Θαυμαστές διηγήσεις μέρος 169ο

Στο σημείο αυτό των συνεπειών του θυμού, ο λόγος του Θεού εφιστά περισσότερο την προσοχή μας διότι είναι σοβαρό και λέγει: "Ἀνήρ θυμώδης ὀρύσσει νεῖκος (Παρ. κθ. ,22). Ο θυμώδης άνθρωπος σαν να έχει ανασκαφεί από κάποιο μεταλλείο, βγάζει φιλονικίες. Δηλαδή όσο το πάθος μένει, τόσο και δημιουργεί ακατάπαυστα παντού φιλονικίες. “Δημιουργεί μάχες και φιλονικίες μεταξύ των ανθρώπων που συναλλάσσεται. Δημιουργεί ταραχή στην οικογένεια, διαπληκτισμούς μεταξύ των γειτόνων, υποδαυλίζει τα μίση και γενικώς καθιστά εχθρούς εκείνους με τους οποίους έπρεπε να ζει με ειρήνη και αγάπη”.

Γι' αυτό και αλλού η Σοφία Σειράχ λέγει: “Ἄνθρωπος θυμώδης ἐκκαύσει μάχην καί ταράξει φίλους καί ἀναμέσον εἰρηνευόντων ἐμβάλλει διαβολήν καί κατά τήν ίσχύν τοῦ ἀνθρώπου ὁ θυμός αὐτοῦ ἔσται (κη, 8). Ο θυμώδης άνθρωπος θα ανάψει σαν φωτιά τη φιλονικία…. και αυτός ο φιλόνικος άνθρωπος θα ταράξει και θα στενοχωρήσει τους φίλους του και σε όσους ζουν ειρηνικά θα ενσπείρει ανάμεσα διαβολές και θα τους  αναστατώσει. Και ο βαθμός του θυμού του είναι ανάλογος με το αξίωμα και τη δύναμη του ανθρώπου.

Όλα αυτά μαρτυρούν (μαρτυρεί και η προσωπική μας πείρα) ότι ο οργίλος και θυμώδης άνθρωπος αποτελεί  κυριολεκτικά ταραχοποιό στοιχείο και μέσα στους κόλπους της οικογένειας και στο ευρύτερο περιβάλλον της κοινωνίας, ενώ η αποστολή μας είναι να είμαστε ειρηνοποιοί. Ο θυμώδης άνθρωπος δυσκολεύεται να προσγειωθεί και αδυνατεί να συμφιλιωθεί προς την πραγματικότητα. Δεν προσπαθεί να συνεργαστεί και αρμονικά με τους άλλους. Κατά το κοινώς λεγόμενον, δεν τρώει γλυκό ψωμί με τους άλλους.

Όλοι και όλα τον πειράζουν και τον ενοχλούν. Με το παραμικρό πειράζεται, εξάπτεται, θυμώνει και παραφέρεται. Συχνά, χωρίς σοβαρή αφορμή αναστατώνεται και αναστατώνει και τα βάζει με τους άλλους. Βρίζει, βλασφημάει, αισχρολογεί, προσβάλλει, συγκρούεται με τους άλλους, χειροδικεί πολλές φορές και μερικές φορές στην παραφορά του θυμού του φτάνει και στο έγκλημα. “Θυμός πάθος, φόνου αἴτιον”, λέγει  χαρακτηριστικά ο Αριστοτέλης. “Είναι βαρύ, λέγει ο ιερός συγγραφεύς της Κλίμακος, να ταραχθεί από τον θυμό ο οφθαλμός της καρδιάς, κατά τον Ψαλμωδό [6,8]. Είναι όμως πιο βαρύ να εκδηλωθεί με τα χείλη η εσωτερική ορμή του θυμού. Το να εκδηλωθεί όμως και με χειροδικία είναι πράγμα ολωσδιόλου είναι πράγμα εχθρικό και ξένο προς τη χριστιανική ζωή (θεϊκή ζωή)”.

“Ο φιλήδονος βλάπτει και ατιμάζει μόνο τον εαυτό του – και ίσως και τον συνένοχό του. Ενώ ο θυμώδης πολλές φορές σαν λύκος αναστατώνει όλο το ποίμνιο και τραυματίζει πολλές ταπεινών ψυχών (161)”. Πόσοι και πόσοι από αυτούς που ασυγκράτητα θυμώνουν, δεν έχυσαν πικρά δάκρυα και δεν ταπεινώθηκαν όταν μετά την κατάπαυση της παραφοράς τους αντίκρισαν τα τραύματα, που προκάλεσε ο θυμός τους σε πρόσωπα αγαπητά και σε τόσες άλλες καταστροφές, τι οποίες με το πάθος αυτό δημιούργησαν γύρω τους. 

Πρέπει να το παραδεχτούμε, όσο πικρό κι αν φαίνεται σε πολλούς. Ο θυμώδης άνθρωπος, δηλαδή εκείνος που δεν τιθασεύει το πάθος του, είναι πρόσωπο ακατάλληλο, δύσκολο για την αρμονική, ομαδική συμβίωση και συνεργασία. Πάντοτε δημιουργεί προβλήματα και προσκόμματα και ποικίλες ανωμαλίες. Κατά κανόνα είναι απαράδεκτος ως συνεταίρος, διότι δεν είναι συνεργάσιμος. Αυτό δε συνιστά και η Σοφία του Θεού, όταν μας λέγει: "Μή ἴσθι ἑταῖρος ἀνδρί θυμώδει, φίλῳ δέ ὀργίλῳ μή συναυλίζου, μήποτε μάθῃς τῶν ὁδῶν αύτοῦ (Παρ. κβ, 24)". 

