν μητέρα: το να αγαπά κάποιος τον αδελφό του είναι αυτό απόδειξη ότι αγαπά και τον πατέρα και την μητέρα (Πλούταρχος). 
Σώφρονος ἀνδρός ἔχθραν φυλάττεσθαι καί ὀργήν: χαρακτηριστικό γνώρισμα του μυαλωμένου και συνετού ανθρώπου είναι να προφυλάσσεται από την έχθρα και την οργή (Πλούταρχος).

Η Ευρώπη χρειάζεται τα αρχαία ελληνικά ασχέτως με το τι απαιτούν κάποιοι σύγχρονοι Έλληνες. Όποιος επιδιώκει να αποκτήσει επαρκή γνώση της γλώσσας του Καβάφη έχει ανάγκη να καταλάβει τη δομή της γλώσσας του Ομήρου (Φρανκ Ένγκελ, Ευρωβουλευτής Λουξεμβούργου).  

Καλημέρα σας! Καλή και ευλογημένη εβδομάδα! 

 

Παραινέσεις προγόνων

Η παιδεία και η μόρφωση προσφέρονται από την παιδική ηλικία κι είναι διαπαιδαγώγηση προς την αρετή. Κάνει τον πολίτη να επιθυμεί και να του αρέσει να γίνει τέλειος, να ξέρει δηλαδή να εξουσιάζει και να εξουσιάζεται με δικαιοσύνη (Πλάτων). 
Ἀβουλίᾳ γάρ πολλά βλάπτονται βροτοί: οι άνθρωποι επειδή δεν σκέπτονται σωστά παθαίνουν πολλές συμφορές (αρχαίο ρητό)

Χωρίς να φεισθούν τα ιερά κτήματα ούτε και τα δημόσια, κλέβουν αρπάζοντας ο ένας από εδώ και ο άλλος απ' εκεί. Δεν κάνουν εξαίρεση ούτε και του ιερού ναού της Δικαιοσύνης. Και όμως αυτή και με τη σιωπή της γνωρίζει τα παρόντα και τα παρελθόντα. Με την πάροδο του χρόνου, εξάπαντος, έρχεται, για να τιμωρήσει τους φταίχτες (Σόλων). 

Όπως οι γεωργοί τοποθετούν μικρούς πασσάλους, για να στηρίξουν τα μικρά φυτά, έτσι και οι καλοί παιδαγωγοί τοποθετούν κατάλληλα στηρίγματα στους νέους με τις καλές συμβουλές και νουθεσίες  τους, ώστε να βλασταίνουν σωστά και ίσια τα ήθη τους (Πλούταρχος).

Έχεις ένα χωράφι με γόνιμο χώμα. Εάν όμως παραμεληθεί, τότε καταντά να γίνει χέρσο, γεμάτο χόρτα. Όσο από τη φύση του έτυχε να είναι καλό και γόνιμο, τόσο από την αμέλεια και την αδιαφορία να καλλιεργηθεί μένει παρατημένο και ακαλλιέργητο και γι' αυτό πηγαίνει τελείως χαμένο (Πλούταρχος). 

Εὖ μέν τραφέντων καί τρεφομένων τῶν νέων πάντα ἡμῖν κατ' ὀρθόν πλεῖ: όταν οι νέοι έχουν ανατραφεί και συνεχίζουν να ανατρέφονται σωστά, όλα ευοδώνονται και οι υποθέσεις μας όλες πηγαίνουν καλά (Πλάτων).
Πλείστη δέ χάρις κατά μέτρον ἰούσης (γλώσσης): όταν η γλώσσα ακολουθεί το μέτρο, τότε τα λόγια έχουν χάρη (Ησίοδος). 

