Θαυμαστές διηγήσεις μέρος 166ο

 

Ας δούμε και τον ορισμό που δίνει στον θυμό ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος. Αρχικά κάνει μια μικρή διάκριση μεταξύ οργής, οξυχολίας και θυμού. "Οργή σημαίνει, λέγει, να διατηρείς συνεχώς μέσα σου κάποιο μίσος, να ενθυμείσαι δηλαδή τι κακό που σου έγινε. Οργή σημαίνει να επιθυμείς να εκδικηθείς αυτόν που σε παρόξυνε. 

Οξυχολία σημαίνει έξαψη της καρδιάς που γίνεται παρευθύς και διαμιάς. Πικρία σημαίνει μια εσωτερική κίνηση στερημένη από κάθε ευχαρίστηση και εδραιωμένη μέσα στην ψυχή. Θυμός σημαίνει ευμετάβλητη και ευέξαπτη συμπεριφορά και ασχημοσύνη της ψυχής....". "Θυμώδης σημαίνει να γίνεσαι θεληματικώς επιληπτικός κι από αθέλητη κακή συνήθεια να πέφτεις κάτω και να συντρίβεσαι ολοσχερώς... Εάν το όριο της πιο τέλειας πραότητας είναι, ενώ βρίσκεται μπροστά σου αυτός που σε παροξύνει, να τον αντιμετωπίζεις με εσωτερική γαλήνη και αγάπη. 

Τότε οπωσδήποτε το έσχατο όριο του θυμού είναι, ενώ απουσιάζει αυτός που σε λύπησε, να κάνεις ότι συγκρούεσαι μαζί του με διάφορα λόγια και κινήματα θηριώδη". Και συμπληρώνει χαρακτηριστικά ο όσιος Ισαάκ: "Ο θυμωμένος άνθρωπος ανοίγει το στόμα και κλείνει τα μάτια". Η μια και μοναδική ρίζα και αιτία του θυμού - και όλων βέβαια των κακών- είναι ο εγωισμός μας. Ας προσθέσουμε κάποιες Πατερικές σκέψεις και γνώμες. 

Ο άνθρωπος που έχει αυξημένο "ίδιον θέλημα", που αποτελεί τον σκληρό πυρήνα του εγωισμού και δεν το καταπολεμά να το υποτάξει στο θέλημα του Θεού, είναι έντονα επιρρεπής προς το θυμό. Συγκεκριμένα: σε όλα θέλουμε να γίνεται και στο σπίτι και έξω από αυτό στις σχέσεις και τις συνεργασίες μας με τους άλλους. 

Όταν όμως οι άλλοι δυστροπούν κι εναντιώνονται σε εκείνο που θέλουμε και υποδεικνύουμε, τότε χάνουμε την ψυχραιμία και γινόμαστε έξω φρενών, θυμώνουμε. Επαναστατούμε, όταν το θέλημα των άλλων παρεμβάλλεται στο δικό μας. Θέλουμε σώνει και καλά να γίνει το δικό μας κι όχι των άλλων, ας είναι και σωστό. Αλλά και οι άλλοι θέλουν το ίδιο για τον εαυτό τους κι έτσι επέρχεται η αγανάκτηση και η σύγκρουση και θυμώνουμε και γινόμαστε έξω φρενών, δηλαδή σαν τρελοί. 

Το ίδιο συμβαίνει όταν κι οι άλλοι μας κάνουν υποδείξεις και παρατηρήσεις δικαιολογημένες ή αδικαιολόγητες. Δεν δεχόμαστε κατά το κοινώς λεγόμενο "μύγα στο σπαθί μας". Δεν ανεχόμαστε ελέγχους κι επιπλήξεις για τη διόρθωσή μας. Νομίζουμε ότι με τις υποδείξεις των άλλων αδικούμαστε, μειώνεται η αξία μας, πέφτει το κύρος και γι' αυτό θιγόμαστε και ξεσπάμε στον θυμό, για να βάλουμε δήθεν τους άλλους στη θέση τους, με αποτέλεσμα, εκτός των άλλων, να μείνουμε αδιόρθωτοι. 

