Η φωτεινή πλευρά της ζωής

Είναι σημαντικό για τον άνθρωπο το φως, όπως και για τη ζωή η ανάσα. Με το πρώτο ξύπνημα αναπνέουμε οξυγόνο, αλλά και νιώθουμε την ευεργετική επίδραση από το αστέρι της αυγής, τον ήλιο. Βλέπουμε το φέγγος της μέρας και αντικρίζουμε τη ζωή με αισιοδοξία. Ο μεγάλος επικός ποιητής, Όμηρος, ταύτιζε τη ζωή με το φως του ήλιου: «Τὸ γὰρ ὁρᾶν τὸ φῶς ἡλίου ζῆν ἐστί» (Είναι ζωή η όραση του ηλιακού φωτός, Ιλιάδα, Σ στ. 6). 

Μα μήπως και δεν γίνεται φωτεινή η ζωή μας, όταν το φως του ήλιου κατακλύζει με τις ζωογόνες αχτίνες του τη γη; «ἔτι ζῴειν καὶ ὁρᾶν φάος ἠελίοιο» (Είναι ακόμη ζωντανοί και βλέπουν το φως του ήλιου, Οδύσσεια, δ, στ. 540). Ο κόσμος πλημμυρίζει από τη λάμψη των ηλιακών ακτίνων: Φως!

Το φως (φάος στην αιολική διάλεκτο της αρχαίας ελληνικής γλώσσας) φέγγει στην ψυχή μας μέσω της όρασής μας: Φάος τηλαυγέστερον ἀστέρος (φως πιο έντονο, που λάμπει περισσότερο κι από αστέρι). Τα ανθρώπινα πρόσωπα αστράφτουν στην αυγή και η χώρα μας αναγαλλιάζει από τη θερμότητα του ήλιου στην ομορφιά της μέρας. Κι ας μην ξεχνάμε πως η πνευματική ακτινοβολία του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού καταυγάζει (βυζαντινός όρος που σημαίνει φωτίζει υπέρλαμπρα) το σύγχρονο κόσμο.

Μόνο που τώρα τελευταία, οι άνθρωποι δεν μπορούν να αντικρίσουν το πραγματικό φως. Βλέπουν σκοτάδι ή έστω ημίφως μια και στενοχωριούνται, απογοητεύονται, απελπίζονται. Πώς μπορούμε να μη νιώθουμε αγαλλίαση, αφού «…Ὁ λαὸς ὁ καθήμενος ἐν σκότει εἶδε φῶς μέγα καὶ τοῖς καθημένοις ἐν χώρᾳ καὶ σκιᾷ θανάτου φῶς ἀνέτειλεν αὐτοῖς (Κατά Ματθαίον, δ, 16);»

Μα είναι δυνατόν να λεγόμαστε Ορθόδοξοι χριστιανοί και να μην παίρνουμε ανάσα και φως από το Φως το αΐδιον και απρόσιτον; «ἐὰν εἴπωμεν ὅτι κοινωνίαν ἔχομεν μετ᾿ αὐτοῦ (Θεοῦ)καὶ ἐν τῷ σκότει περιπατῶμεν, ψευδόμεθα καὶ οὐ ποιοῦμεν τὴν ἀλήθειαν· ἐὰν δὲ ἐν τῷ φωτὶ περιπατῶμεν, ὡς αὐτός ἐστιν ἐν τῷ φωτί, κοινωνίαν ἔχομεν μετ᾿ ἀλλήλων, καὶ τὸ αἷμα ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ καθαρίζει ἡμᾶς ἀπὸ πάσης ἁμαρτίας (Α'Καθολική επιστολή Ιωάννου, 1:6-7)»

Για να νιώθουμε ευφορία στην ψυχή μας το φάσμα του Φωστήρα φωτογενές γίγνεται: «καὶ ἡ ζωὴ ἐφανερώθη, καὶ ἑωράκαμεν καὶ μαρτυροῦμεν καὶ ἀπαγγέλλομεν ὑμῖν τὴν ζωὴν τὴν αἰώνιον, ἥτις ἦν πρὸς τὸν πατέρα καὶ ἐφανερώθη ἡμῖν· (Α'Καθολική επιστολή Ιωάννου, 1:2)»

Ας μην ξεχνά κανείς ότι όταν η ψυχή ανοίγει τα μάτια και πρωτοαντικρίζει τον κόσμο, συναισθάνεται το φως: «Πριν απ’ τα μάτια μου ήσουν φως, πριν απ’ τον έρωτα, έρωτας κι όταν σε πήρε το φιλί, γυναίκα» (Ο. Ελύτης) 

Κανείς δεν πρέπει να λυπάται, μόνο να νιώθει ευφρόσυνα συναισθήματα, μια και το Φως του κόσμου, ο Σωτήρας και Λυτρωτής φανερώθηκε στην οικουμένη: «Ἐπεφάνης σήμερον τῇ οἰκουμένῃ, καὶ τὸ φῶς σου Κύριε, ἐσημειώθη ἐφ' ἡμᾶς, ἐν ἐπιγνώσει ὑμνοῦντάς σε. Ἦλθες ἐφάνης τὸ φῶς τὸ ἀπρόσιτον (Κοντάκιον)». Η ουράνια παρουσία του Κυρίου στη ζωή μας είναι ευλογία, εφόσον οδηγεί στο φωτισμό.