Ἐπιπολάζειν οὔ τι χρή  τόν θυμόν, ἀλλά τόν νόον: δεν πρέπει να κυριαρχεί και να υπερισχύει ο θυμός και η οργή (στις ενέργειες του ανθρώπου), αλλά η σκέψη (Επίχαρμος).
Ἥδιον, οὐδέν οὐδέ μουσικώτερον ἔστ' ἤ δύνασθαι λοιδορούμενον φέρειν: τίποτε δεν είναι πιο ευχάριστο και δείγμα πνευματικής καλλιέργειας, αλλά και ανωτερότητας, από το να μπορείς να υπομένεις τους πειρακτικούς λόγους και την περιφρονητική συμπεριφορά των άλλων (αρχαίο ρητό).

Να αγαπάς τη μόρφωση, τη σωφροσύνη, τη φρονιμάδα, την αλήθεια, την πίστη, την εμπειρία, την επιδεξιότητα, τη συνεργασία, την επιμέλεια, την οικονομία, την τέχνη και την ευσέβεια (Θαλής ο Μιλήσιος).
Δεῖ καρτερεῖν ἐπί τοῖς παροῦσι καί θαρρεῖν περί τῶν μελλόντων: πρέπει να δείχνει κάποιος καρτερία και υπομονή για όσα του συμβαίνουν τώρα και να αισιοδοξεί για τα μέλλοντα (Ισοκράτης). 

Ξενιτείη βίου αὐτάρκειαν διδάσκει· μᾶζα γάρ καί στιβάς λιμοῦ καί κόπου γλυκύτατα ἰήματα: η ξενιτιά διδάσκει αυτάρκεια και ολιγάρκεια στη ζωή. Γιατί η φτωχική ζωή και το αχυρένιο στρώμα είναι τα πιο γλυκά γιατρικά για την πείνα και τον κόπο (Δημόκριτος).

Τούς βουλομένους ἀθανάτους εἶναι, δεῖ ζῆν εὐσεβῶς καί δικαίως: αυτοί που θέλουν να κερδίσουν την αθανασία πρέπει να ζουν με ευσέβεια και δικαιοσύνη, δηλαδή με αρετή (Αντισθένης).
Ἡ τῶν χρηστῶν ὁμιλία ἄσκησίς ἐστι τῆς ἀρετῆς, ἡ δέ τῶν πονηρῶν κατάλυσις: η συναναστροφή με καλούς ανθρώπους είναι άσκηση της αρετής, ενώ η συναναστροφή με κακούς είναι εξαφάνιση της αρετής (Ξενοφών).

Ἄριστον μάθημα τό ἀπομαθεῖν τά κακά: το καλύτερο μάθημα είναι να μπορέσει κάποιος να ξεμάθει τις κακές συνήθειες που έχει αποκτήσει (Σόλων).  
Ὀψιμαθῆ εἶναι μᾶλλον ἤ ἀμαθῆ: καλύτερα να μαθαίνει κάποιος και να διδάσκεται σε προχωρημένη ηλικία παρά να μένει αγράμματος (Κλεόβουλος ο Ρόδιος). 

Τά ἀφανῆ τοῖς φανεροῖς τεκμαίρου: να κρίνεις τα άγνωστα από τα γνωστά και τα φανερά (Σόλων). 
Αἰδώς σωφροσύνης πλεῖστον μετέχει: ο σεβασμός είναι αρκετά συνδεδεμένος με τη σωφροσύνη (Θουκυδίδης).

Η σκέψη του ανθρώπου περισσότερο από τα φτερά, χρειάζεται παπούτσια με μολύβδινες σόλες, για να στηρίζεται πάντοτε στερεά επάνω στο έδαφος της πραγματικότητας (Βάκων)

Ἄνευ τοῦ μαθεῖν οὐκ ἐστιν οὐδέν χρησίμως ποιεῖν: χωρίς γνώση και μάθηση δεν είναι δυνατόν κάποιος να επιτύχει τίποτε χρήσιμο στη ζωή του (Πλούταρχος).
Μή ἐπί παντί λυποῦ: να μη
λυπάσαι για το καθετί (Ηράκλειτος)

