Μήπως είμαστε ειδωλολάτρες Χριστιανοί;

Στην αρχαία ελληνική θρησκεία η λατρεία στο θείο εκφραζόταν με τη θυσία ιερών ζώων, με ειδώλια αντικειμένων ή την πίστη στους θεούς-είδωλα. Σύμφωνα με τη Βικιπαίδεια, "η λέξη είδωλο προκύπτει από τη λέξη "είδος", δηλαδή αυτό που φαίνεται, και σημαίνει κάτι που μπορεί να γίνει αισθητό με τις αισθήσεις μας. Στην καθημερινή ζωή, "είδωλο" ονομάζεται η αντανάκλαση ενός αντικειμένου. Όσον αφορά τη θρησκευτική της έννοια, η λέξη αναφέρεται σε ένα αντικείμενο λατρείας, που απεικονίζει κάποια θεότητα. Για τους μεν αρχαίους αλλά και σύγχρονους ειδωλολατρικούς λαούς, το να λατρεύει κάποιος ένα είδωλο όχι μόνο δεν θεωρείται κακό, αλλά και τιμή και υποχρέωση, καθώς η φιλοσοφία τους αποδέχεται ενδοκοσμικές θεότητες αφενός, αφετέρου θεωρεί την ύλη ως απόρροια ή ομοούσια των θεοτήτων αυτών, συνεπώς κάθε τι υλικό αποτελεί μέρος της θεότητας που λατρεύουν."

Κι ενώ οι πρόγονοί μας λάτρευαν το αρχαίο ελληνικό δωδεκάθεο, εμείς, οι Ορθόδοξοι χριστιανοί φαινομενικά δεν είμαστε ειδωλολάτρες, εφόσον στην Έξοδο αναγράφεται: " οὐ ποιήσεις σεαυτῷ εἴδωλον, οὐδὲ παντὸς ὁμοίωμα, ὅσα ἐν τῷ οὐρανῷ ἄνω καὶ ὅσα ἐν τῇ γῇ κάτω καὶ ὅσα ἐν τοῖς ὕδασιν ὑποκάτω τῆς γῆς. οὐ προσκυνήσεις αὐτοῖς, οὐδὲ μὴ λατρεύσεις αὐτοῖς·(Έξοδος, Κεφάλαιο 20, 4-5)

Μάλιστα, σύμφωνα με την πεποίθηση των προτεσταντών είναι ειδωλοποίηση της χριστιανικής ζωής η προσκύνηση των εικόνων, αν και η Ζ' Οικουμενική Σύνοδος του 843 μ.Χ. δογμάτισε πως η η τιμή προς τις εικόνες αναφέρεται στο πρόσωπο που αυτή απεικονίζει και όχι στο υλικό από το οποίο είναι αυτή φτιαγμένη.

Αλήθεια,σήμερα έχουμε απομακρυνθεί από τα είδωλα ή μήπως λατρεύουμε τα πάντα εκτός από το Χριστό; Ποια είναι τα εμπόδια, για να νιώσουμε στην ψυχή μας τον Κύριο; 

Αρχικά, η καθημερινότητα έχει θεοποιήσει το χρήμα κι έχει θέσει την ύλη ως φραγμό για το πνεύμα. Ο άγιος Ισίδωρος ο Πηλουσιώτης γράφει: "Αν κυριεύθηκες από τον ιό της φιλαργυρίας, ο οποίος είναι ρίζα κάθε κακού και σε οδηγεί στην ειδωλολατρία, απάντησέ του με το λόγο που έχουμε διδαχθεί από τον Θεό: «Τον Κύριο και Θεό μου θα προσκυνήσω και μόνο Αυτόν θα λατρεύσω».Και εκείνος βέβαια θα φύγει, ενώ εσύ θα συνέλθεις και θα επιστρέψεις στη αυτάρκεια." (Άγιος Ισίδωρος ο Πηλουσιώτης)

Πολλά κοριτσάκια, εξάλλου, λατρεύουν τραγουδιστές-ηθοποιούς και σκίζουν τα ρούχα τους από θαυμασμό για τα πρόσωπα αυτά. Κι ακόμα, δαπανώνται πολυάριθμα χρήματα στο βωμό της μόδας. Και βέβαια, μην ταπεινώσει κάποιος το εγώ μας, το ακατανίκητο είδωλό μας! Φυσικά, βρίσκουμε χρόνο για ένα άλλο είδωλο, την τηλεόραση. Ο δικός μου πνευματικός μάλιστα παροτρύνει το ποίμνιό του να κλείνει την τι-βούλα, εφόσον δημιουργεί πλύση εγκεφάλου. Ομολογώ πως από τότε που την περιόρισα, βρήκα την ηρεμία μου. 