«Σέλας ἐκ φωτός, φῶς ὑπάρχων Ἰησοῦ μου, ἐφώτισας ἡμᾶς, ἐν ἀρρήτῳ σου ἐλλάμψει, τοὺς πρὶν ἐκτυφλωθέντας, ἐν Ἐδὲμ ἐκ τοῦ ὄφεως· ἐν τῷ Ἰορδάνῃ ἄρτι φάος, πάντες τῷ φωτί σου καθορῶντες, πιστῶς ψάλλομεν· Εὐλογημένος ὁ φανείς, Θεὸς ἡμῶν δόξα σοι (ἀπόστιχον στιχηρόν προσόμοιον)»

Κι όταν η καρδιά του ανθρώπου ετοιμάζεται να ξεκινήσει την βιοτική μέριμνα, η ορθρινή προσευχή μας υπενθυμίζει τη μόνη αλήθεια που γνωρίζουμε: «Χριστέ τό φῶς τό ἀληθινόν
τό φωτίζον καί ἁγιάζον πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τόν κόσμον σημειωθήτω ἐφ’ ἡμᾶς τό φῶς τοῦ προσώπου Σου ἵνα ἐν Αὐτῷ  ὀψόμεθα Φῶς τό ἀπρόσιτον....»

Γιατί η ψυχή του κάθε ανθρώπου θυμίζει Ρωμιοσύνη:

Ο δρόμος χάνεται στο φως κι ο ίσκιος της μάντρας είναι σίδερο.
Μαρμάρωσαν τα δέντρα, τα ποτάμια κι οι φωνές μες στον
ασβέστη του ήλιου. (Γ.Ρίτσου, Ρωμιοσύνη)

Κι η αναζήτηση του φωτός γίνεται σκήπτρο χαράς και καρποφόρων συναισθημάτων:

Φῶς λαμπρὸ φῶς μὲ περιζώνει κι' ἄπειρη γαλήνη
σὰν ἄλλου κόσμου οὐρανοστάλαχτη εὐτυχία.
Κι' ἂν εἶναι τρέλλ' αὐτὴ ὁποῦ τόσα μάγια χύνει γύρω
'ς τὸν νοῦ τρελλὸς νὰ ἦμαι θέλω 'ς τὸν αἰῶνα. (Λορέντζος Μαβίλης)

Κι όταν φεύγει η νύχτα, ανατέλλει η φωτεινή και λαμπερή μέρα: «ἡ νὺξ προέκοψεν, ἡ δὲ ἡμέρα ἤγγικεν. ἀποθώμεθα οὖν τὰ ἔργα τοῦ σκότους καὶ ἐνδυσώμεθα τὰ ὅπλα τοῦ φωτός.(Απόστολος Παύλος, Προς Ρωμαίους, 13,12)»

Το άπλετο φως γίνεται παλέτα ενθουσιασμού μέσα μας: «Ας μην το κρύβουμε. Διψάμε για ουρανό (Μίλτος Σαχτούρης, Το ψωμί)»

Αλίμονο, αν ο Χριστός σβήσει από τη ζωή μας, ο ήλιος δύει και σκοτεινιάζουν τα πάντα γύρω μας: «ἦμος δ᾿ ἠέλιος κατέδυ καὶ ἐπὶ κνέφας ἦλθεν (Οδύσσεια, τ, 426)».

Για να μην υπάρχει δύση, «Έλα λοιπόν να στρώσουμε το φως (Ο. Ελύτης, Προσανατολισμοί)»

Με μια καθαρή και ξάστερη ματιά, το υπέρλαμπρο φως του Φωστήρα είναι πηγή ζωής καθώς φέρει φως: « Ὁ τοῦ φωτὸς χορηγὸς καὶ τῶν ἁπάντων ποιητὴς καὶ Κύριος ἐν τῷ φωτὶ τῶν σῶν προσταγμάτων ὁδήγησον ἡμᾶς ἐκτός σου γὰρ ἄλλον Θεὸν οὐ γιγνώσκομεν». Και η ζωή γίνεται φαεινή (λαμπερή), φωσφόρος (φωτεινή):

Ανάσκαψα όλη τη γη να σε βρω.

Κοσκίνισα μες την καρδιά μου την έρημο ήξερα

πως δίχως τον άνθρωπο δεν είναι πλήρες

του ήλιου το φως. Ενώ, τώρα, κοιτάζοντας

μες από τόση διαύγεια τον κόσμο,

μες από σένα – πλησιάζουν τα πράγματα,

γίνονται ευδιάκριτα, γίνονται διάφανα -

τώρα

μπορώ

ν’ αρθρώσω την τάξη του σ’ ένα μου ποίημα.

Παίρνοντας μια σελίδα θα βάλω σ’ ευθείες το φως. (Νικηφόρος Βρεττάκος)