Λύπης δέ πάσης γίνετ΄ἰατρός χρόνος: ο χρόνος θεραπεύει οποιαδήποτε λύπη (αρχαίο ρητό)
Τίς ἄριστος οἶκος; Ὅπου τά κτήματα μήτε κτωμένοις ἀδικίᾳ μήτε φυλάττουσιν ἀπιστίᾳ μήτε δαπανῶσι μετανοίᾳ πρόσεστι: ποιο σπίτι (νοικοκυριό) θεωρείται το καλύτερο; Εκείνο όπου τα κτήματα ούτε αποκτήθηκαν με αδικίες, ούτε διατηρούνται με απάτη, ούτε μετανιώνουν οι άνθρωποι για ό, τι ξόδεψαν (Σόλων).

Ο Θεός μας χάρισε μια γλώσσα ζωντανή, εύρωστη, πεισματάρα και χαριτωμένη που αντέχει ακόμη, μολονότι κάποιοι έχουν εξαπολύσει όλα τα θεριά, για να τη φάνε. Έφαγαν όσο μπόρεσαν, αλλά απομένει. Έτσι θα' λεγα, παραφράζοντας τον Μακρυγιάννη. Δεν ξέρω πόσο θα βαστάξει ακόμη. Εκείνο που ξέρω είναι ότι η μαγιά λιγοστεύει και δεν μένει καιρός, για να μείνουμε αμέριμνοι (Χ.Ε.)

Κατά τον Σωκράτη, οι νέοι καλούνται να έχουν απλότητα στην καρδιά, σιωπή στο στόμα, αιδώ στην όψη. Οι Αρχαίοι Σπαρτιάτες, για να προφυλάξουν τους νέους, διδάσκοντάς τους παράλληλα ήθος, ώστε να αποφεύγουν το κρασί, χρησιμοποίησαν ως παράδειγμα μεθυσμένους δούλους. Μερικές μέρες μεθούσαν τους δούλους με κρασί. Οι νέοι, όταν τους έβλεπαν πώς καταντούσαν κάτω απ' την επήρεια της μέθης, ένιωθαν πλέον αποστροφή προς το κρασί. Να παραδειγματιζόμαστε από την ενάρετη ζωή, όπως ήταν η ζωή του αγίου Νικολάου. Να αποστρεφόμαστε την αμαρτία που καθιστά ράκος τον άνθρωπο.

Οὐ γάρ ποτ' ἄν γένοιτ' ἀν ἀσφαλής πόλις, ἐν ἧ τά δίκαια καί σώφρονα λάγδην πατεῖται: ποτέ δεν μπορεί να σταθεί ένα κράτος με ασφάλεια, όταν το δίκαιο και οι συνετοί τρόποι διαβιώσεως καταπατούνται (Σοφοκλής). 
Ἄνθρωπον ὄντα δεῖ φρονεῖν τ' ἀνθρώπινα: αφού γεννήθηκες άνθρωπος οφείλεις οι σκέψεις σου και τα αισθήματά σου να κινούνται μέσα στα όρια της ανθρώπινης φύσεως (αρχαίο γνωμικό). 

Ὁ κόλαξ κάκιστον τῶν ἡμέρων θηρίων: ο κόλακας είναι το χειρότερο από τα ήμερα ζώα (Θαλής ο Μιλήσιος).
Κατηγορεῖν οὐκ ἐστι καί κρίνειν ὁμοῦ: δεν είναι δυνατόν ο ίδιος άνθρωπος να είναι κατήγορος και δικαστής (αρχαίο ρητό). 

