Θαυμαστές διηγήσεις μέρος 168ο

Αυτή την ασχημοσύνη του θυμωμένου περιγράφει πολύ παραστατικά και ο Μέγας Βασίλειος στην ομιλία του "Κατά οργιζομένων". Ας τον ακούσουμε: "Όταν βγει στην επιφάνεια (ο θυμός και η οργή), με άλλη μορφή παρουσιάζει τον οργιζόμενο, αφού αλλάζει σαν να φοράει προσωπείο στη σκηνή, τη συνηθισμένη και γνωστή σε όλους μορφή. Δηλαδή τα μάτια, που σ' αυτούς είναι οικεία και γνωστά, γίνονται αγνώριστα. Το βλέμμα είναι παράφορο και αστράφτει κιόλας φωτιά. Ακονίζει τα δόντια, όπως κάνουν οι χοίροι όταν παλεύουν μεταξύ τους. 

Το πρόσωπο είναι μαυροκίτρινο και θερμόαιμο. Ολόκληρο το σώμα πρήζεται, οι φλέβες τεντώνονται, διότι από την εσωτερική ταραχή συγκλονίζεται το πνεύμα. Η φωνή γίνεται τραχιά και έντονη. Ο λόγος ξεφεύγει από το στόμα άναρθρος και όπως- όπως, χωρίς καμιά σειρά, άτακτος και ακατανόητος. Όταν δε το κακό φθάσει σ' αυτούς που οργίζονται, σε αθεράπευτο σημείο, τότε λοιπόν, τότε, είναι δυνατόν να παρατηρήσει κανείς θεάματα, που ούτε με τον λόγο λέγονται ούτε με την πράξη παριστάνονται.....

Εάν δε και από την αντίθετη πλευρά συναντήσουν να αντιστρατεύεται το ίδιο κακό, δηλαδή άλλη οργή και ισάξια τρέλα, και συγκρουστούν μάλιστα έτσι, τότε πράττουν και παθαίνουν όσα παθαίνουν συνήθως αυτοί που έχουν στρατηγό τους ένα τέτοιο δαίμονα (162)". Και συνεχίζει να περιγράφει τα οδυνηρά και πολύ θλιβερά αποτελέσματα της καταστάσεως του θυμού, που ενίοτε φτάνουν και στον φόνο. Έχοντας ενώπιόν του ο ιερός Χρυσόστομος αυτή την άσχημη εικόνα, νουθετεί, συμβουλεύει και λέγει: "Τίποτε δεν είναι πιο άσχημο και αποκρουστικό από έναν άνθρωπο οργισμένο και θυμωμένο, τίποτε πιο ενοχλητικό, τίποτε πιο κουραστικό, τίποτε πιο αισχρό..."

"Πρέπει λοιπόν, αν θέλουμε να έχουμε κύρος και παρρησία, να είμαστε καθαροί από τον θυμό, για να μη σχηματίσουν οι άλλοι την εντύπωση ότι τα λόγια μας είναι αποτέλεσμα θυμού. Ακόμη κι όταν λες σωστά και λογικά πράγματα, όταν τα λες με θυμό, έχασες τα πάντα, το ίδιο ακόμη κι αν μιλάς με θάρρος, κι αν συμβουλεύεις κι αν κάνεις οτιδήποτε. Να μη δίνεις στους άλλους συμβουλές με οργή, αλλά πονώντας και υποφέροντας... Έτσι, ας βάλουμε τους άλλους στη θέση τους χωρίς θυμό, χωρίς άγριο και απότομο τρόπο. Γιατί αν τους αντιμετωπίζουμε με θυμό, δεν θεωρείται αυτό θάρρος, αλλά πάθος. Αν όμως φερόμαστε με επιείκεια, αυτό είναι πραγματικό θάρρος..."

"Αλλά θα μου πεις αν του άλλου (που έδωσε αφορμή), του φερθώ επιεικώς δεν θα φοβηθεί. Θα φοβηθεί και θα συνετισθεί και πολύ περισσότερο μάλιστα. Όταν θυμώνεις, ακόμη και σωστά πράγματα να λες, ο άλλος δεν σε υπολογίζει, γιατί πιστεύει ότι τα λόγια σου είναι αποτέλεσμα θυμού. Αν όμως μιλήσει με επιείκεια, θα καταδικάσει τον εαυτό του. Το σπουδαιότερο όμως είναι ότι ο Θεός θα σε αναγνωρίσει ως παιδί Του και θα σε βραβεύσει". Και κάνει τρεις αξιοπρόσεκτες παρατηρήσεις ο ιερός Πατήρ. 1. "Η έξαψη από θυμό είναι δείγμα παιδικής νοοτροπίας (παιδικότητας δηλαδή), ενώ η συγκράτηση του θυμού είναι απόδειξη ανδρείας". 

