Η σημασία του χρόνου

Ο χρόνος είναι η μορφή της αιωνιότητας, έλεγε ο Διογένης. Πραγματικά, ο ανθρώπινος βίος είναι βραχύς, όπως ο χρόνος που ασταμάτητα κι ατέρμονα κυλά. Άλλωστε, «ο εαυτός μας αποτελείται από πολλά στρώματα, σαν τα στρώματα της γης. Μόνο που σε εμάς τα στρώματα ζουν και τα ανώτερα προσπαθούν να οδηγήσουν τα κατώτερα. Και διαλέγονται και παλεύουν μεταξύ τους. Κάποτε όλα συμπορεύονται αρμονικά. Συνήθως όμως ή το ένα σύρει το άλλο ή το ένα εξουδετερώνει το άλλο»(Κων. Τσάτσος)

Θλιβερή διαπίστωση η τρεχάλα του χρόνου, ίσως αναλογιστείτε. Η ζωή περνά και ταξιδεύει: ανθίζει σαν το μπουμπούκι, αλλά γρήγορα το λουλούδι ωριμάζει, μαραίνεται και καταστρέφεται. Έτσι κι εμείς, οι άνθρωποι ανησυχούμε για τα βιοτικά πράγματα, δαπανούμε υπερβολικό χρόνο για τη ζωή, ενώ ολιγωρούμε για την ψυχή μας, μια και δεν αξιοποιούμε το χρόνο, για να κερδίζουμε την αιώνια Βασιλεία. Είναι αυτό που αναφέρει με πίκρα ο Θεόκριτος: «Παρέρχεται ὡς ὄναρ ἥβη (Η νεανική περίοδος της ήβης περνάει σαν όνειρο)». 

Αναμφισβήτητα, το πέρασμα του χρόνου ωριμάζει τον άνθρωπο, εφόσον «Ἄγει δὲ πρὸς φῶς τὴν ἀλήθειαν χρόνος» (Μένανδρος), αλλά και «Ο χρόνος ανακαλύπτει την αλήθεια» (Σοφοκλής). Είναι επιπόλαιη λοιπόν η σπατάλη του καιρού. Όταν κάποτε ρωτήθηκε ο Θαλής ο Μιλήσιος πόσο απέχει η αλήθεια από το ψέμα απάντησε: Όσο απέχουν τα μάτια από τα αυτιά, εννοώντας πως διαφέρουν τα αισθήματα και οι εντυπώσεις αυτών που βλέπουμε από αυτά που ακούμε. 

Έτσι συμβαίνει και με το χρόνο. Μπορεί να ζούμε 365/366 μέρες ή 8784 ώρες. Όμως καμιά μέρα από αυτές δεν συγκρίνεται με μια μέρα δίπλα στον Κύριο. Το εφήμερο της ζωής προβάλλει επιτακτική την ανάγκη συνειδητοποίησης της παροδικότητάς μας, ώστε να εκμεταλλευτούμε προς όφελός μας το χρόνο. Ὡς ἄνθος, ὡς ὄναρ ὁ χρόνος τοῦ βίου τρέχει· τί μάτην ταραττόμεθα; 

Ο Χίλων ο Λακεδαιμόνιος έλεγε: Χρόνου φείδου (Μη σπαταλάς τον καιρό σου). Μια και ο χρόνος είναι ανεπανάληπτος, δεν πρέπει να μένει χαμένος και ανεκμετάλλευτος, όπως παρατηρεί ο Καβάφης: «οι περασμένες μέρες πίσω μένουν, μια θλιβερή γραμμή κεριών σβυσμένων». 

Κι επειδή ο άνθρωπος φέρει μέσα του θεϊκό σπινθήρα, που οφείλει να τον μετατρέψει σε φλόγα, πρέπει να χρησιμοποιήσει εποικοδομητικά το χρόνο, ώστε να αμβλύνει τα πάθη, τα μίση και το φθόνο. Για να μη γίνει ο χρόνος «γέρων φθονερός και των έργων εχθρός»(Ανδρέας Κάλβος), πρέπει να εμπιστευόμαστε τον εαυτό μας στο Θεό. 
Μπορεί ο Θαλής ο Μιλήσιος να έλεγε «Χρόνῳ πίστευε (Να έχεις εμπιστοσύνη στον χρόνο)», η καρδιά όμως του ανθρώπου που αγαπά το Θεό στρέφει τη ζωή και τις ενασχολήσεις της σε ό, τι αυξάνει τη Χάρη του Θεού, εφόσον αυτό διέπεται από ειρήνη. Μόνο με την ευλογία του Κυρίου ο άνθρωπος κερδίζει το χρόνο με σωτήρια βιασύνη, χωρίς την αβεβαιότητα των υλικών αγαθών. Σε τι θα χρησιμεύσει η ύλη στον έσχατο χρόνο, όταν ο καιρός θα πολιορκείται από απατεώνες και ασεβείς; «ἐν ἐσχάτῳ χρόνῳ ἔσονται ἐμπαῖκται κατὰ τὰς ἑαυτῶν ἐπιθυμίας πορευόμενοι τῶν ἀσεβειῶν. (Επιστολή Ιούδα, 1:18)» 
Κάποτε, οι μαθητές του Ιησού απορούσαν: «Κύριε, έφτασε άραγε η ώρα να αποκαταστήσεις τη βασιλεία στον Ισραήλ;» Κι αυτός τους απάντησε: «Εσείς δεν μπορείτε να γνωρίζετε τον ακριβή χρόνο·αυτόν τον κρατάει ο Πατέρας στην αποκλειστική του εξουσία. Θα λάβετε όμως δύναμη όταν θα ’ρθει το Άγιο Πνεύμα σ’ εσάς, και θα γίνετε μάρτυρες δικοί μου, στην Ιερουσαλήμ, σε όλη την Ιουδαία και στη Σαμάρεια και ως τα πέρατα της γης».(Πράξεις, 1, 6-8) Κι η δική μου καρδιά λέει πως ύστερα από αμέτρητα δισεκατομμύρια χρόνια, όταν όλα τα άστρα θα σβήσουν και ακόμη και οι μαύρες τρύπες θα εξατμιστούν, το μόνο άστρο που θα μείνει στο χρόνο είναι ο Χριστός. 
Κι αν όλα δοκιμάζονται στο χρόνο, η καλύτερη στιγμή είναι τώρα, που συναισθανόμαστε το μεγαλείο του Χριστού στη ζωή μας. Άλλωστε, για να αφήσουμε παράμερα τα σκοτάδια των παθών μας, πρέπει να αποθέσουμε το παρελθόν μας στο Θεϊκό έλεος, το παρόν στην αγκαλιά της Θείας αγάπης και το μέλλον στη Θεϊκή πρόνοια. Γι αυτό «ο καλύτερος σύμβουλος είναι ο χρόνος» (Πιττακός ο Μυτιληναίος).