Μαθηταί διδασκάλων ἀκροῶνται πρός τό συνετόν καί πιθανόν ἁρμοζὀμενον βίον: οι μαθητές διδάσκονται διάφορα μαθήματα από τους δασκάλους, για να γίνουν στη ζωή τους συνετοί και ειλικρινείς άνθρωποι (Πλούταρχος). 
Στέργε μέν τά παρόντα, ζήτει δέ τά βελτίω: να είσαι ικανοποιημένος με την παρούσα κατάστασή σου χωρίς να δυσανασχετείς· ταυτόχρονα να επιδιώκεις τη βελτίωση της θέσης σου (Ισοκράτης) 

Ἄνθρωπος ὤν οὐδείς ἄλυπος τόν βίον διήγαγεν, οὐδέ μέχρι τέλους ἔμεινεν εὐτυχῶν: εφόσον είναι κάποιος άνθρωπος, ας μάθει ότι κανείς δεν πέρασε τη ζωή του χωρίς λύπες και στενοχώριες, ούτε και μέχρι το τέλος του βίου του παρέμεινε ευτυχισμένος (Ευριπίδης).  

Καλημέρα σας! Καλή και ευλογημένη εβδομάδα! 

Ας είναι χαρούμενος και δημιουργικός ο μήνας Μάιος! 

 

Σοφά ρητά και προγονικές παραινέσεις

Οι μήνες φεύγουν σαν νερό κι οι χρόνοι σαν διαβάτες (παροιμία)
Κάθε ώρα χαμένου χρόνου είναι μια πιθανότητα μελλοντικής δυστυχίας (Ναπολέων)
Μέμνησο νέος ὤν, ὡς γέρων ἔσῃ ποτέ: να θυμάσαι όταν είσαι νέος ότι κάποτε και εσύ θα γεράσεις (Μένανδρος)

Βλέπετε οὖν πῶς ἀκριβῶς περιπατεῖτε, μή ὡς ἄσοφοι, ἀλλ' ὡς σοφοί, ἐξαγοραζόμενοι τόν καιρόν, ὅτι αἱ ἡμέραι πονηραί εἰσι (Προς Εφεσίους, ε, 15-16)
Ζηλοῦτε μή τούς πλεῖστα κεκτημένους, ἀλλά τούς μηδέν κακόν σφίσιν αὐτοῖς συνειδότας: να ζηλεύετε και να θαυμάζετε όχι αυτούς που έχουν μεγάλες περιουσίες, αλλά εκείνους που ζουν με ήσυχη και καθαρή συνείδηση, διότι δεν έχουν κάνει κανένα κακό (Ισοκράτης).

Ἅπαν τό κέρδος, ἄδικον ὄν, φέρει βλάβην: κάθε άδικο κέρδος προξενεί βλάβη (Μένανδρος). 
Ἡδονή ἀθέμιτος βεβαίαν τίκτει λύπην: μη επιτρεπόμενη ευχαρίστηση γεννά οπωσδήποτε λύπη (αρχαίο ρητό). 

Αἰσχύνην φεῦγε: να αποφεύγεις καθετί που μπορεί να φέρει ντροπή (Περίανδρος ο Κορίνθιος). 
Ἄνθρωπος ὤν γίγνωσκε τῆς ὀργῆς κρατεῖν: επειδή είσαι άνθρωπος, μάθε να χαλιναγωγείς την οργή σου (Μένανδρος). 
Οὐδέν ἐν ἀνθρώποις πατρός καί μητρός ἔστιν ἄμεινον: από τους ανθρώπους κανείς δεν είναι καλύτερος από τον πατέρα και τη μητέρα (αρχαίο ρητό). 

Κανένας δεν είναι τόσο ανόητος, ώστε να προτιμά τον πόλεμο από την ειρήνη.  Γιατί στην ειρηνική περίοδο τα παιδιά θάβουν συνήθως τους γονείς τους, ενώ σε καιρό πολέμου οι γονείς θάβουν τα παιδιά τους (Ηρόδοτος).