Σύγρονο είδωλο είναι και το ίντερνετ, αν και πολλοί είμαστε εθισμένοι, έτσι δεν είναι; Για να μην μιλήσω για τις χαρτορίχτρες και μελλοντολόγους ή για τόσες άλλες προλήψεις και δεισιδαιμονίες. Θα μπορούσα, άλλωστε να απαριθμήσω πολλά είδωλα: του γάμου, της ομορφιάς, της ιδιοκτησίας, του φανατισμού, κ.α.

Ο ιερός Ιωάννης ο Χρυσόστομος όμως τόνιζε: "Όπως τον επιμελή και άγρυπνο τίποτε δεν μπορεί να τον εμποδίσει, έτσι ακριβώς και στον οκνηρό και τον απογοητευμένο όλα μπορούν να σταθούν εμπόδιο." 

Αυτό άλλωστε υπαινίσσεται και η φράση περιφραγμένοι τόποι, που αναγράφεται στο κατά Λουκά Ευαγγέλιον (Λουκ. ιδ, 23). Ο Απόστολος Παύλος όμως έλεγε στην Β προς Κορινθίους επιστολή του: " τίς δὲ συγκατάθεσις ναῷ Θεοῦ μετὰ εἰδώλων; ὑμεῖς γὰρ ναὸς Θεοῦ ἐστε ζῶντος, καθὼς εἶπεν ὁ Θεὸς ὅτι ἐνοικήσω ἐν αὐτοῖς καὶ ἐμπεριπατήσω, καὶ ἔσομαι αὐτῶν Θεός, καὶ αὐτοὶ ἔσονταί μοι λαός" (Προς Κορινθίους Β, 6, 16). Επομένως, εφόσον είμαστε ο ναός του Θεού, πώς μπορούμε την ίδια ώρα να βεβηλώνουμε με τη λατρεία των ειδώλων την ψυχή μας;

Σε ένα πνευματικό βιβλίο αναφέρεται: "Είπε ένας Γέροντας: Όποιος αφήνει το θυμό να τον κυριεύσει, είναι ειδωλολάτρης. Kι αυτό γιατί τα πάθη που ενεργούμε εμείς οι άνθρωποι, τα οποία τα έχουμε αποκτήσει μετά την πτώση-γι’ αυτό είναι και παρά φύση-οι αρχαίοι Έλληνες τα θεοποίησαν και τα προσκυνούσαν. Και εκείνους που δεν δέχονταν να τα προσκυνήσουν τους βασάνιζαν, τους αφαιρούσαν τη ζωή ή τους οδηγούσαν στα μαρτύρια. Κι εμείς λοιπόν, αν υποκύπτουμε στα πάθη μας και τα ενεργούμε, δεν διαφέρουμε από τους ειδωλολάτρες σε τίποτα. Γι’ αυτό π.χ. εκείνος που νικιέται από το θυμό και την οργή και έχει υποδουλωθεί σ’ αυτά τα πάθη, δεν αγωνίζεται δε να μετριάσει την ένταση τους και να τα αποβάλει, αυτός αρνείται τον Ιησού και έχει μέσα του ως Θεό τον Άρη, τον Θεό του πολέμου και της φιλονικίας. Προσκυνά δηλαδή το είδωλο της μανίας, όπως οι αρχαίοι Έλληνες.(Ο θυμός, η οργή και η θεραπεία τους, Εκδόσεις Ετοιμασία)

Κι όμως ο Θεός (σύμφωνα με το χθεσινό Κατά Λουκά Ευαγγέλιο) μας κάλεσε στο Μεγάλο δείπνο Του κι εμείς στρεφόμαστε στα υλικά αγαθά. Πώς μπορούμε να είμαστε κοντόφθαλμοι και να μην ποθούμε τη σωτηρία μας; Άλλωστε, η ψυχή δεν μπορεί να αναπαυτεί αν υποκύπτει σε πάθη-είδωλα. Η πραγματική ανάπαυση της ψυχής είναι η αγάπη, που αναδεικνύεται στο πρόσωπο του πλησίον μας. Αυτό, άλλωστε, εννοούσε κι ο γέροντας Παΐσιος, όταν έλεγε: "Η πραγματική ανάπαυση γίνεται απ' την ανάπαυση του άλλου".