Η κατάσταση οξύνεται περισσότερο όταν ο θυμώδης άνθρωπος δέχεται κάποιες περιφρονήσεις και κατηγορίες. Δυστυχώς όπως είναι η όλη κατάσταση των πραγμάτων και των συνθηκών, δεν μπορούμε να αποφύγουμε και τις ειρωνείες και τις κατακρίσεις και τις περιφρονήσεις των άλλων, ούτε ακόμα και τις διαβολές, τις ύβρεις και τις αδικίες. Ο εγωιστής άνθρωπος δεν τα σηκώνει αυτά, δεν κάνει υπομονή, δεν ανέχεται τους άλλους. Ταράζεται και ξεσπά με τον θυμό του και φέρεται χειρότερα από τους άλλους. Εφαρμόζει κατά γράμμα το "ὀφθαλμόν ἀντί ὀφθαλμοῦ" της Παλαιάς Διαθήκης και πέφτει χαμηλότερα από τους κατηγόρους του. 

Έλεγε απαθώς πολύ φιλοσοφημένα ο σοφός Σωκράτης: "εἰ ὄνος μἐ ἠλάκτισε κἀγὠ ἀντιλακτίσω αὐτόν"; Τι παράδειγμα μας έδωσε ο Κύριος: "Λοιδορούμενος οὐκ αντελοιδόρει, πάσχων οὐκ ἠπείλει (Α Πετρ. β, 23)". Λέγει για την αιτία του θυμού ο αββάς Δωρόθεος: "Είναι αδύνατον να οργισθεί κανείς εναντίον του πλησίον, αν πρώτα δεν υπερηφανευθεί εσωτερικά απέναντί του κι αν δεν τον περιφρονήσει κι αν δεν θεωρήσει τον εαυτό του καλύτερο απ' αυτόν". 

Κι ο όσιος Ιωάννης της Κλίμακος λέγει με ιδιάζοντα τρόπο: "Ο θυμός δείχνει άνθρωπο γεμάτο από υπερηφάνεια....". "Λέγε μας, ω παράφρον και άσεμνε, τα ονόματα του πατέρα σου και της μητέρας σου που κακώς σε εγέννησαν, καθώς και των βδελυκτών θυγατέρων σου.... 

Και αυτός, ο θυμός δηλαδή, θα μας είπη τα εξής... Εκείνος που με εγέννησε ονομάζεται τύφος, δηλαδή έπαρση... Μητέρα μου είναι η κενοδοξία.... Οι δε θυγατέρες μου ονομάζονται μνησικακία, έχθρα, δικαιολογία και μίσος. Οι εχθροί μου από τους οποίους τώρα κρατούμαι δεμένος είναι οι αντίπαλοι των θυγατέρων μου, η αοργησία δηλαδή και η πραότης. Αυτή που με επιβουλεύεται ονομάζεται ταπεινοφροσύνη....."Και συμπερασματκώς, δια τον ορισμό της καταστάσεως του θυμού, αν δώσουμε τον λόγο στον Μέγα Βασίλειο, τον βαθύ ανατόμο της ανθρώπινης υποστάσεως, θα μας πει τα εξής:

 "Εάν θα μπορέσεις με σώφρονα λογισμό να ξεριζώσεις την πικρή ρίζα του θυμού (που είναι ο εγωισμός), μαζί θα ξεπαστρέψεις και πολλά από τα άλλα κακά, που είναι βλαστάρια αυτής της κακίας. Ας μην εισάγουμε λοιπόν ένα τόσο μεγάλο κακό στους εαυτούς μας. Διότι είναι αρρώστια της ψυχής, σκοτοδίνη των λογισμών, αποξένωση από τον Θεό, άγνοια της συγγενείας, αρχή πολέμου, επισώρευση συμφορών, πονηρός δαίμων που γεννάται στις ίδιες τις ψυχές μας, και που σαν αναιδής νοικάρης κυριαρχεί στην οικία μας και αποκλείει την είσοδο του Αγίου Πνεύματος (Κατά οργιζομένων)". 

συνεχίζεται.....

(Αρχιμανδρίτη Γαβριήλ Γ. Αθανασιάδη, Ο θυμός, Εκδόσεις Σωτήρ, Δεκέμβριος 2002)

Καλημέρα σας! Καλή και ευλογημένη εβδομάδα δια των πρεσβειών της Παναγίας μας!