Τοῖς νόμοις τῶν πολιτῶν ἐμμενόντων αἱ πόλεις ἰσχυρόταταί τε καἰ εὐδαιμονέσταται γίγνονται: όταν οι πολίτες τηρούν τους νόμους, τότε οι πολιτείες γίνονται ισχυρότατες και ασφαλέστερες και ευτυχούν οι πολίτες (Ξενοφώντος, Απομνημονεύματα).  
Κακά πλεῖστα πόλει δυσνομίη παρέχει, ευνομίη δ' εὔκοσμα καί ἄρτια πάντ' ἀποφαίνει: η παρανομία προξενεί πάρα πολλά κακά στην πολιτεία, ενώ η τήρηση των νόμων από τους πολίτες τα κάνει όλα αρμονικά και τέλεια (Σόλων). 

Ἡ τῶν συγγενῶν ἔχθρη τῆς τῶν ὀθνείων χαλεπωτέρη μάλα: η έχθρα και η ψυχρότητα με τους συγγενείς είναι πολύ χειρότερη από την έχθρα με τους ξένους (Δημόκριτος). 
Μή ἐλλείπεσθαι εὖ ποιῶν τοῦς εὐεργετοῦντας: να μην υστερείς στο να είσαι ευεργετικός απέναντι σ' εκείνους που σε ευεργετούν (Ξενοφών). 

Δύο τά πάντων ἐστί κυριώτατα ἐν ἀνθρωπίνῃ φύσει, νοῦς καί λόγος. Καί ὁ μέν νοῦς ἀρχικός ἐστι τοῦ λόγου, ὁ δέ λόγος ὑπηρετικός τοῦ νοῦ: στην ανθρώπινη φύση δύο είναι από όλα τα ανώτερα, ο νους και ο λόγος. Ο νους είναι κυβερνήτης του λόγου και ο λόγος πάλι είναι υπηρέτης του νου (Πλούταρχος).

Πᾶν τό πολύ τῇ φύσει πολέμιον· ὕπνος, ἀγρυπνίη, ἀμφότερα τοῦ μετρίου μᾶλλον γινόμενα,κακόν: το καθετί που γίνεται σε υπερβολικό βαθμό και χωρίς μέτρο είναι αντίθετο προς τη φύση. Ο ύπνος και η αγρυπνία, και τα δυο, όταν ξεπερνούν το μέτρο, είναι κακό στον άνθρωπο (Ιπποκράτης).

Ἀγάπα τῶν ὑπαρχόντων ἀγαθῶν μή τήν ὐπερβάλλουσαν κτῆσιν, ἀλλά τήν μετρίαν ἀπόλαυσιν: να ικανοποιείσαι με την μέτρια απόλαυση των αγαθών που έχεις και να μην επιζητείς την απόκτηση πολλών αγαθών και την υπερβολική απόλαυσή τους (Ισοκράτης).

Ἀνήρ ἄβουλος εἰς κενόν μοχθεῖ τρέχων: ο απερίσκεπτος ταλαιπωρείται με το να τρέχει άσκοπα εδώ κι εκεί (αρχαίο ρητό).
Άσκοπος νους, διπλός ο κόπος (παροιμία).
Νέος δέ σιγᾶν μᾶλλον ἤ λαλεῖν πρέπει: στον νέο ταιριάζει περισσότερο να σιωπά παρά να ομιλεί (Μένανδρος). 

Αν σκέφτεσαι δυο φορές πριν μιλήσεις, θα μιλάς δυο φορές καλύτερα (ρητό) 
Λαλήσας μέν πολλάκις μετεμελήθην, σιωπήσας δέ οὐδέποτε: πολλές φορές μετάνιωσα επειδή άνοιξα το στόμα μου και μίλησα, ποτέ όμως γιατί δεν μίλησα (Σιμωνίδης). 

Μανθάνων μή κάμνε: μην αποφεύγεις τον κόπο και μην απογοητεύεσαι στην προσπάθειά σου να μαθαίνεις (Ηράκλειτος). 
Ὡς οὐδέν ἡ μάθησις, ἄν μή νοῦς παρῇ: δεν έχει καμιά αξία η μάθηση-δηλαδή, δεν μπορεί να υπάρξει μάθηση-αν δεν υπάρχει η σκέψη, αν δεν μελετούμε και δεν εμβαθύνουμε στο αντικείμενο της μάθησης (Μένανδρος). 