2. "Όταν έχεις αποδείξεις (που δικαιολογούν κι ενισχύουν τις απόψεις σου), γιατί θυμώνεις και οργίζεσαι; Ή μήπως οργίζεσαι, για να τις κάνεις κι αυτές ανίσχυρες; Εκείνος που οργίζεται δεν πρόκειται να πείσει ποτέ (χάνει δηλαδή το δίκιο του)". Αναφέρεται επ' αυτού το εξής ανέκδοτο: Κατά τον μεσαίωνα, ένας αγαθός άνθρωπος συνήθιζε να παρακολουθεί τις συζητήσεις κάποιου καθηγητού του Πανεπιστημίου, που γίνονταν τότε δημόσια και σε γλώσσα λατινική. Τον ρώτησαν, λοιπόν, αν ήξερε λατινικά και εκείνος, όπως ήταν φυσικό, απάντησε αρνητικά. - Και πώς ξέρεις τότε ποιος έχει άδικο κάθε φορά, του είπαν. - Από το εξής, απάντησε. Όποιον βλέπω να οργίζεται, καταλαβαίνω ότι δεν λογικεύεται πια και άρα δεν έχει δίκαιο. 

3. Και η τρίτη παρατήρηση του ιερού Χρυσόστομου: "Πρέπει να συγκρατούμε το θυμό μας και να κάνουμε τον λόγο μας αξιόπιστο, όχι μόνο με την αποφυγή της οργής, αλλά και με την αποφυγή της κραυγής. Γιατί η κραυγή είναι το έναυσμα της οργής και πυροδοτεί την οργή. Ας βάλουμε εμπόδια στο άλογο που καλπάζει, για να ρίξουμε κάτω τον αναβάτη του (δηλαδή τον θυμό). Ας κόψουμε τα φτερά του θυμού και το κακό δεν θα πάρει πλέον έκταση. 

Γι' αυτό πρέπει να κλείνουμε όλες τις πόρτες στο πάθος αυτό. Διότι είναι παράλογο να μπορούμε να εξημερώνουμε τα θηρία και να παραβλέπουμε την ψυχή μας, όταν αγριεύει. Ο θυμός είναι φωτιά δυνατή, που τα κατακαίει όλα. Βλάπτει και την ψυχή, καταστρέφει και κάνει τον άνθρωπο αηδή και απαίσιο στην όψη. Κι αν ήταν δυνατόν να δει ο θυμωμένος την όψη του την ώρα της οργής, δεν θα χρειαζόταν άλλη συμβουλή. Τίποτε δεν είναι τόσο αποκρουστικό, όσο το πρόσωπο του θυμωμένου. 

Τα κακά που δημιουργεί ο θυμός είναι και πολλά και σοβαρά και συχνά τραγικά και απερίγραπτα, στο θέμα της ομαλής συμβιώσεως και της αρμονικής συνεργασίας με τους άλλους. Είναι δύσκολη η ζωή μας λόγω των ποικίλων συνθηκών και διαφορών και προβλημάτων και πολλών άλλων δυσμενών παραγόντων, όταν όμως προστίθεται και το τυφλό πάθος του θυμού, τότε ο βίος μας γίνεται προβληματικός. 

Η γνωστή φράση της Παλαιάς Διαθήκης "Ἀνήρ θυμώδης παρασκευάζει μάχας (Παρ. ιε, 18)" εκφράζει αυτή την πραγματικότητα, σε αντίθεση με τον μακρόθυμο, που "καί τήν μέλλουσαν καταπραΰνει. Μακρόθυμος ἀνήρ κατασβέσει κρίσεις (19)". Δηλαδή ο θυμώδης άνθρωπος προκαλεί διαρκώς φιλονικίες και ταραχές, ενώ ο μακρόθυμος και υπομονετικός προλαμβάνει και κατευνάζει και αυτή ακόμα τη φιλονικία που πρόκειται να εκραγεί. Ο υποχωρητικός άνθρωπος, εκείνος που ανέχεται, θα κατασβέσει διαμάχες και θα προλάβει δικαστικούς αγώνες κ.λπ. Και σχολιάζει ο ερμηνευτής:

"Ο οργίλος και θυμώδης, ιδού το κατεξοχήν ταραχοποιό στοιχείο. Με το παραμικρό εξάπτεται και θυμώνει, χωρίς πολλές φορές να υπάρχει σοβαρή αφορμή. Και δεν πικραίνει απλώς τον πλησίον του, αλλά και τον ερεθίζει. ΚΙ αρχίζει αμέσως η φιλονικία. Και μεταδίδεται η φωτιά της διχοστασίας και της έριδας, ακριβώς όπως μεταδίδεται στο δάσος η πυρκαγιά από το ένα δέντρο στο άλλο. Ενώ ο μακρόθυμος είναι άγγελος ειρηνικός για τη σύζυγο, το παιδί και τους αδελφούς και για όλους και αποτελεί γι' αυτούς ευτυχία και απόλαυση και στολισμό και ωραιότητα. Όλα γελούν στο σεμνό χαμόγελο της χριστιανικής αγάπης και ειρήνης. Διατηρώντας την ειρήνη του παρεμβαίνει εγκαίρως μεταξύ εκείνων, οι οποίοι πρόκειται να συμπλακούν και σβήνει την πυρκαγιά που επρόκειτο να ανάψει"!

συνεχίζεται.....

(Αρχιμανδρίτη Γαβριήλ Γ. Αθανασιάδη, Ο θυμός, Εκδόσεις Σωτήρ, Δεκέμβριος 2002)

Καλημέρα σας! Καλή και ευλογημένη εβδομάδα διά της προστασίας του Τιμίου Σταυρού!