Η αλήθεια είναι ότι η πίστη στο Θεό βρίσκεται στα χέρια του ανθρώπου, όπως υποστηρίζει ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: "Έχει μεν ο άνθρωπος υλική υπόσταση, μπορεί όμως να γίνει και άγγελος και θηρίο. Και γιατί λέω άγγελος, αφού μπορεί να γίνει ακόμη και τέκνο του Θεού; Διότι ο ίδιος ο Θεός λέει: «Εγώ είπα ότι είστε όλοι θεοί κατά χάριν και παιδιά του Υψίστου». Το σπουδαιότερο μάλιστα από όλα είναι ότι ο ίδιος ο άνθρωπος έχει στα χέρια του την εξουσία να γίνει και θεός και άγγελος και τέκνο του Θεού».

Κύριε, φώτισε την ψυχή μου να ακολουθεί τα βήματά Σου! "Όπως ακριβώς, όταν κάποιος βρίσκεται στο σκοτάδι, έπειτα ξαφνικά, μόλις δει τον ήλιο φωτίζονται τα σωματικά του μάτια και βλέπει εκείνα που πριν δεν τα έβλεπε καθαρά, έτσι κι αυτός που καταξιώνεται να λάβει Άγιο Πνεύμα, φωτίζεται στην ψυχή και βλέπει πράγματα που είναι πάνω από τα ανθρώπινα μέτρα, τα οποία δεν τα είχε γνωρίσει ποτέ πριν. Το σώμα είναι στη γη και η ψυχή σαν μέσα σε κάποιο καθρέφτη μπορεί να βλέπει τους ουρανούς." (Άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων)

Στους δύσκολους, πονηρούς και ταραγμένους καιρούς, ας προφυλαχθούμε από κάθε κίνδυνο. Ευθύνη μας είναι να γκρεμίσουμε τα είδωλα με τα οποία χτίζουμε τη ζωή μας και ταυτόχρονα να σεβόμαστε τα λόγια του Θεού. Μέσω της θείας χάριτος ο άνθρωπος οφείλει να σωφρονίζεται, καθόσον πρέπει να μην αφήνεται στη λαίλαπα των ορμητικών νερών των τωρινών καιρών. Η δίνη της πνευματικής κατηφόρας έχει συμπαρασύρει στο χείμαρρό της όλες τις αξίες με τις οποίες ο άνθρωπος καταξιώνει την υπόστασή του. 

Ας μην χάσουμε την ψυχή μας, επικαλούμενοι την θεία προσευχή: Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με τον αμαρτωλό. Ο Άγιος Συμεών Θεσσαλονίκης υποστηρίζει πως η επίκληση αυτή "είναι ομολογία της πίστεώς μας, γιατί είμαστε και ονομαζόμαστε Χριστιανοί. Γι' αυτό πρέπει όλοι οι πιστοί τούτο το όνομα να ομολογούμε αδιάλειπτα και για τη διακήρυξη της πίστεως και για την αγάπη του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού".  

Η έλευση του ανθρώπου στην ζωή ας μη συμπορεύεται με την υλική απόλαυση, εφόσον η αγάπη μας πρέπει να εκφράζεται στον κτίσαντα και όχι στην κτίση. Κι όπως αναφέρει ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: "Γι’ αυτό ήρθες σ’ αυτή τη ζωή, όχι για να αδρανείς, ούτε να απελπίζεσαι στις δύσκολες περιστάσεις, ούτε για να παθαίνεις κανένα κακό, αλλά, αφού πάθεις, να γίνεις λαμπρότερος." Ας προσπαθήσουμε λοιπόν να ασκούμαστε πνευματικά μέσω της προσευχής, της νηστείας, της μελέτης του Θείου λόγου και κυρίως με τον εκκλησιασμό μας να κάνουμε πράξη τα λόγια του ευαγγελιστή Ιωάννη: «Τεκνία, φυλάξατε ἑαυτούς ἀπό τῶν εἰδώλων» (Α' Ιωάν. 5, 21).