Ὀψιμαθῆ εἶναι μᾶλλον ἤ ἀμαθῆ: καλύτερα να διδάσκεσαι και να μαθαίνεις σε προχωρημένη ηλικία παρά να μείνεις αγράμματος (Κλεόβουλος ο Ρόδιος). 
Ὄνειδος αἰσχρός βίος κἄν ἡδύς ᾖ: η ακόλαστη ζωή φέρνει ντροπή, όσο κι αν είναι ευχάριστη (Πλούταρχος).  

Ἀνέχου καί ἀπέχου: δείξε ανοχή και υπομονή με ευχαρίστηση στις κακίες που σου κάνουν οι κακοί άνθρωποι. Να απέχεις όμως από όλες αυτές τις κακίες τους και μη θελήσεις να τις κάνεις κι εσύ (Επίκτητος).
Δύο ὦτα ἔχομεν, στόμα δἐ ἕν, ἵνα πλείονα μέν ἀκούωμεν, ἥττονα δέ λέγωμεν: έχουμε δυο αυτιά κι ένα στόμα, για να ακούμε περισσότερα και να λέμε λιγότερα (Ζήνων).

Φύσις ἄνευ μαθήσεως τυφλόν· μάθησις δέ δίχα φύσεως ἐλλιπές: τα φυσικά χαρίσματα χωρίς τη μάθηση και τη γνώση δεν καλλιεργούνται, είναι τυφλά. Και η μάθηση χωρίς τα φυσικά χαρίσματα είναι ελλιπής (Πλούταρχος)
Ἐάν ᾖς φιλομαθής, ἔσει πολυμαθής: εάν είσαι μελετηρός και συνεχώς μαθαίνεις, θα μάθεις πολλά, θα γίνεις γνώστης πολλών πραγμάτων (Ισοκράτης).  

Μαθημάτων φρόντιζε μᾶλλον ἤ χρημάτων· τά γάρ μαθήματ' εὐπορεῖ τά χρήματα: να δείχνεις επιμέλεια και φροντίδα για τα μαθήματά σου πιο μεγάλη, από ό, τι φροντίζεις για την απόκτηση χρημάτων. Διότι τα μαθήματα, η μάθηση και η γνώση δημιουργούν προϋποθέσεις, για να αποκτήσει κάποιος χρήματα (Φιλήμων). 

Πυθαγόρας ἐρωτηθείς τί ἐστι φίλος, ἀπεκρίνατο ἄλλος ἐγώ (ρήση) 
Αμάθεια είναι νύχτα του νου, αλλά και νύχτα χωρίς φεγγάρι και άστρα (Από τη λαϊκή σοφία) 
Δόξει τις ἀμαθεῖ σοφά λέγων οὐκ εὖ λέγειν: στον αμαθή κι αγράμματο άνθρωπο ο σοφός κι εγγράμματος που ομιλεί σοφά, θα φανεί ότι δεν τα λέγει καλά (Ευριπίδης). 

Οὐκ ἐστιν εὑρεῖν βίον ἄλυπον ἐν οὐδενί: σε κανέναν από τους ανθρώπους δεν θα βρεις τη ζωή του να κυλά χωρίς λύπες και στενοχώριες (Ευριπίδης). 
Μεγαλοψυχία δέ ἐστιν ἀρετή ψυχῆς, καθ' ἥν δύναται φέρειν εὐτυχίαν ἤ δυστυχίαν, καί τιμήν καί ἀτιμίαν: μεγαλοψυχία είναι αρετή της ψυχής, που μπορεί να αντιμετωπίζει όπως πρέπει την ευτυχία ή τη δυστυχία, την τιμή ή την ατιμία (Αριστοτέλης)

Καλημέρα σας! Καλή και ευλογημένη εβδομάδα!