Μη συνεταιρίζεσαι και μη συνάπτεις φιλία στενή με άνθρωπο οξύθυμο και μη συγκατοικείς με φίλο που εύκολα και χωρίς σοβαρό λόγο οργίζεται, μήπως επηρεασθείς και μάθεις τους τρόπους και τα φερσίματά του. Δεν ομιλεί ο λόγος του Θεού για διεφθαρμένο και ανήθικο, ούτε για οκνηρό που πρέπει να αποφεύγουμε, αλλά για θυμώδη και οργίλο. Και βεβαιώνει ότι κοντά σε έναν τέτοιο θα βλαβούμε, διότι ο επηρεασμός από τις συναναστροφές είναι γενικός, επειδή ο άνθρωπος είναι μιμητικό ον. Πόσες και πόσες τέτοιες αποδοτικές συνεργασίες με πολλές προοπτικές δεν κατέρρευσαν εξαιτίας αυτού του αντικοινωνικού  πάθους και θυμού.

Είναι πράγματι πολύ αντικοινωνικό πάθος, διασπά την ενότητα και ταράζει τις ομαλές σχέσεις των ανθρώπων. " Ο άφρων που οδηγείται από τα πάθη του, λέγει ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής, όταν ταράζεται από το θυμό, τόσο απομακρύνεται ψυχικά από τους αδελφούς. Και βέβαια, όταν ηρεμήσει και μετανοεί, τρέχει πάλι κοντά τους, διότι δεν μπορεί χωρίς αυτούς. Αντιθέτως όμως ο φρόνιμος και στις δυο περιπτώσεις ενεργεί συνετά. Διότι στην περίπτωση του θυμού, αφού ξεριζώσει τις αιτίες της οργής,  απαλλάσσει τον εαυτό του από τη λύπη προς τους αδελφούς". 

Ο ιερός Χρυσόστομος εμβαθύνει περισσότερο στο κακό αυτό που δημιουργεί ο θυμός στις κοινωνικές μας σχέσεις, που συχνά ξεπερνούν την εξοντωτική αγριότητα των θηρίων. “Τους θυμώδεις, λέγει, ούτε ο ύπνος τους απαλλάσσει από το πάθος τους. Νομίζοντας ότι ο εχθρός είναι παρών κι ότι τον βρίζουν και τον χτυπούν, σηκώνονται ξαφνικά από τον ύπνο και ποθούν πιο πολύ οι ένας να εξοντώσει τον άλλο παρά να συμφιλιωθούν. Άλλοι πάλι μεθυσμένοι από την οργή, πληρώνουν συκοφάντες και δημιουργούν απερίγραπτα προβλήματα ο ένας στον άλλο. Και όσα περισσότερα κακά προξενήσουν ο ένας στον άλλο, τόσο περισσότερο ερεθίζονται και γίνονται μανιακοί”.

Έπειτα, μεθυσμένοι από τον θυμό, έρχονται στα χέρια και μιμούνται τα θηρία. Χτυπούν, κλωτσούν, δαγκώνουν, τραυματίζουν ο ένας τον άλλο, χωρίς να λογαριάζουν κανένα μέλος του σώματος, ούτε μάτια, ούτε αυτιά, ούτε μύτη, ούτε πρόσωπο, ούτε οποιοδήποτε άλλο μέλος. Κι αφού καταξεσχίσουν ο ένας τον άλλο και κατακομματιάσουν και κάνουν ό, τι κακό μπορεί να φαντασθεί κανείς, φεύγουν από τη μάχη άλλοι με βγαλμένο μάτι κι άλλοι με κομμένο κεφάλι ή άλλο μέλος του σώματος. “Ἐν τῷ θυμῷ αὐτῶν ἀπέκτεινον άνθρώπους (Γεν. Μθ, 6)”.

Ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος αντιπαραβάλλει το ταραχοποιό και αντικοινωνικό έργο του θυμώδους και οργισμένου, με το ειρηνοποιό και δημιουργικό έργο του πράου ανθρώπου. Και λέγει: “Εάν ένας λύκος (δηλαδή ο θυμώδης), με τη βοήθεια ενός δαίμονος μπορεί να αναστατώσει το ποίμνιο, οπωσδήποτε κι ένας αδελφός γεμάτος από θεϊκή σοφία, σαν εκλεκτός ασκός, γεμάτος από λάδι με τη βοήθεια ενός Αγγέλου μπορεί να αποτρέψει το κύμα και να γαληνέψει το πλοίο. Ο αδελφός αυτός θα λάβει από τον Θεό τόσο μισθό, όσο καταδίκη ο πρώτος και θα γίνει σε όλους καλό παράδειγμα και αιτία ωφελείας”.

συνεχίζεται.....

(Αρχιμανδρίτη Γαβριήλ Γ. Αθανασιάδη, Ο θυμός, Εκδόσεις Σωτήρ, Δεκέμβριος 2002)

Καλημέρα σας! Καλή και ευλογημένη εβδομάδα!